Το τοπίο γύρω από την ακίνητη περιουσία και την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων στην Ελλάδα παραμένει διαρκώς μεταβαλλόμενο, απαιτώντας αυξημένα αντανακλαστικά από τους πολίτες και τον τεχνικό κόσμο. Οι πρόσφατες αποφάσεις και διευκρινίσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), σε συνδυασμό με τις δομικές αλλαγές στο Κτηματολόγιο, διαμορφώνουν ένα νέο, απαιτητικό πλαίσιο. Παρακολουθούμε στενά τον “λαβύρινθο” των νέων διατάξεων που επηρεάζουν άμεσα την τσέπη και την περιουσία των πολιτών.
«Εξοικονομώ» και «Ανακαινίζω»: Οι Σωτήριες Παρατάσεις και τα Γραφειοκρατικά Αδιέξοδα
Η ομαλή εξέλιξη των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης έχει εξελιχθεί σε ένα διαρκές «στοίχημα» για την Πολιτεία. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αντιλαμβανόμενο την πίεση στην αγορά, προχώρησε στα τέλη Απριλίου 2026 στην ανακοίνωση μιας μαζικής παράτασης για την ολοκλήρωση των προγραμμάτων «Εξοικονομώ». Αν και η παράταση αυτή έδωσε “ανάσα” σε χιλιάδες νοικοκυριά, συνοδεύτηκε από μια σειρά νέων διευκρινίσεων σχετικά με το ποιες ακριβώς αιτήσεις αφορούν τα μέτρα αυτά, προκαλώντας σε ορισμένες περιπτώσεις σύγχυση.
Ωστόσο, το πραγματικό πρόβλημα εντοπίζεται σε ειδικότερες πτυχές των προγραμμάτων. Ιδιαίτερη ανησυχία έχει προκαλέσει το ζήτημα των μη επιλέξιμων δαπανών θέρμανσης. Όπως αποκαλύφθηκε, ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν διέθεταν κανένα υφιστάμενο σύστημα θέρμανσης προηγουμένως, ή εκείνοι που επιχειρούν να αντικαταστήσουν παλιούς θερμοσυσσωρευτές, βρίσκονται ξαφνικά αντιμέτωποι με την απόρριψη των δαπανών τους από τα πληροφοριακά συστήματα των προγραμμάτων.
Παράλληλα, το πολυσυζητημένο πρόγραμμα «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω για Νέους» περνάει μια φάση έντονης εσωστρέφειας. Αντί να αποτελέσει το απόλυτο εργαλείο στεγαστικής πολιτικής για τη νέα γενιά, καταγράφονται τεράστιες καθυστερήσεις και διαδικαστικά αδιέξοδα. Αυτή η δυσλειτουργία μεταφράζεται σε σημαντική οικονομική και ψυχολογική ταλαιπωρία τόσο για τους ωφελούμενους, που βλέπουν τα σπίτια τους να παραμένουν για ημιτελή εργοτάξια, όσο και για τους επαγγελματίες (μηχανικούς και προμηθευτές) που αδυνατούν να πληρωθούν στην ώρα τους. Επιπροσθέτως, ανακοινώθηκε ο νέος οδικός χάρτης χρηματοδοτήσεων για το νέο πρόγραμμα «Ανακαίνιση», το οποίο θα καλύπτει τόσο κατοικίες όσο και Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜμΕ), με την αγορά να αναμένει να δει αν τα λάθη του παρελθόντος έχουν διορθωθεί.
Ο «Πονοκέφαλος» του Κτηματολογίου: Αποκλίσεις στα Τετραγωνικά
Στο μέτωπο των μεταβιβάσεων, το Κτηματολόγιο συνεχίζει να αποκαλύπτει τις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής κτηματαγοράς. Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ιδιοκτήτες λίγο πριν φτάσουν στο γραφείο του συμβολαιογράφου, είναι οι αποκλίσεις στα τετραγωνικά μέτρα των ιδιοκτησιών τους.
Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης; Όταν το εμβαδόν που αναγράφεται στο συμβόλαιο κτήσης ή στην οικοδομική άδεια δεν ταυτίζεται με την επιφάνεια που έχει καταχωρηθεί στις εγγραφές του Κτηματολογίου, η μεταβίβαση «παγώνει». Ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να προβεί σε χωρική μεταβολή ή διόρθωση προδήλου σφάλματος, μια διαδικασία που απαιτεί νέες τοπογραφικές μελέτες, χρόνο και χρήμα. Η αυστηροποίηση των ελέγχων επιβάλλει στους πολίτες να ελέγχουν προληπτικά την περιουσία τους μέσω μηχανικού, προτού αποφασίσουν να προχωρήσουν σε οποιαδήποτε δικαιοπραξία, προκειμένου να αποφύγουν δυσάρεστες νομικές εμπλοκές.
Επίσημα σε ΦΕΚ το Νέο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών
Μέσα σε αυτό το κλίμα γραφειοκρατικών προκλήσεων, υπάρχει ωστόσο και μια σημαντική θετική θεσμική εξέλιξη. Δημοσιεύτηκε επίσημα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) το νέο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας. Αυτή η ψηφιακή πλατφόρμα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την ορθή και διαφανή λειτουργία συστημάτων όπως τα φωτοβολταϊκά στη στέγη (net-metering και net-billing).
Μέσω του Μητρώου, το κράτος θα μπορεί πλέον να ελέγχει και να καταγράφει με ακρίβεια την παραγόμενη και καταναλισκόμενη ενέργεια, βάζοντας τάξη σε ένα άναρχο μέχρι πρότινος τοπίο. Για τον πολίτη και τον επιχειρηματία που επιθυμεί να γίνει “prosumer” (παραγωγός και καταναλωτής), η ύπαρξη του Μητρώου αποτελεί την απαραίτητη εγγύηση ότι οι συμβάσεις συμψηφισμού με τους παρόχους ενέργειας θα τηρούνται απαρέγκλιτα.
Ανάγκη για Απλοποίηση
Η μετάβαση σε ένα “πράσινο” και ψηφιακά καταγεγραμμένο κτιριακό απόθεμα είναι μονόδρομος. Εντούτοις, όπως παρατηρούμε συχνά, οι καλές προθέσεις της Πολιτείας συχνά «σκοντάφτουν» στην πολυπλοκότητα των απαιτήσεων. Αν το Υπουργείο δεν προχωρήσει σε δραστική απλοποίηση των κριτηρίων του «Εξοικονομώ» και σε ταχύτερες διαδικασίες διόρθωσης στο Κτηματολόγιο, η αναπτυξιακή δυναμική της αγοράς ακινήτων κινδυνεύει να εγκλωβιστεί οριστικά στα γρανάζια της γραφειοκρατίας.
