Σε αυξημένη επαγρύπνηση βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές της χώρας μας για την πρόληψη και τον έγκαιρο εντοπισμό των κρουσμάτων Mpox (ευλογιά των πιθήκων). Όπως δήλωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη κρούσματα ενδέχεται να εμφανιστούν στη χώρα μας.
«Δεν υπάρχει αυξημένη ανησυχία για τον γενικό πληθυσμό, αλλά για ομάδες υψηλού κινδύνου για τις οποίες συστήνονται ήδη συγκεκριμένα μέτρα προστασίας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι αυξάνονται τα εμβολιαστικά κέντρα, ενώ ήδη έχουν οριστεί συγκεκριμένα κέντρα αναφοράς. Προσέθεσε ότι υπάρχει επάρκεια σε φάρμακα και εμβόλια προκειμένου να αντιμετωπιστεί η νέα πρόκληση δημόσιας υγείας.
Στη χώρα μας ο εμβολιασμός έναντι της Μpox ξεκίνησε στις 22 Ιουλίου 2024 στα νοσοκομεία «Αττικόν» και «Ανδρέας Συγγρός». Προς το παρόν ο εμβολιασμός ενδείκνυται στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Στο επόμενο διάστημα θα λειτουργήσουν 5 ακόμα εμβολιαστικά κέντρα σε Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Κρήτη, Πάτρα και Αθήνα.
Παρότι ο κίνδυνος αυτή τη στιγμή εκτιμάται ως χαμηλός για μετάδοση του νοσήματος στη χώρα μας, ο ΕΟΔΥ προβαίνει σε ενημέρωση του κοινού, σε ευαισθητοποίηση του υγειονομικού προσωπικού για έγκαιρη διάγνωση και ενημέρωση των αρχών δημόσιας υγείας. Παράλληλα λειτουργεί δίκτυο εργαστηρίων (ΚΕΔΥ, ΠΕΔΥ Κρήτης, ΑΠΘ) για τη διασφάλιση της εργαστηριακής διάγνωσης το οποίο θα ενισχυθεί όταν κριθεί σκόπιμο.
Στις 14/08/2024 δηλώθηκε το πρώτο κρούσμα Mpox φυλογενετικής ομάδας Ιb στην Ευρώπη σε ταξιδιώτη από την Αφρική.
Η μετάδοση του νοσήματος από άνθρωπο σε άνθρωπο γίνεται κυρίως μέσω της επαφής με δερματικές βλάβες/σωματικά υγρά του πάσχοντος και μετά από παρατεταμένη στενή επαφή σε μικρή απόσταση και σπανιότερα από μολυσμένα αντικείμενα
Στη ΛΔΚ και στις γειτονικές χώρες οι κύριοι αναφερόμενοι τρόποι μετάδοσης είναι η σεξουαλική επαφή, η διαμονή στο ίδιο οικιακό περιβάλλον με πάσχοντες και η μετάδοση εντός του χώρου υγειονομικής περίθαλψης (ελλείψει κατάλληλου εξοπλισμού ατομικής προστασίας). Αναφέρεται, επίσης, μετάδοση μετά από επαφή με ζωντανά ή νεκρά άγρια ζώα.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) αύξησε σήμερα το επίπεδο συναγερμού για την mpox και ζήτησε από τις χώρες να διατηρήσουν υψηλά επίπεδα ενημέρωσης για τους ταξιδιώτες που έρχονται από περιοχές που έχουν επηρεαστεί από τον ιό.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία ανέφερε πως βλέπει τώρα έναν “μέτριο” κίνδυνο mpox, σε σύγκριση με έναν “χαμηλό” κίνδυνο νωρίτερα, για τον ευρύτερο πληθυσμό και τους ταξιδιώτες. Πρόσθεσε πως η πιθανότητα μετάδοσης στην Ευρώπη παραμένει πολύ μικρή, δεδομένου ότι οι εισαγόμενες μολύνσεις διαγιγνώσκονται γρήγορα και εφαρμόζονται μέτρα ελέγχου.
Η παρούσα έξαρση της ασθένειας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ξεκίνησε με την εξάπλωση ενός ενδημικού στελέχους γνωστού ως clade I. Όμως μια νέα παραλλαγή, η clade Ib, φαίνεται να εξαπλώνεται πιο εύκολα μέσω καθημερινών στενών επαφών, περιλαμβανομένων των σεξουαλικών επαφών.
“Λόγω των στενών συνδέσεων ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική, πρέπει να προετοιμαστούμε για περισσότερες εισαγόμενες μολύνσεις του clade I”, δήλωσε η διευθύντρια του οργανισμού Πάμελα Ρέντι Βάγκνερ.
Οδηγίες προς τους ταξιδιώτες
Τη λήψη αυξημένων μέτρων προφύλαξης σε όσους πρόκειται να ταξιδέψουν στις χώρες που καταγράφουν κρούσματα Mpox (ευλογιά των πιθήκων) συστήνει ο ΕΟΔΥ. Ειδικότερα, συστήνει να αποφεύγεται η επαφή με α) πιθανά μολυσμένα άτομα και ιδιαίτερα με όσα εμφανίζουν δερματικές βλάβες, β) άγρια ζώα (ζωντανά ή νεκρά), όπως μικρά θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένων τρωκτικών (αρουραίοι, σκίουροι) και πρωτευόντων (μαϊμούδες, πίθηκοι), γ) μολυσμένες επιφάνειες και είδη που χρησιμοποιούνται από ασθενείς (ρούχα, κλινοσκεπάσματα κλπ) ή που ήρθαν σε επαφή με άγρια ζώα.
Επίσης, κατά την διάρκεια του ταξιδιού θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση ή παρασκευή κρέατος από άγρια ζώα, η χρήση προϊόντων (κρέμες, λοσιόν, σκόνες) που προέρχονται από άγρια ζώα και να αναζητείται άμεσα ιατρική φροντίδα σε περίπτωση εμφάνισης ανεξήγητου δερματικού εξανθήματος (βλάβες σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος), με ή χωρίς πυρετό και ρίγη. Αν τα συμπτώματα εμφανιστούν μετά την επιστροφή από το ταξίδι να ενημερώνεται ο γιατρός ή ο πάροχος υγειονομικής περίθαλψης σχετικά με το ταξίδι κατά τη διάρκεια των τελευταίων 21 ημερών πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Πέραν των ταξιδιωτών οι ίδιες οδηγίες ισχύουν και για εργαζόμενους στις χώρες αυτές καθώς και σε ναυτικούς που τα πλοία τους προσεγγίζουν λιμάνια των επηρεαζόμενων χωρών.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα προφύλαξης καθώς και το τι πρέπει να κάνετε εάν νοσήσετε μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον ΕΟΔΥ στην τηλεφωνική γραμμή 2105212054 όλο το 24ωρο.
Τέλος, σημειώνεται ότι έχουν δοθεί οδηγίες στις πύλες εισόδου μεταναστών από τις χώρες με κρούσματα, για την έγκαιρη αναγνώριση πιθανών κρουσμάτων και τη διαχείριση τους, καθώς και την άμεση λήψη μέτρων δημόσιας υγείας.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) αύξησε σήμερα το επίπεδο συναγερμού για την mpox και ζήτησε από τις χώρες να διατηρήσουν υψηλά επίπεδα ενημέρωσης για τους ταξιδιώτες που έρχονται από περιοχές που έχουν επηρεαστεί από τον ιό.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία ανέφερε πως βλέπει τώρα έναν “μέτριο” κίνδυνο mpox, σε σύγκριση με έναν “χαμηλό” κίνδυνο νωρίτερα, για τον ευρύτερο πληθυσμό και τους ταξιδιώτες. Πρόσθεσε πως η πιθανότητα μετάδοσης στην Ευρώπη παραμένει πολύ μικρή, δεδομένου ότι οι εισαγόμενες μολύνσεις διαγιγνώσκονται γρήγορα και εφαρμόζονται μέτρα ελέγχου.
Η παρούσα έξαρση της ασθένειας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ξεκίνησε με την εξάπλωση ενός ενδημικού στελέχους γνωστού ως clade I. Όμως μια νέα παραλλαγή, η clade Ib, φαίνεται να εξαπλώνεται πιο εύκολα μέσω καθημερινών στενών επαφών, περιλαμβανομένων των σεξουαλικών επαφών.
“Λόγω των στενών συνδέσεων ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική, πρέπει να προετοιμαστούμε για περισσότερες εισαγόμενες μολύνσεις του clade I”, δήλωσε η διευθύντρια του οργανισμού Πάμελα Ρέντι Βάγκνερ.
Επιβεβαιώνονται οι φόβοι για την εξάπλωση της ευλογιάς των πιθήκων και εκτός της Αφρικής, ύστερα από την εμφάνιση κρούσματος στην Ευρώπη, με τον ΠΟΥ να βρίσκεται σε συναγερμό για τον ιό. Μόλις λίγα 24ωρα μετά το προειδοποιητικό «καμπανάκι» του ΠΟΥ έγινε γνωστό πως εντοπίστηκε το πρώτο κρούσμα της ευλογιάς των πιθήκων στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στη Σουηδία.
Τις διαφορές ανάμεσα στην παρούσα έξαρση της νόσου mpox (πρώην ευλογιά των πιθήκων) και την προγενέστερη της περιόδου 2022-2023 για την οποία πάλι είχε κηρυχθεί παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αποτυπώνει σε ανακοίνωσή του ο Οργανισμός Δημοσίας Υγείας (PHAS) της Σουηδίας.
Στην ανακοίνωση παραθέτει μερικές πληροφορίες και για το πρώτο κρούσμα στην Ευρώπη από την επιθετική μορφή που εξαπλώνεται σε αρκετές αφρικανικές χώρες.
Όπως αναφέρει, πρόκειται για άτομο που ζήτησε ιατρική φροντίδα στην περιοχή της Στοκχόλμης. Μολύνθηκε στη διάρκεια της παραμονής του σε χώρα της Αφρικής όπου υπάρχει μεγάλη έξαρση της mpox από τον κλάδο 1 (clade 1) του ιού που την προκαλεί.
Ο κλάδος 1 προκαλεί την ίδια νόσο με τον κλάδο 2b – το στέλεχος που προκάλεσε την προγενέστερη παγκόσμια έξαρση. Η διαφορά είναι ότι ο κλάδος 1 πιθανώς σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής νόσου. Φαίνεται επίσης να έχει υψηλότερη θνησιμότητα.
Επιπλέον, παρατηρείται διαφορά και στον τρόπο μετάδοσης. Στην προγενέστερη παγκόσμια έξαρση με τον κλάδο 2b, η μετάδοση γινόταν πρωτίστως με την σεξουαλική επαφή. Ο κλάδος 1 όμως εξαπλώνεται συνηθέστερα με άλλους τρόπους επαφής. Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι η στενή επαφή εντός της οικογένειας και συχνά στα παιδιά.
Ο ασθενής της Σουηδίας είναι μολυσμένος με τον κλάδο 1. Είναι το στέλεχος της mpox (για την ακρίβεια το στέλεχος clade 1b) για το οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε προχθές την νέα παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Σύμφωνα με δεδομένα από τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (Africa CDC), η Mpox έχει θεριέψει στην Αφρική τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές του 2022 έως και τις 28 Ιουλίου 2024 σε 15 χώρες είχαν αναφερθεί συνολικώς:
– 37.583 κρούσματα
– 1.451 θάνατοι (μέση θνησιμότητα: 3,9%).
Από αυτά, τα 14.957 κρούσματα και οι 739 θάνατοι (θνησιμότητα 4,9%) αφορούν το 2023. Ο αριθμός των κρουσμάτων ήταν αυξημένος κατά 78,5% σε σύγκριση με το 2022.
Η κατάσταση εφέτος είναι ακόμα χειρότερη. Από τις αρχές του 2024 και έως τις 28 Ιουλίου 2024 είχαν αναφερθεί:
– 14.250 κρούσματα (2.745 επιβεβαιωμένα και 11.505 ύποπτα)
– 456 θάνατοι (θνησιμότητα 3,2%)
Ο αριθμός των κρουσμάτων ήταν αυξημένος κατά 160% έναντι του 2023. Αντίστοιχα, ο αριθμός των θανάτων ήταν αυξημένος κατά 19,3%.
Έως εκείνη την ημερομηνία τα κρούσματα εντοπίζονταν σε 10 αφρικανικές χώρες. Ήταν οι εξής: Μπορούντι, Καμερούν, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Κονγκό, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Γκάνα, Λιβερία, Νιγηρία, Ρουάντα, Νότιος Αφρική.
Το 96,3% των εφετινών κρουσμάτων και το 97% των θανάτων είχαν καταγραφεί στην ΛΔ του Κονγκό. Σε αυτή τη χώρα πολλά από τα κρούσματα αλλά όχι όλα, οφείλονται στον κλάδο 1b της mpox.
Ωστόσο, από τις 28 Ιουλίου έως σήμερα έχουν αναφερθεί πολλά ακόμα κρούσματα και θάνατοι. Πλέον τα κρούσματα έχουν ξεπεράσει τις 17.000. Οι δε θάνατοι ήταν 517 πριν από τρεις ημέρες, όταν τα CDC της Αφρικής κήρυξαν την ήπειρό τους σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η ανακήρυξη αυτή έγινε μία ημέρα πριν ο ΠΟΥ αποφανθεί ότι υπάρχει κίνδυνος για την παγκόσμια δημόσια υγεία.
Σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση των Africa CDC στις 13 Αυγούστου 2024, τα επιβεβαιωμένα κρούσματα ήταν πλέον 2.863. Τα υπόλοιπα ήταν ύποπτα. Επιπλέον, οι χώρες όπου αναφέρθηκαν ήταν «τουλάχιστον 12» (προστέθηκαν η Κένυα και η Ουγκάντα). Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται και ορισμένες που έως πρότινος δεν είχαν mpox.
Αυτές είναι:
- Μπουρούντι
- Κένυα
- Ρουάντα
- Ουγκάντα
Ύποπτα κρούσματα έχει και το Τσαντ, αλλά ακόμα δεν έχει επιβεβαιωθεί κάποιο, διευκρινίζεται.
Ποιοι κινδυνεύουν από τον ιό
Ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει προς το παρόν πάρα πολύ χαμηλός, τονίζει ο Οργανισμός Δημοσίας Υγείας της Σουηδίας. Την ίδια άποψη είχε εκφράσει και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου & Προλήψεως Ασθενειών (ECDC), προσθέτει. Αυτό όμως είχε γίνει πριν ανακοινωθεί το πρώτο κρούσμα της επιθετικής mpox εκτός Αφρικής. Έτσι αναμένεται νέα ανακοίνωση.
Εκτιμάται πάντως ότι θα υπάρξουν και άλλα εισαγόμενα κρούσματα της νόσου από τον κλάδο 1, ανακοίνωσε χθες το ευρωπαϊκό γραφείο του ΠΟΥ (WHO Europe). «Η επιβεβαίωση του κλάδου 1 της mpox στην Σουηδία αντανακλά ξεκάθαρα τη διασύνδεση του κόσμου μας», αναφέρει σε ανακοίνωσή του. «Είναι πιθανό να υπάρξουν περαιτέρω εισαγόμενα κρούσματα του κλάδου 1 στην ευρωπαϊκή περιοχή τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες».
Ο ασθενής της Σουηδίας έλαβε την απαιτούμενη ιατρική περίθαλψη και οδηγίες, δήλωσε ο Dr. Magnus Gisslén, επικεφαλής επιδημιολόγος του PHAS. Η Σουηδία έχει την ετοιμότητα να ανιχνεύει, να απομονώνει και να αντιμετωπίζει τους ασθενείς με ασφάλεια, τόνισε.
Στην προγενέστερη παγκόσμια έξαρση της mpox η Σουηδία είχε καταγράψει σχεδόν 300 κρούσματα, σύμφωνα με το ECDC. Η Ελλάδα είχε 99, τα επτά εκ των οποίων αναφέρθηκαν από τον Απρίλιο έως και τον Ιούνιο 2024. Όλ’ αυτά τα κρούσματα είχαν προκληθεί από τον κλάδο 2b του ιού της νόσου, αφού ο κλάδος 1 δεν υπήρχε έως πρότινος στην Ευρώπη.
Το εμβόλιο για την ευλογιά των πιθήκων
Επισημαίνεται πως όπως γνωστοποίησε χθες, Πέμπτη (15.08.24) ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, το εμβόλιο για την ευλογιά των πιθήκων είναι διαθέσιμο από τις 22 Ιουλίου.
Συνιστάται για άτομα ηλικίας 18 ετών και άνω που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο μόλυνσης από τον ιό ευλογιάς mpox και ανήκουν στις παρακάτω κατηγορίες υψηλού κινδύνου:
– Άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες (MSM), άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες και γυναίκες, και διεμφυλικά άτομα.
– Όλα τα άτομα από τις παραπάνω ομάδες θεωρούνται αυξημένου κινδύνου αν έχουν πρόσφατο ιστορικό πολλαπλών ερωτικών συντρόφων, δηλαδή όσοι έχουν περισσότερους από 5 ευκαιριακούς συντρόφους ή έχουν μολυνθεί από κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα (ένα τουλάχιστον) τους τελευταίους 3 μήνες.
– Επαγγελματίες υγείας οι οποίοι εργάζονται σε χώρους με υψηλό κίνδυνο έκθεσης στον ιό της ευλογιάς mpox (π.χ. εργαστήρια, ειδικές μονάδες).
– Άτομα τα οποία έχουν έρθει σε στενή σωματική επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα του ιού της ευλογιάς mpox, σε διάστημα 4 έως και 14 ημερών μετά την έκθεση, εφόσον δεν έχουν αναπτύξει συμπτώματα, ανεξαρτήτως φύλου.
– Άτομα που έχουν συχνή και στενή επαφή με τις προηγούμενες κατηγορίες.
– Μεταξύ των ατόμων που ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες, ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο εμβολιασμός των ανοσοκατασταλμένων ατόμων.
