Προσωπικές ιστορίες βαθιού ψυχικού τραύματος, κακοποίησης, εθισμού και γονεϊκών ενοχών ξεδιπλώθηκαν στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη και καθηλωτική συνάντηση του παγκοσμίου φήμης γιατρού και συγγραφέα Γκάμπορ Μάτε (Gabor Maté) με το ελληνικό κοινό.
Ο Δρ Μάτε, εμπνευστής της μεθόδου «Συμπονετική Διερεύνηση» (Compassionate Inquiry), συνομίλησε για δύο ώρες με τους θεατές, ακούγοντας με βαθιά ενσυναίσθηση τις οδυνηρές εξομολογήσεις τους και προσφέροντας καθοδήγηση για το πώς η επανασύνδεση με το σώμα και το συναίσθημα μπορεί να φέρει την ίαση.
Όταν το Άγχος Μετατρέπεται σε Ασθένεια: Ο ρόλος των Αυτοάνοσων
Η βραδιά ξεκίνησε με τους ήχους από το «Κονσέρτο για Βιολοντσέλο» του Έντουαρντ Έλγκαρ, με τον Μάτε να αναφέρεται στην τραγική ιστορία της σπουδαίας σολίστριας Ζακλίν Ντι Πρε, η οποία έπασχε από σκλήρυνση κατά πλάκας και ένιωθε ότι δεν μπορούσε ποτέ να είναι ο αυθεντικός εαυτός της.
Η σύνδεση Ψυχής και Σώματος: «Όταν οι άνθρωποι καταστέλλουν τον εαυτό τους και τα συναισθήματά τους για να γίνουν αποδεκτοί, ζημιώνουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Εκεί είναι η απαρχή της ασθένειας. Όταν βλέπουμε να δημιουργούνται αυτοάνοσα, σχεδόν χωρίς εξαίρεση πρόκειται για ανθρώπους που απασχολούνται διαρκώς με τις ανάγκες των άλλων, καταπιέζουν τον θυμό τους, προσπαθούν να είναι πάντα “καλοί” και νιώθουν υπεύθυνοι για τα συναισθήματα των τρίτων».
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι αυτά τα σωματικά και συναισθηματικά σχήματα είναι αναστρέψιμα και ότι έχει δει πολλούς ασθενείς με σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα να ανακτούν την υγεία τους όταν ξαναβρίσκουν τον εαυτό τους.
Τι Είναι Πραγματικά το Τραύμα και η «Ανάκτηση»
Απαντώντας στην ερώτηση της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτης Παναγιωτάκου, για το αν θεραπευόμαστε ποτέ πλήρως, ο Δρ Μάτε επαναπροσδιόρισε τον όρο «θεραπεία» χρησιμοποιώντας τη λέξη recovery (ανάκτηση):
-
Ο πραγματικός εαυτός δεν καταστρέφεται: Το τραύμα αναγκάζει το παιδί να αποσυνδεθεί από τα συναισθήματά του επειδή δεν μπορεί να τα διαχειριστεί. Η ίαση είναι η ανάκτηση αυτής της χαμένης επαφής.
-
Ο φόβος του παρελθόντος: «Οι άνθρωποι δεν φοβούνται το μέλλον, φοβούνται το παρελθόν. Αυτό που φοβάστε είναι ήδη μέσα σας, το αντιμετωπίσατε όταν ήσασταν παιδιά και χρειάστηκε να το καταπιέσετε».
Προσωπικές Εξομολογήσεις: «Είχαμε παιδιά 1, 10, 13 ετών… και ένα τέταρτο παιδί 44 ετών!»
Σε μια σπάνια στιγμή αυθεντικότητας, ο Γκάμπορ Μάτε κάλεσε στη σκηνή τη σύζυγό του, Ρέι, ανοίγοντας έναν ειλικρινή διάλογο για το πώς η πατριαρχία και τα προσωπικά βιώματα επηρεάζουν τις σχέσεις.
Η Ρέι εξήγησε ότι οι άνδρες, υποσυνείδητα, συχνά προβάλλουν στις συντρόφους τους τις ανεκπλήρωτες ανάγκες και τον θυμό που είχαν για τη μητέρα τους. Παράλληλα, ο γιατρός παραδέχτηκε με αφοπλιστική ειλικρίνεια ότι η παιδική ηλικία των δικών του παιδιών ήταν πολύ δύσκολη εξαιτίας των δικών του τραυμάτων: «Η ενέργεια που πρόσφερε η γυναίκα μου σε μένα —που συμπεριφερόμουν σαν ένα τέταρτο παιδί 44 ετών— αφαιρούνταν από τα τρία μας παιδιά».
Μια Σκληρή Καταγγελία για τη Γάζα
Γεννημένος στη Βουδαπέστη από εβραϊκή οικογένεια που έζησε τη φρίκη του Ολοκαυτώματος, ο Δρ Μάτε προχώρησε σε μια πολιτική παρέμβαση, καταγγέλλοντας τη γενοκτονία στη Γάζα, η οποία καταχειροκροτήθηκε από το κοινό:
«Αυτό που συμβαίνει στη Γάζα είναι γενοκτονία. Και με έναν τρόπο είναι χειρότερο από το Άουσβιτς — όχι γιατί η εμπειρία είναι χειρότερη, τίποτα δεν συγκρίνεται με τη φρίκη του Άουσβιτς. Είναι χειρότερο γιατί αυτή τη στιγμή το βλέπουμε να συμβαίνει ζωντανά στο TikTok, στο YouTube, στα social media, κι ο κόσμος απλώς το παρακολουθεί. Το κάνουν στο όνομά μου, λέγοντας ότι έχουν το δικαίωμα λόγω των όσων περάσαμε εμείς. Το “Ποτέ Ξανά” πρέπει να ισχύει για όλους».
Παράλληλες Δράσεις: Η ιστορική αυτή επίσκεψη του Γκάμπορ Μάτε στην Αθήνα ολοκληρώθηκε με την προβολή του συγκλονιστικού ντοκιμαντέρ «The Wisdom of Trauma» (Η Σοφία του Τραύματος) και τη διεξαγωγή ενός εξειδικευμένου πρωινού εργαστηρίου για επαγγελματίες ψυχικής υγείας.
