Η αλβανική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να δημιουργήσει ένα «κυρίαρχο κράτος» των Μπεκτασί (Μπεκτασήδες), μιας ισλαμικής αδελφότητας των σούφι, με πρότυπο το Βατικανό σε ένα έδαφος περίπου 100 στρεμμάτων στην πρωτεύουσα Τίρανα, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα.
Το μικροκράτος θα χρησιμεύσει ως πολιτική εστία των μουσουλμάνων Μπεκτασί, τέταρτης σε μέγεθος θρησκευτικής κοινότητας της Αλβανίας μετά τους σουνίτες μουσουλμάνους, τους ορθόδοξους χριστιανούς και τους καθολικούς.
«Έμπνευσή μας είναι να υποστηρίξουμε τη μετατροπή του Παγκόσμιου Κέντρου Μπεκτασί των Τιράνων σε κυρίαρχο κράτος, ένα νέο κέντρο μετριοπάθειας, ανεκτικότητας και ειρηνικής συνύπαρξης», δήλωσε χθες, Κυριακή, ο Έντι Ράμα σε ομιλία του ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Η ομιλία του δόθηκε επίσης στη δημοσιότητα από το γραφείο του στην Αλβανία.
Οι Μπεκτασήδες αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% του πληθυσμού της Αλβανίας, σύμφωνα με την απογραφή του 2023. Λίγο λιγότεροι από το 50% των 2,4 εκατ. κατοίκων της χώρας είναι μουσουλμάνοι.
Το θρησκευτικό Τάγμα των Μπεκτασήδων ιδρύθηκε το 13ο αιώνα μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και θεωρείται ένας ανεκτικός και μυστικιστικός κλάδος του ισλάμ, ανοικτός στις άλλες θρησκείες και φιλοσοφίες.
Ορισμένοι από τους πιο σημαντικούς ηγέτες του εγκαταστάθηκαν στην Αλβανία, αφού τέθηκαν υπό απαγόρευση στην Τουρκία στις αρχές του 20ου αιώνα.
Το Τάγμα των Μπεκτασήδων των Τιράνων χαιρέτισε την ανακοίνωση του Ράμα.
«Η κυριαρχία του Τάγματος Μπεκτασί αποτελεί ένα σημαντικό σταθμό στην ενίσχυση των αξιών της συμπερίληψης, της θρησκευτικής αρμονίας και του διαλόγου σε έναν όλο και πιο διαιρεμένο κόσμο», ανέφερε σε ανακοίνωση εκφράζοντας την ικανοποίησή του και διευκρινίζοντας ότι το τάγμα «θα αποκτήσει μια κυριαρχία παρόμοια με αυτή του Βατικανού».
Η ιδιότητα του πολίτη αυτού του μελλοντικού κράτους θα χορηγείται αποκλειστικά στα μέλη του κλήρου και στη διοίκησή του. Επικεφαλής της κυβέρνησής του θα είναι ο επικεφαλής του τάγματος και ένα συμβούλιο, το οποίο θα επιβλέπει τη θρησκευτική και διοικητική λειτουργία του.
Μέχρι στιγμής δεν έχουν αποκαλυφθεί οι προθεσμίες και ο τρόπος με τον οποίο πρόκειται να ανακηρυχθεί αυτό το νέο μικροκράτος.
Η αντιπολίτευση και ο θρησκευτικός κόσμος στην Αλβανία αντιτίθεται στην πρωτοβουλία του Ράμα. Ο Αλβανός δικηγόρος Jordan Daci ανέφερε στα ΜΜΕ πως με βάση το Σύνταγμα η «πολιτεία» δεν μπορεί να υπάρξει και δεν δίνεται η δυνατότητα δημοψηφίσματος πάνω σε αυτό. Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης, Σαλί Μπερίσα υποστήριξε πως ο Ράμα δεν ενδιαφέρεται για τους Μπεκτασήδες, εξυπηρετώντας άλλα συμφέροντα και ζήτησε από την θρησκευτική ομάδα της Αλβανίας να είναι προσεκτική.
Ένας πάστορας μιλώντας στο Euronews Albania θεωρεί πως η συζήτηση για την «πολιτεία» δημιουργεί κακό προηγούμενο, ενώ αυξάνονται οι φωνές που λένε ότι θα διαταραχθεί η ειρηνική συνύπαρξη των θρησκευτικών ομάδων της χώρας. Η Αλβανία διαθέτει στο Σύνταγμα της την προστασία της θρησκευτικής πίστης και έχει καταφέρει παρά την ύπαρξη τεσσάρων μεγάλων θρησκευτικών ομάδων να διατηρεί την συνεργασία τους.
The European Parliament’s vote for the re-election of Ursula Von Der Leyen is a powerful statement that marks the beginning of a new chapter in Union governance with a revitalizing introduction. Albania welcomes this statement with renewed hope and complete trust in Ursula’s… pic.twitter.com/S3Je75BD00
— Edi Rama (@ediramaal) July 18, 2024
Αντιδράσεις και στην Τουρκία:
Την αντίδραση εκπροσώπων της σέκτας των Μπεκτασήδων (ή Μπεκτασί) στην Τουρκία προκαλεί το σχέδιο του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα να ιδρύσει εντός της επικράτειας της χώρας του ένα κυρίαρχο μουσουλμανικό κράτος Μπεκτασήδων στο πρότυπο του Βατικανού.
Οι εκπρόσωποι των οργανώσεων των Αλεβιτών-Μπεκτασήδων από την Τουρκία, σε δηλώσεις τους που δημοσιεύονται στο αζερικής ιδιοκτησίας τουρκικό δίκτυο Haber Global, λένε ότι Μπεκτασισμός και «θρησκευτικό κράτος» είναι έννοιες ασύμβατες μεταξύ τους.
Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αλεβιτών Τουρκίας Ζεϊνέλ Αμπιντίν Κοτς δήλωσε: «Ως Αλεβίτες που ζούμε στην Τουρκία, διατηρούμε τη θέση μας υπέρ της κοσμικότητας. Ο μπεκτασισμός είναι ένα σύστημα πίστης που προέρχεται από την Τουρκία. Ωστόσο και στην Αλβανία ζουν περίπου 115 χιλιάδες Μπεκτασήδες. Κι αυτό αντιπροσωπεύει το 5% του πληθυσμού της Αλβανίας. Δεν καταλαβαίνω ακριβώς γιατί υπάρχει ανάγκη για ένα τέτοιο κράτος. Εντάσσεται σε αυτό ο Μπεκτασισμός της Τουρκίας ή μήπως πρόκειται για μια υπόθεση της Αλβανίας; Εμείς σε καμία περίπτωση δεν εγκρίνουμε ένα κράτος που βασίζεται σε μια πίστη».
Αλλά και ο πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αλεβιτών Μπεκτασήδων και συγγραφέας Αλί Μπακίζ θεωρεί ότι η πίστη των Μπεκτασήδων δεν μπορεί να δημιουργήσει ένα θρησκευτικό κράτος. «Ο τρόπος των Αλεβιτών Μπεκτασήδων ζει σε αυτά τα χώματα εδώ και αιώνες. Αργότερα, με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, εξαπλώθηκε στα Βαλκάνια, φτάνοντας μέχρι την Ουγγαρία. Και η Αλβανία είναι η πιο σημαντική χώρα από αυτές. Η φιλοσοφία των Αλεβιτών Μπεκτασήδων θεωρεί τα 72 έθνη ως ένα, συμβουλεύει να είναι καθείς κυρίαρχος των πράξεών του, των ερωτικών ορμών του και των λόγων του, και τάσσεται στο πλευρό των καταπιεσμένων. Ένα θρησκευτικό κράτος δεν είναι κάτι το σωστό. Το κάθε κράτος έχει εξουσία, ενώ στην πίστη των Αλεβιτών Μπεκτασήδων υπάρχει η ελευθερία», δήλωσε ο Αλί Μπακίζ.
Από την πλευρά του, ο νυν πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αλεβιτών Μπεκτασήδων στην Τουρκία Χουσεΐν Γκιουζέλγκιουλ φέρεται να δηλώνει μεν ότι βρίσκει γενικώς θετικά τα διάφορα βήματα που κάνουν τα κράτη όσον αφορά την αναγνώριση της πίστης των Αλεβιτών Μπεκτασήδων ανά τον κόσμο, υποστηρίζει όμως και αυτός την άποψη ότι η πίστη των Μπεκτασήδων και το θρησκευτικό κράτος δεν μπορούν να συμβαδίσουν. «Δεν θεωρούμε σωστό ένα κράτος που βασίζεται στη θρησκεία. Δεν μπορεί να υπάρξει κάτι τέτοιο όπου υπάρχει ανεκτικότητα, ειρήνη και αγάπη», τόνισε ο Γκιουζέλγκιουλ.
