Μια νέα, ψηφιακή εποχή έχει ανατείλει στην εγχώρια αγορά λιανικής ρεύματος από τις αρχές Απριλίου, με την επίσημη πρεμιέρα των δυναμικών, γνωστών και ως «πορτοκαλί», τιμολογίων για τους οικιακούς καταναλωτές. Το νέο αυτό μοντέλο τιμολόγησης υπόσχεται σημαντικές μειώσεις στους λογαριασμούς, ευθυγραμμίζοντας την κατανάλωση των νοικοκυριών με τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς ενέργειας. Ωστόσο, η μετάβαση αυτή δεν είναι ούτε άμεση, ούτε αυτόματη για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών.
Σύμφωνα με τα δεδομένα της αγοράς και τις διαδικασίες των παρόχων, η ενεργοποίηση ενός δυναμικού τιμολογίου μπορεί να διαρκέσει από έναν έως και τέσσερις μήνες. Η αιτία αυτής της χρονοκαθυστέρησης δεν οφείλεται σε γραφειοκρατικά εμπόδια των εταιρειών προμήθειας, αλλά στον απόλυτο τεχνικό προαπαιτούμενο του εγχειρήματος: την ύπαρξη και πλήρη λειτουργία ενός «έξυπνου» μετρητή.
Το «Στοίχημα» του ΔΕΔΔΗΕ και οι 4 Μήνες Αναμονής
Τα πορτοκαλί τιμολόγια διαφέρουν ριζικά από τα πράσινα, τα μπλε ή τα κίτρινα, καθώς η τιμή της κιλοβατώρας δεν είναι σταθερή ούτε ανά μήνα, ούτε καν ανά ημέρα. Μεταβάλλεται έως και 24 φορές το 24ωρο, ακολουθώντας τις ωριαίες διακυμάνσεις του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.
Για να καταγραφεί αυτή η κατανάλωση με ακρίβεια, το παραδοσιακό αναλογικό «ρολόι» είναι παντελώς άχρηστο. Απαιτείται ψηφιακός, «έξυπνος» μετρητής, ο οποίος θα μεταδίδει τα δεδομένα κατανάλωσης στον Διαχειριστή (ΔΕΔΔΗΕ) σε πραγματικό χρόνο ή ανά 15λεπτο.
Για όσους καταναλωτές επιθυμούν να μεταβούν σε δυναμικό τιμολόγιο αλλά διαθέτουν παλαιού τύπου μετρητή, η διαδικασία προβλέπει την υποβολή αιτήματος στον ΔΕΔΔΗΕ (συνήθως μέσω του παρόχου). Η περίοδος των 1 έως 4 μηνών αντικατοπτρίζει τον χρόνο που χρειάζεται ο Διαχειριστής για να προγραμματίσει, να εγκαταστήσει και, κυρίως, να διασυνδέσει τον νέο ψηφιακό μετρητή με το Κεντρικό Σύστημα Τηλεμέτρησης. Πρόκειται για ένα τεράστιο διαχειριστικό και τεχνικό έργο, δεδομένου ότι αρκετοί ήδη εγκατεστημένοι έξυπνοι μετρητές στη Χαμηλή Τάση χρειάζονται αναβαθμίσεις για να παρέχουν πιστοποιημένες μετρήσεις real-time.
Πώς θα Επωφεληθούν οι Καταναλωτές
Το μεγάλο κίνητρο για να υπομείνει κανείς αυτή τη διαδικασία μετάβασης είναι το οικονομικό όφελος. Τους τελευταίους μήνες, η αυξημένη παραγωγή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), κυρίως των φωτοβολταϊκών τα μεσημέρια, οδηγεί συχνά τις τιμές της χονδρικής κοντά στο μηδέν, ή ακόμα και σε αρνητικά πρόσημα.
Οι καταναλωτές με δυναμικά τιμολόγια θα μπορούν να βλέπουν μέσω εφαρμογών (apps) τις τιμές της επόμενης ημέρας. Έτσι, εφαρμόζοντας το μοντέλο της «απόκρισης ζήτησης» (demand-response), θα μπορούν να μεταφέρουν τις ενεργοβόρες δραστηριότητές τους (π.χ. πλυντήρια, θερμοσίφωνες, φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων) στις ώρες που το ρεύμα είναι κυριολεκτικά πάμφθηνο.
Αντιστρόφως, τις απογευματινές ώρες αιχμής, όταν δύει ο ήλιος, η παραγωγή μειώνεται και η τιμή εκτοξεύεται, οι καταναλωτές θα πρέπει να περιορίζουν τη χρήση συσκευών. Η λογική του παλιού «νυχτερινού ρεύματος» πλέον αντικαθίσταται από το «μεσημεριανό» ή το «σαββατοκυριακάτικο» ρεύμα.
Η Επόμενη Μέρα του Δικτύου
Η επιτυχία των πορτοκαλί τιμολογίων δεν κρίνεται μόνο από τις προθέσεις των παρόχων. Η Κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρακολουθούν στενά την ικανότητα του ΔΕΔΔΗΕ να ανταποκριθεί στο roll-out των έξυπνων μετρητών. Χωρίς ένα εκσυγχρονισμένο δίκτυο που διαχειρίζεται αξιόπιστα terabytes δεδομένων, η ενεργειακή μετάβαση παραμένει «κενό γράμμα».
Οι πολίτες καλούνται σταδιακά να μετατραπούν από παθητικοί δέκτες λογαριασμών σε ενεργούς διαχειριστές της κατανάλωσής τους. Για να γίνει όμως αυτό πράξη, η ψηφιοποίηση της υποδομής πρέπει να τρέξει με ταχύτητες πολύ πιο γρήγορες από αυτές των… 4 μηνών.
