Όταν ένας άνθρωπος αποβιώσει χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη, η περιουσία του δεν μένει μετέωρη. Το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο προβλέπει ξεκάθαρα ποιοι είναι οι κληρονόμοι εξ αδιαθέτου και με ποια σειρά καλούνται να αποδεχτούν ή να αποποιηθούν την κληρονομιά. Η διαδικασία αυτή ακολουθεί έξι (6) τάξεις συγγενών και καλύπτει κάθε πιθανό ενδεχόμενο, μέχρι και την περίπτωση που η κληρονομιά περιέλθει στο ελληνικό Δημόσιο.
Πρώτη Τάξη: Τέκνα και εγγόνια
Στην πρώτη τάξη καλούνται τα τέκνα του θανόντος, τα οποία κληρονομούν εξίσου. Αν κάποιο από τα τέκνα έχει αποβιώσει πριν τον κληρονομούμενο, τότε τη θέση του παίρνουν τα δικά του παιδιά – δηλαδή τα εγγόνια του θανόντος – με διαδοχή κατά ρίζες.
Ο επιζών σύζυγος κληρονομεί το 1/4 της περιουσίας, ενώ τα υπόλοιπα 3/4 μοιράζονται στα παιδιά.
Δεύτερη Τάξη: Γονείς, αδέλφια και ανίψια
Αν δεν υπάρχουν τέκνα ή εγγόνια, καλούνται οι γονείς, τα αδέλφια και τα ανήψια του θανόντος. Τα αδέλφια κληρονομούν κατά ισομοιρία, ενώ τα παιδιά αποβιωμένων αδελφών υπεισέρχονται στη θέση τους.
Οι ετεροθαλείς αδελφοί λαμβάνουν το μισό μερίδιο σε σχέση με τους αμφιθαλείς.
Ο επιζών σύζυγος στην τάξη αυτή λαμβάνει το 1/2 της κληρονομιάς.
Τρίτη Τάξη: Παππούδες, γιαγιάδες, θείοι και ξαδέλφια
Σε περίπτωση απουσίας συγγενών πρώτης και δεύτερης τάξης, καλούνται οι παππούδες και γιαγιάδες (και από τη μητρική και πατρική γραμμή). Αν αυτοί έχουν αποβιώσει, τη θέση τους παίρνουν οι θείοι και εξάδελφοι.
Και εδώ ισχύει η ισομοιρία μεταξύ συγγενών ίδιας βαθμίδας.
Ο επιζών σύζυγος εξακολουθεί να λαμβάνει το 1/2 της κληρονομιάς.
Τέταρτη Τάξη: Προπαππούδες και προγιαγιάδες
Αν δεν υπάρχουν συγγενείς από τις προηγούμενες τάξεις, καλούνται οι προπαππούδες και προγιαγιάδες. Αν υπάρχουν πολλοί, κληρονομούν ισότιμα.
Ο επιζών σύζυγος εξακολουθεί να έχει το 1/2, και επιπλέον λαμβάνει εξαίρετο (έπιπλα, ενδύματα κ.λπ.) που χρησιμοποιούσαν από κοινού οι σύζυγοι, εκτός αν υπάρχουν τέκνα και επιβάλλεται διαφορετικός χειρισμός για λόγους επιείκειας.
Πέμπτη Τάξη: Ο επιζών σύζυγος μόνος του
Αν δεν υπάρχουν καθόλου συγγενείς από την πρώτη έως την τέταρτη τάξη, τότε ο επιζών σύζυγος καθίσταται μοναδικός κληρονόμος.
Έκτη Τάξη: Το Δημόσιο
Στην ακραία περίπτωση όπου δεν υπάρχει κανείς συγγενής και ούτε επιζών σύζυγος, τότε κληρονόμος είναι το Ελληνικό Δημόσιο. Αυτό ορίζεται ως η τελευταία λύση για να μη μείνει αδέσποτη η περιουσία.
Τι ισχύει για την αποποίηση ή την έκπτωση από την κληρονομιά
Αν κάποιος κληρονόμος αποποιηθεί ή εκπέσει από την κληρονομιά, τότε καλούνται οι επόμενοι στην τάξη διαδοχής. Ο γενικός κανόνας είναι ότι κάθε επόμενη τάξη αποκλείεται αν υπάρχει προηγούμενη, εκτός κι αν οι πρώτοι δεν αποδεχθούν ή αποκλειστούν.
