Ένας χρόνος συμπληρώνεται από την αιφνιδιαστική και συντονισμένη επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, μια από τις πιο αιματηρές και καταστροφικές ενέργειες της μακράς ιστορίας της αραβο-ισραηλινής σύγκρουσης. Η επίθεση αυτή δεν περιλάμβανε μόνο τη μαζική εκτόξευση ρουκετών, αλλά και εισβολές ενόπλων σε ισραηλινά χωριά και πόλεις, φέρνοντας τον πόλεμο ξανά στην καρδιά της Μέσης Ανατολής.
Η Χαμάς, με την επίθεση της, σκότωσε περίπου 1.200 άτομα, κυρίως άμαχους, προκαλώντας σοκ και οργή στο Ισραήλ και στον υπόλοιπο κόσμο. Τα περιστατικά της ημέρας εκείνης έχουν καταγραφεί ως μία από τις χειρότερες αιματοχυσίες στην ιστορία της περιοχής, αυξάνοντας την ένταση σε έναν ήδη τεταμένο χώρο.
Η αντίδραση του Ισραήλ
Μετά την αρχική επίθεση, το Ισραήλ βρέθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και κήρυξε πόλεμο. Υπό το καθεστώς του αμυνόμενου, η ισραηλινή κυβέρνηση, με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ανέλαβε δράση με μαζικές αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις στη Λωρίδα της Γάζας. Η επιχείρηση είχε ως κύριο στόχο την εξόντωση της ηγεσίας της Χαμάς, αλλά γρήγορα εξελίχθηκε σε μια εκτεταμένη πολεμική επιχείρηση με σοβαρές συνέπειες για τον πληθυσμό της Γάζας.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν σφοδρές αντιδράσεις από τη διεθνή κοινότητα, ιδιαίτερα όταν οι αεροπορικές επιδρομές άρχισαν να καταστρέφουν σημαντικές υποδομές στη Γάζα, πλήττοντας νοσοκομεία, σχολεία και κατοικημένες περιοχές. Ο ΟΗΕ και οι ΗΠΑ ζήτησαν επανειλημμένα κατάπαυση του πυρός, ενώ αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αναγνώρισαν την Παλαιστίνη ως κράτος, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς το Τελ Αβίβ ότι οι επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν.
Η νέα φάση του πολέμου
Ο πόλεμος πήρε νέα τροπή όταν οι δυνάμεις της Χεζμπολάχ, μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης που υποστηρίζεται από το Ιράν, μπήκαν στη σύγκρουση. Η Χεζμπολάχ, που επιχειρεί κυρίως από το Λίβανο, ανέλαβε δράσεις κατά του Ισραήλ, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στα βόρεια σύνορα της χώρας. Παράλληλα, οι Χούθι από την Υεμένη, μια άλλη ομάδα που συνδέεται με το Ιράν, εξέφρασαν την αντίθεσή τους στο Ισραήλ και προχώρησαν σε αντιπολεμικές ενέργειες.
Με αυτόν τον τρόπο, ο Νετανιάχου βρέθηκε να πολεμά σε διάφορα μέτωπα ταυτόχρονα, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ και δυσκολεύοντας την εξόντωση της Χαμάς, που ήταν ο αρχικός του στόχος. Στην πορεία, η αποστολή μετατράπηκε σε “κάθαρση” της περιοχής από ισλαμικές παραστρατιωτικές οργανώσεις, αλλά το κόστος αυτής της στρατηγικής ήταν τεράστιο: οι νεκροί υπολογίζονται σε πάνω από 40.000, με πολλούς από αυτούς να είναι άμαχοι.
Η ανθρωπιστική κρίση
Η κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας είναι τραγική. Οι αδιάκοπες πολεμικές επιχειρήσεις την έχουν μετατρέψει σε κρανίου τόπο, με κατεστραμμένες υποδομές, εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και έλλειψη νερού και τροφίμων. Οι άνθρωποι που ζουν στη Γάζα βρίσκονται σε αδιέξοδο, καθώς η περιοχή παραμένει αποκομμένη και περικυκλωμένη από τις ισραηλινές δυνάμεις.
Ο ΟΗΕ και οι διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν προειδοποιήσει για μια “τεράστια ανθρωπιστική καταστροφή”, με τις εκκλήσεις για βοήθεια να αυξάνονται καθημερινά. Ωστόσο, οι προσπάθειες για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα έχουν εμποδιστεί λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης και της ασταθούς κατάστασης ασφαλείας στην περιοχή.
In conflict, civilians always pay the highest price.
War is not the answer.
We need peace. pic.twitter.com/w86Jh7sXCh
— United Nations (@UN) October 1, 2024
Η κλιμάκωση και η διεθνής κοινότητα
Την 1η Οκτώβρη, το Ιράν ως αντίποινα για τις πράξεις του Ισραήλ εξαπέλυσε επίθεση με πάνω από 150 βαλλιστικούς πυραύλους, που στόχευαν εγκαταστάσεις και στρατιωτικές δομές. Το Ισραήλ δεν έχει ακόμα απαντήσει στην επίθεση, όπως προμήνυσε, αλλά η κλιμάκωση του πολέμου έχει ήδη πραγματοποιηθεί.
Η διεθνής κοινότητα δεν ελέγχει ούτε τον Νετανιάχου, ούτε και το ιρανικό καθεστώς. Οι συνομιλίες μεταξύ των πλευρών για εκεχειρία έχουν αποτύχει πλήρως. Η Ρωσία και η Κίνα κρατούν ουδέτερη στάση και η «άβυσσος» πλησιάζει.
Είναι πιθανό σενάριο, η μη ανάμειξη της Ρωσίας στην περιοχή να συνδέεται με τον ρόλο τον ΗΠΑ στην Ουκρανία. Οι δύο συγκρούσεις συνεχίζονται ταυτόχρονα. Πρόκειται για ψυχροπολεμική πρακτική, στην οποία ΗΠΑ και Ρωσία (ΕΣΣΔ) μοίραζαν τις σφαίρες επιρροής και συναινούσαν στην μη ανάμειξη στις συγκρούσεις με αμοιβαία κέρδη.
Μια ακατόρθωτη αποστολή
Το Τελ Αβίβ δύσκολα θα πετύχει μια ολοκληρωτική νίκη. Τα παραδείγματα των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και στο Βιετνάμ θα έπρεπε να έχουν ηχήσει ως καμπανάκι για το Ισραήλ.
Συγκεκριμένα, οι Ταλιμπάν στην πρώτη περίπτωση διέφευγαν προς το Πακιστάν προκειμένου να αποφύγουν την εξόντωση, να ανεφοδιαστούν και να επιστρέψουν κάνοντας ανταρτοπόλεμο. Στο Βιετνάμ, η απουσία ελέγχου των Αμερικάνων στα γειτονικά κράτη του Λάος και της Καμπότζη αποτέλεσε βασικό παράγοντα για την ήττα τους στον πόλεμο.
Σε αντίστοιχη περίπτωση, οι ισλαμικές οργανώσεις μπορούν να ανασυντάσσονται στην Συρία και στο Ιράκ και να επανέρχονται στο προσκήνιο. Επιπρόσθετα, όσο χρηματοδοτούνται από το Ιράν και εξοπλίζονται, τόσο πιο δύσκολο θα γίνεται για το Ισραήλ να πετύχει μια νίκη.
Όσους αρχηγούς της Χαμάς και της Χεσμπολάχ και να εξοντώσουν οι ισραηλινοί πύραυλοι, αυτοί θα αντικαθίστανται από νέα πρόσωπα.
Το Ιράν θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις παραστρατιωτικές οργανώσεις με κάθε τρόπο και θα υπενθυμίζει στο Ισραήλ πως πρόκειται για τον βασικό «παίχτη» της περιοχής.
Οι συνέπειες στην Ευρώπη και την Ελλάδα
Η ένταση στη Μέση Ανατολή θα έχει σοβαρές συνέπειες για την Ευρώπη και ειδικά για την Ελλάδα. Η πολεμική κατάσταση στην Παλαιστίνη, το Λίβανο και τη Συρία θα δημιουργήσει νέες ροές προσφύγων, με την Ελλάδα να είναι ο πρώτος προορισμός για πολλούς από αυτούς. Η ήδη εύθραυστη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πιεστεί ακόμη περισσότερο, και η Ελλάδα θα κληθεί να διαχειριστεί αυξημένες ροές, όπως συνέβη και στο παρελθόν.
Η κατάσταση θα επιδεινωθεί αν οι χώρες της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης, όπως η Γερμανία, επιλέξουν να κλείσουν τα σύνορά τους ή να εφαρμόσουν αυστηρότερες πολιτικές για τους μετανάστες, αφήνοντας τις χώρες του νότου, όπως η Ελλάδα, να σηκώσουν το βάρος των αυξημένων ροών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να υιοθετήσει μια αποτελεσματική και ενιαία μεταναστευτική πολιτική, ενώ η συμφωνία με την Τουρκία έχει ουσιαστικά αποτύχει, οδηγώντας την Ελλάδα και τις άλλες νότιες χώρες σε αδιέξοδο.
Οικονομικές επιπτώσεις
Η συνέχιση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα επιφέρει άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και των καυσίμων στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Οι αυξημένες τιμές των καυσίμων θα προκαλέσουν πληθωρισμό, με αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους ζωής. Αυτή η κατάσταση θα επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία, ιδιαίτερα σε χώρες που εξαρτώνται από την ενέργεια της περιοχής, ενώ η ήδη εύθραυστη οικονομική ανάκαμψη της Ευρώπης θα πληγεί περαιτέρω.
Η Ελλάδα και η διεθνής κοινότητα πρέπει να αναλάβουν ενεργό ρόλο για να πιέσουν το Ισραήλ να αποδεχτεί μια εκεχειρία που θα οδηγήσει σε μακροπρόθεσμη ειρήνη. Ωστόσο, είναι σαφές ότι, εάν δεν βρεθεί μια λύση στο Παλαιστινιακό ζήτημα, η Μέση Ανατολή θα συνεχίσει να βρίσκεται σε μια κατάσταση αέναου πολέμου και αναταραχής. Η ειρήνη μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από πολιτικές λύσεις που θα επιφέρουν δικαιοσύνη και ασφάλεια και για τις δύο πλευρές, κάτι που παραμένει δύσκολο όσο κυριαρχεί η στρατιωτική λογική.
