Η απόφαση της γερμανικής κυβέρνησης να επιβάλει αυστηρούς ελέγχους στα σύνορά της και να καταργήσει μονομερώς τη ζώνη Σένγκεν αποτελεί ένα πρωτοφανές και επικίνδυνο βήμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις αξίες της. Η ζώνη Σένγκεν, που επιτρέπει την ελεύθερη διακίνηση των πολιτών εντός της ΕΕ χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα, είναι ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η Γερμανία αποφάσισε να θέσει σε κίνδυνο αυτή την αρχή, δημιουργώντας ένα ντόμινο αντιδράσεων που μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αποδόμηση της ελεύθερης κυκλοφορίας στην Ευρώπη.
Η Γερμανία δημιουργεί domino effect
Η κίνηση αυτή δεν επηρεάζει μόνο τη Γερμανία, αλλά όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν η θεωρητικά ισχυρότερη χώρα της ΕΕ προχωράει σε τόσο ριζικές αλλαγές, είναι πολύ πιθανό και άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμα αυτό. Ήδη, οι χώρες του Βίσεγκραντ (Ουγγαρία, Πολωνία, Τσεχία και Σλοβακία) έχουν εκφράσει την επιθυμία να αμφισβητήσουν τη Σένγκεν εδώ και χρόνια, και η γερμανική πρωτοβουλία θα τους δώσει το πράσινο φως να προχωρήσουν σε ανάλογα μέτρα. Αυτές οι χώρες, γνωστές για τις εθνικιστικές και συντηρητικές τους θέσεις, έχουν επανειλημμένα δείξει ότι είναι έτοιμες να αμφισβητήσουν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τις αξίες για μικροκομματικά οφέλη. Τώρα, με τη Γερμανία να δείχνει τον δρόμο, η αμφισβήτηση αυτή μπορεί να αποκτήσει νέα διάσταση.
Η απόφαση αυτή είναι ακόμα πιο ανησυχητική, δεδομένης της στάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε παρόμοιες περιπτώσεις στο παρελθόν. Όταν χώρες όπως η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Τσεχία παραβίαζαν ευρωπαϊκές αρχές για να εξυπηρετήσουν εσωτερικές πολιτικές ατζέντες, η Κομισιόν είχε αντιδράσει έντονα, επιβάλλοντας κυρώσεις και αναλαμβάνοντας νομικές δράσεις. Τι θα συμβεί όμως τώρα, που η ίδια η ισχυρότερη χώρα της ΕΕ, η Γερμανία, υιοθετεί την ίδια πολιτική; Είναι πιθανό να δημιουργηθεί ένα προηγούμενο που θα αδυνατίσει την ισχύ της Ένωσης, καθώς η ατιμωρησία της Γερμανίας θα δημιουργήσει την εντύπωση ότι τα κράτη μέλη μπορούν να παραβιάζουν τους κανόνες της ΕΕ χωρίς συνέπειες.
Το ευρωπαϊκό όραμα και η ενότητα απειλούνται επίσης από την αδυναμία του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς να ελέγξει την άνοδο της ακροδεξιάς στη χώρα του. Η επιβολή αυστηρότερων ελέγχων στα σύνορα, που φαίνεται να έχει ως κίνητρο την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού ζητήματος, αποτελεί στην πραγματικότητα μια κίνηση για να κατευνάσει το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD). Η ακροδεξιά, με τις αντιευρωπαϊκές και ξενοφοβικές της θέσεις, κερδίζει έδαφος, και ο Σολτς φαίνεται να προτιμά να θυσιάσει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και τις κοινές αξίες, προκειμένου να διασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση. Η κατάσταση αυτή μοιάζει με επιστροφή σε πρακτικές του 19ου αιώνα, όταν τα έθνη-κράτη δρούσαν ανεξάρτητα, αγνοώντας τη συλλογική πρόοδο και συνεργασία.
Η μονομερής κατάργηση της Σένγκεν από τη Γερμανία, αντί να προσφέρει λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, και ειδικότερα η Ελλάδα με το μεταναστευτικό, θέτει νέα εμπόδια. Η ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και ιδεών είναι θεμελιώδης για την ευρωπαϊκή συνοχή και την οικονομική ανάπτυξη. Η ακύρωση αυτής της θεμελιώδους ελευθερίας, χωρίς τη συναίνεση των άλλων χωρών της Ένωσης, αποτελεί πλήγμα για την ευρωπαϊκή συνεργασία και ενότητα.
Εάν οι ισχυρότερες χώρες της Ευρώπης, όπως η Γερμανία, μπορούν μονομερώς να καταργούν κανόνες και αξίες της ΕΕ χωρίς να λογοδοτούν, αυτό σημαίνει ότι η ίδια η ύπαρξη της Ένωσης τίθεται σε αμφισβήτηση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται σε μια ισορροπία εξουσιών και σε μια αμοιβαία συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών. Όταν αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, ολόκληρο το οικοδόμημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης κινδυνεύει να καταρρεύσει. Αν η Γερμανία προχωρήσει σε αυτή την πολιτική και αν άλλες χώρες ακολουθήσουν, τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη κρίση στην ιστορία της, όχι μόνο σε επίπεδο θεσμών, αλλά και αξιών.
Medien und Politik müssen hinhören. Der Politik täte dabei gut: weniger Profilierung in eigener Sache, volle Konzentration auf die Sache. Und den Medien: weniger Scheinwerfer auf die Egos der Handelnden, mehr auf das Handeln selbst.
Glückwunsch zum 75. Jubiläum, @BdzvPresse! pic.twitter.com/bLwEvJr1zK
— Bundeskanzler Olaf Scholz (@Bundeskanzler) September 12, 2024
