Αντίστροφα μετράει πλέον ο χρόνος για την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποβολής των φορολογικών δηλώσεων του 2026, καθώς η νέα προθεσμία που έθεσε η ΑΑΔΕ εκπνέει την Παρασκευή, 24 Ιουλίου. Ωστόσο, η φετινή διαδικασία κρύβει μια κρίσιμη αλλαγή για τους φορολογούμενους που θα αμελήσουν να υποβάλουν τα στοιχεία τους εγκαίρως, καθώς το καθεστώς καταλογισμού των ποινών ψηφιοποιείται πλήρως και γίνεται ακαριαίο.
Η νέα ψηφιακή διαδικασία των αυτόματων προστίμων
Σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, όπου η βεβαίωση των παραβάσεων για τις εκπρόθεσμες υποβολές απαιτούσε χρόνο και ο καταλογισμός γινόταν μήνες αργότερα, από φέτος το πληροφοριακό σύστημα της ΑΑΔΕ θα επιβάλλει τις χρηματικές ποινές εντελώς αυτόματα.
Με τη λήξη της επίσημης προθεσμίας και την εκπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης, το σύστημα θα εκδίδει άμεσα το εκκαθαριστικό σημείωμα, ενσωματώνοντας το ανάλογο πρόστιμο με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία. Η ποινή θα κοινοποιείται ηλεκτρονικά στον φορολογούμενο την ίδια ακριβώς στιγμή. Η εξέλιξη αυτή εξαλείφει πρακτικά τις όποιες καθυστερήσεις του παρελθόντος, καθιστώντας τον έλεγχο και την τακτοποίηση των οφειλών άμεση.
Πώς διαμορφώνονται τα ποσά ανά κατηγορία δήλωσης
Το ύψος του προστίμου δεν είναι οριζόντιο. Κυμαίνεται από 100 έως 500 ευρώ και εξαρτάται άμεσα από την ύπαρξη ή μη χρεωστικού υπολοίπου (αν προκύπτει δηλαδή φόρος προς πληρωμή) καθώς και από την κατηγορία των λογιστικών βιβλίων που τηρούνται.
Ειδικότερα, για την εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης ΦΠΑ, είτε πρόκειται για πιστωτική είτε για μηδενική, το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ, ανεξάρτητα από το εάν ο υπόχρεος τηρεί απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία. Το ίδιο ακριβώς ποσό των 100 ευρώ καταλογίζεται και για την παράλειψη ή την εκπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης στοιχείων ακινήτων, του γνωστού εντύπου Ε9. Αξίζει να σημειωθεί πως εάν η εκπρόθεσμη υποβολή αφορά διορθώσεις στο Ε9 για περισσότερα του ενός έτους και επαναλαμβάνονται οι ίδιες μεταβολές, επιβάλλεται ένα και μόνο πρόστιμο.
Η αυστηρότερη αντιμετώπιση αφορά τις περιπτώσεις μη υποβολής ή εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος ή παρακρατούμενου φόρου, εφόσον προκύπτει ποσό προς καταβολή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ποινή ανέρχεται στα 250 ευρώ ανά παράβαση για τους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικό λογιστικό σύστημα, ενώ εκτοξεύεται στα 500 ευρώ για όσους τηρούν διπλογραφικά βιβλία.
Ποιοι εξαιρούνται από τις κυρώσεις της Εφορίας
Για την προστασία συγκεκριμένων περιπτώσεων και δηλώσεων μικρής οικονομικής σημασίας, η φορολογική νομοθεσία προβλέπει ρητές εξαιρέσεις.
Συγκεκριμένα, δεν επιβάλλεται κανένα πρόστιμο στην περίπτωση εκπρόθεσμης αρχικής ή τροποποιητικής δήλωσης φόρου εισοδήματος φυσικού ή νομικού προσώπου, εφόσον το ποσό του φόρου προς πληρωμή δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ. Ομοίως, αφορολόγητες και χωρίς διοικητικές κυρώσεις παραμένουν οι εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων, καθώς και οι δηλώσεις γονέων που αφορούν αποκλειστικά εισοδήματα των ανήλικων τέκνων τους.
Η γενική εικόνα και οι επιστροφές φόρου από την ΑΑΔΕ
Η ανταπόκριση των πολιτών στη φετινή διαδικασία υπήρξε μαζική. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, από το σύνολο των 6,8 εκατομμυρίων υπόχρεων, περισσότεροι από 6,3 εκατομμύρια έχουν ήδη ολοκληρώσει την υποβολή. Τα στατιστικά δεδομένα δείχνουν πως πρακτικά ένας στους τρεις φορολογούμενους (περίπου 2,2 εκατομμύρια) καλείται να καταβάλει επιπλέον φόρο, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στα 1.934 ευρώ.
Στον αντίποδα, το 35% των υποβληθεισών δηλώσεων δεν παράγει φορολογική επιβάρυνση (μηδενικές), ενώ 1,9 εκατομμύρια πολίτες —δηλαδή τρεις στους δέκα— προσδοκούν επιστροφή φόρου, η οποία υπολογίζεται μεσοσταθμικά στα 311 ευρώ.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει επιτρέψει στην ΑΑΔΕ να προχωρήσει με πρωτοφανή ταχύτητα στις πιστώσεις. Ήδη έχουν καταβληθεί άμεσα οι επιστροφές σε 1,4 εκατομμύρια φορολογούμενους, ενώ για τους υπόλοιπους έχουν ολοκληρωθεί οι αυτόματοι συμψηφισμοί με άλλες βεβαιωμένες τρέχουσες οφειλές.
Η πλήρης αυτοματοποίηση των προστίμων, σε συνδυασμό με την ταχύτητα των εκκαθαρίσεων, σηματοδοτεί τη σαφή βούληση της φορολογικής διοίκησης να κλείσει οριστικά τον κύκλο της ανοχής στις χρονικές αποκλίσεις, εμπεδώνοντας ένα νέο πλαίσιο συνέπειας.
