Για χρόνια, η κυρίαρχη αντίληψη, ενισχυμένη από διαφημίσεις σνακ («δεν είσαι ο εαυτός σου όταν πεινάς») μέχρι το κλασικό ρητό ότι το πρωινό είναι το σημαντικότερο γεύμα της ημέρας, υποστήριζε ότι η στέρηση τροφής θολώνει το μυαλό και μειώνει την πνευματική απόδοση.
Ωστόσο, μια νέα, επιστημονική ανασκόπηση έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα. Η μελέτη, η οποία ανέλυσε 63 επιστημονικά άρθρα που κάλυπταν 71 ανεξάρτητες έρευνες με συνολικά 3.484 συμμετέχοντες, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει καμία ουσιαστική διαφορά στην γνωστική απόδοση μεταξύ των ανθρώπων που απέχουν από το φαγητό και εκείνων που τρέφονται κανονικά.
Σταθερή η Μνήμη και η Ταχύτητα Σκέψης
Οι ερευνητές –ο ψυχολόγος Christoph Bamberg (Πανεπιστήμιο Paris Lodron, Αυστρία) και ο νευροεπιστήμονας David Moreau (Πανεπιστήμιο του Όκλαντ, Νέα Ζηλανδία)– χρησιμοποίησαν προηγμένα στατιστικά μοντέλα (Bayesian statistics) για να αξιολογήσουν δεξιότητες όπως η ανάκληση μνήμης, η λήψη αποφάσεων, η ταχύτητα αντίδρασης και η ακρίβεια.
Με μια μέση διάρκεια νηστείας τις 12 ώρες, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι υγιείς ενήλικες δεν παρουσιάζουν καμία κάμψη των νοητικών τους αποθεμάτων.
Η δήλωση του νευροεπιστήμονα David Moreau: «Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, τα ευρήματα είναι καθησυχαστικά. Μπορείτε να δοκιμάσετε τη διαλείπουσα νηστεία ή άλλα πρωτόκολλα διατροφής χωρίς να ανησυχείτε ότι θα χαθεί η πνευματική σας οξύτητα».
Οι Σημαντικές Εξαιρέσεις: Πού Αρχίζουν τα Προβλήματα
Παρά τη γενική σταθερότητα, η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο περιοδικό Psychological Bulletin ανέδειξε μερικές πολύ σημαντικές λεπτομέρειες:
-
Παιδιά και Έφηβοι: Στα παιδιά και τους εφήβους παρατηρήθηκε αισθητή μείωση της πνευματικής απόδοσης όταν έμεναν νηστικοί. Τα αναπτυσσόμενα μυαλά χρειάζονται σταθερά γεύματα.
-
Διάρκεια άνω των 12 ωρών: Όταν το διάστημα αποχής από το φαγητό ξεπερνούσε τις 12 ώρες, άρχισαν να καταγράφονται μικρές κάμψεις στις επιδόσεις των τεστ.
-
Τεστ αργά μέσα στην ημέρα: Όσοι νήστευαν είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε πνευματικά τεστ που γίνονταν αργά το απόγευμα ή το βράδυ, καθώς η πείνα έδειξε να ενισχύει τη φυσική σωματική κόπωση του κιρκάδιου ρυθμού (του βιολογικού μας ρολογιού).
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι οι νηστικοί εθελοντές παρουσίαζαν «κενά» πνευματικής απόδοσης μόνο όταν τα τεστ περιλάμβαναν ερεθίσματα σχετικά με φαγητό (π.χ. φωτογραφίες φαγητών ή λέξεις που σχετίζονται με γεύματα).
Όταν το περιεχόμενο των τεστ ήταν ουδέτερο, ο εγκέφαλος λειτουργούσε άψογα. Αυτό υποδηλώνει ότι η πείνα δεν μειώνει τη γενική εγκεφαλική λειτουργία, αλλά απλώς αποσπά την προσοχή του ατόμου, στρέφοντας τους πόρους του μυαλού προς την αναζήτηση τροφής.
Σε κάθε περίπτωση, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η νηστεία προσφέρει σημαντικά οφέλη (όπως μείωση φλεγμονών και βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας λόγω της παραγωγής κετονών από το σώμα), αλλά αποτελεί ένα προσωπικό εργαλείο και όχι μια καθολική συνταγή, και είναι πάντα καλό να γίνεται σε συνεννόηση με έναν γιατρό.
