Σημαντική τομή φέρνει η μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου, που προβλέπει ότι οι κληρονόμοι δεν θα επιβαρύνονται πλέον με τα χρέη του θανόντος πέραν της αξίας της ίδιας της κληρονομιάς. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε πρόσφατη ανασκόπησή του, έκανε λόγο για «βαθιές τομές» και προσαρμογή ενός νόμου του 1946 στη σύγχρονη εποχή, με στόχο να δοθεί «δεύτερη ζωή» στην παγωμένη αγορά ακινήτων.
Σήμερα, όποιος αποδεχθεί μια κληρονομιά που περιλαμβάνει οφειλές σε τράπεζες ή Δημόσιο, κινδυνεύει να χάσει και δική του περιουσία, εάν τα χρέη υπερβαίνουν την αξία της. Η νέα ρύθμιση αλλάζει ριζικά αυτή τη συνθήκη: O κληρονόμος ευθύνεται μόνο μέχρι το ύψος της κληρονομιάς. Εάν τα χρέη ξεπερνούν την αξία της, δεν επεκτείνονται σε προσωπικά του περιουσιακά στοιχεία.
Πρακτικά, θα προβλέπεται απογραφή και αποτίμηση της περιουσίας του θανόντος, εκκαθάριση των χρεών αποκλειστικά μέσω αυτής (πώληση ή πλειστηριασμός ακινήτων), και μεταβίβαση του υπολοίπου «καθαρού» στους δικαιούχους. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες δεν θα χρειάζεται πλέον να αποποιούνται μαζικά κληρονομιές, όπως συνέβαινε έως τώρα, ενώ παράλληλα το Δημόσιο και οι τράπεζες θα εισπράττουν πιο οργανωμένα τα οφειλόμενα.
Φρένο στις συνιδιοκτησίες και νέοι κανόνες για τη διαδοχή
Η μεταρρύθμιση αγγίζει και τον κατακερματισμό της ακίνητης περιουσίας, ο οποίος έχει οδηγήσει σε ακίνητα με 1/8 ή 1/16 συνιδιοκτησίας και ατελείωτες δικαστικές διαμάχες. Με το νέο σύστημα:
-
αυξάνεται το ποσοστό του/της συζύγου·
-
ο αδικημένος συγγενής δεν αποκτά απαραίτητα μερίδιο, αλλά δικαίωμα χρηματικής αποζημίωσης·
-
ένα διαμέρισμα ή επαγγελματικό ακίνητο μπορεί να παραμένει σε αυτόν που ήδη το χρησιμοποιεί, χωρίς να διαλύεται η λειτουργικότητά του.
Παράλληλα, εισάγεται ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων: ο ιδιοκτήτης, όσο ζει, θα μπορεί να συμφωνεί με τους κληρονόμους πώς θα γίνει η διαδοχή. Έτσι, ο διάδοχος μιας οικογενειακής επιχείρησης ή αγροτικής εκμετάλλευσης μπορεί να ορίζεται εκ των προτέρων, αποφεύγοντας διαφωνίες και αδιέξοδα.
Ψηφιακές διαθήκες και νέες δικλίδες ασφάλειας
Μεγάλη καινοτομία αποτελεί η ψηφιοποίηση των διαθηκών:
-
Δημιουργείται μητρώο διαθηκών,
-
Καθιερώνονται ψηφιακά κληρονομητήρια,
-
Η διαδικασία γίνεται πιο γρήγορη, διαφανής και φθηνή.
Έτσι, κάθε μελλοντική αγοραπωλησία ακινήτου θα γίνεται με μεγαλύτερη ασφάλεια, χωρίς κινδύνους από «ξεχασμένους» κληρονόμους ή αμφισβητούμενες διαθήκες.
Παράλληλα, θεσπίζονται αυστηρότεροι έλεγχοι στις ιδιόγραφες διαθήκες για να περιοριστούν οι πλαστογραφίες και οι καταχρήσεις σε βάρος ηλικιωμένων. Το μέτρο αυτό μειώνει τα χρόνια δικαστικά μπλοκαρίσματα και απελευθερώνει περισσότερα ακίνητα προς πώληση, μίσθωση ή αξιοποίηση.
