Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, ο Δημήτρης Μπακαλούδης, καθηγητής Οικολογίας και Διαχείρισης Άγριας Πανίδας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), αναλύει μέσω του ΑΠΕ-ΜΠΕ τα αίτια της αυξανόμενης εμφάνισης λύκων, αγριόχοιρων και αρκούδων κοντά σε κατοικημένες περιοχές, προτείνοντας παράλληλα μέτρα για την ασφαλή συνύπαρξη ανθρώπου και άγριας ζωής.
Η Αλυσίδα της Αύξησης: Αγριόχοιροι και Λύκοι
Η συχνή εμφάνιση λύκων κοντά σε οικισμούς συνδέεται άμεσα με την κατακόρυφη αύξηση του πληθυσμού των αγριόχοιρων, οι οποίοι αποτελούν βασική λεία για τον λύκο (μετά το ελάφι). Όπως εξηγεί ο καθηγητής, η αύξηση της τροφής φέρνει νομοτελειακά και την αριθμητική αύξηση του θηρευτή.
Η «έκρηξη» του πληθυσμού των αγριόχοιρων οφείλεται σε τρεις βασικούς παράγοντες:
-
Μείωση της θήρας: Την τελευταία 15ετία οι ενεργοί κυνηγοί μειώθηκαν από 170.000-230.000 σε περίπου 130.000, ενώ η πανώλη των χοίρων περιόρισε ακόμα περισσότερο το κυνήγι του είδους.
-
Υβριδισμός: Η διασταύρωση αγριόχοιρων με οικόσιτα χοιρινά (από τη δεκαετία του 2000) δημιούργησε υβρίδια με τεράστια αναπαραγωγική ικανότητα. Ενώ ένας άγριος χοίρος γεννά 5-7 μικρά τον χρόνο, τα υβρίδια μπορούν να κάνουν έως και 3 γέννες ανά δύο έτη, διπλασιάζοντας τον πληθυσμό τους.
-
Ήπιοι χειμώνες: Οι βατοί χειμώνες των τελευταίων ετών εξασφάλισαν πολύ υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης στα νεαρά ζώα.
«Είδες λύκο; Σε είδε πρώτος» – Οδηγίες για τους Εκδρομείς
Ο κ. Μπακαλούδης υπενθυμίζει μια παραδοσιακή σοφή ρήση της υπαίθρου: «Είδες λύκο; Σε είδε πρώτος». Αυτό σημαίνει ότι αν ένας άνθρωπος αντιληφθεί οπτικά έναν λύκο, το ζώο έχει ήδη εντοπίσει την ανθρώπινη παρουσία πολύ νωρίτερα.
Για τον λόγο αυτό, οι πολίτες που επισκέπτονται δάση για αναψυχή θα πρέπει:
-
Να αποφεύγουν περιοχές όπου υπάρχουν πρόσφατες καταγεγραμμένες μαρτυρίες εμφάνισης λύκων ή αρκούδων.
-
Να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί την τρέχουσα αναπαραγωγική περίοδο, καθώς οι θηλυκές αρκούδες συνοδεύονται από τα μικρά τους και γίνονται εξαιρετικά επιθετικές αν νιώσουν απειλή.
Η ανάκαμψη της αρκούδας: Ο πληθυσμός της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα έχει σημειώσει εντυπωσιακή άνοδο, φτάνοντας σήμερα τις 900 αρκούδες από τις μόλις 250 που αριθμούσε τη δεκαετία του ’90. Η αύξηση αποδίδεται στα μέτρα προστασίας, αλλά και στην ερήμωση της υπαίθρου που βελτίωσε το φυσικό τους περιβάλλον.
Μέτρα Πρόληψης και Διαχείρισης
Για τον περιορισμό της προσέγγισης άγριων ζώων σε περιαστικές περιοχές και καλλιέργειες, προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα:
Παθητική Προστασία (Σε οικισμούς και χωριά):
-
Τακτική αποκομιδή απορριμμάτων και απομάκρυνση κάθε πηγής τροφής από τα κράσπεδα των πόλεων.
-
Ορθή διαχείριση και υγειονομική ταφή νεκρών κτηνοτροφικών ζώων.
-
Επαρκής οδικός φωτισμός, περισυλλογή των αδέσποτων και ασφαλής περιορισμός των κατοικίδιων.
-
Τοποθέτηση ηλεκτροφόρων περιφράξεων σε καλλιέργειες (οπωροφόρα δέντρα, καλαμπόκια) που ελκύουν τις αρκούδες.
Ενεργητική Διαχείριση (Σε εξαιρετικές περιπτώσεις): Όταν τα ζώα εξοικειώνονται με την ανθρώπινη παρουσία και γίνονται τολμηρά, ενεργοποιούνται τα πρωτόκολλα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Αυτά περιλαμβάνουν την απώθηση και τον εκφοβισμό από ειδικές Ομάδες Άμεσης Επέμβασης, την ελεγχόμενη απομάκρυνση ή, σε ακραίες περιπτώσεις υψηλού κινδύνου, την επιλεκτική θανάτωση του επικίνδυνου ζώου.
