Η Άνγκελα Μέρκελ λέει στο πολυαναμενόμενο νέο της βιβλίο ότι το πρώτο της λάθος με τον Ντόναλντ Τραμπ ήταν ότι τον αντιμετώπισε σαν να ήταν «απολύτως φυσιολογικός», αλλά σύντομα έμαθε για τη «συναισθηματική» του φύση και την αδυναμία του για αυταρχικούς ηγέτες και τυράννους.
Σε αποσπάσματα από το βιβλίο της, που ξεπερνά τις 700 σελίδες και φέρει τον τίτλο «Ελευθερία», τα οποία δημοσιεύθηκαν στη γερμανική εβδομαδιαία εφημερίδα Die Zeit, η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας λέει ότι αρχικά είχε παρερμηνεύσει τον Τραμπ κατά την πρώτη τους συνάντηση το 2017 στο Οβάλ Γραφείο, όπου εκείνος επιχείρησε να την ταπεινώσει αρνούμενος να της δώσει το χέρι μπροστά στις κάμερες.
«Αντί να το υποστώ στωικά, του ψιθύρισα ότι θα έπρεπε να δώσουμε ξανά τα χέρια», γράφει. «Μόλις τα λόγια βγήκαν από το στόμα μου, κούνησα το κεφάλι μου με απογοήτευση για τον εαυτό μου. Πώς μπόρεσα να ξεχάσω ότι ο Τραμπ ήξερε ακριβώς τι έκανε… Ήθελε να δώσει στους ανθρώπους κάτι να συζητούν με τη συμπεριφορά του, ενώ εγώ είχα δράσει σαν να συνομιλούσα με κάποιον απολύτως φυσιολογικό».
Το βιβλίο, το οποίο η Μέρκελ δουλεύει από την αποχώρησή της από την εξουσία το 2021, έχει κρατηθεί μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας πριν από την κυκλοφορία του την επόμενη Τρίτη. Καλύπτει την ανατροφή της στη σοσιαλιστική Ανατολική Γερμανία, την απρόσμενη άνοδό της στο κεντροδεξιό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) και τα 16 χρόνια που βρέθηκε στην εξουσία, διάστημα κατά το οποίο έγινε γνωστή ως η βασίλισσα της Ευρώπης και «ηγέτιδα του ελεύθερου κόσμου» – ένας τίτλος που παραδοσιακά ανήκε στους προέδρους των ΗΠΑ.
Τώρα, απαλλαγμένη από διπλωματικές ευγένειες, η Μέρκελ περιγράφει τον Τραμπ ως «συναισθηματικό» και καθοδηγούμενο από την ανάγκη για αποδοχή και παράπονα, σε αντίθεση με την «αντικειμενική» της προσέγγιση. «Φαινόταν ότι ο κύριος στόχος του ήταν να κάνει το άτομο με το οποίο μιλούσε να νιώσει ενοχές… Ταυτόχρονα, είχα την εντύπωση… ότι ήθελε επίσης το άτομο αυτό να τον συμπαθήσει».
Αντί να προσπαθεί να χτίσει γέφυρες με παραδοσιακούς συμμάχους, η Μέρκελ γράφει ότι «ο Τραμπ φαινόταν να γοητεύεται από τον Ρώσο πρόεδρο», και παρατηρεί ότι «οι πολιτικοί με αυταρχικά και δικτατορικά χαρακτηριστικά τον μαγνήτιζαν».
Στην πτήση της επιστροφής μετά την πρώτη τους συζήτηση, η απογοητευμένη Μέρκελ κατέληξε ότι ο Τραμπ «έβλεπε τα πάντα όπως ο κτηματομεσίτης που ήταν πριν μπει στην πολιτική» – ως ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. «Για εκείνον, όλα τα κράτη ήταν αντίπαλοι, όπου η επιτυχία του ενός σήμαινε την αποτυχία του άλλου. Δεν πίστευε ότι η ευημερία θα μπορούσε να αυξηθεί για όλους μέσω της συνεργασίας».
Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο Τραμπ την ενημέρωσε ότι οι ΗΠΑ θα αποχωρούσαν από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα – ένα συντριπτικό πλήγμα για το οποίο ζήτησε τη συμβουλή του Πάπα Φραγκίσκου.
«Χωρίς να αναφέρω ονόματα, τον ρώτησα πώς θα προσέγγιζε θεμελιωδώς αντίθετες απόψεις μέσα σε μια ομάδα σημαντικών προσωπικοτήτων», γράφει. «Κατάλαβε αμέσως και απάντησε απλά: “Λύγισε, λύγισε, λύγισε, αλλά φρόντισε να μην σπάσεις”. Μου αρέσει αυτή η εικόνα».
Η σχέση της με τον Τραμπ φαίνεται πως τον στοίχειωσε, καθώς συνέχισε να μιλάει για εκείνη στην προεκλογική εκστρατεία του τρία χρόνια μετά την αποχώρησή της από την εξουσία. «Δεν με αγαπούσαν γιατί τους έλεγα ότι έπρεπε να πληρώσουν», δήλωσε σε συγκέντρωση στην Πενσυλβάνια αυτόν τον μήνα, αναφερόμενος προφανώς στις αμυντικές δαπάνες εντός του ΝΑΤΟ. «Είπα στην Άνγκελα: Άνγκελα, δεν πληρώσατε».
Η Μέρκελ σημειώνει ότι ο Τραμπ τη στοχοποίησε και τη Γερμανία στην επιτυχημένη προεκλογική εκστρατεία του το 2016, ισχυριζόμενος ότι η απόφασή της να υποδεχτεί πάνω από 1 εκατομμύριο πρόσφυγες το 2015 και 2016 είχε «καταστρέψει» τη χώρα και κατηγορώντας το Βερολίνο για άδικες εμπορικές πολιτικές και εξάρτηση από τις στρατιωτικές επενδύσεις των ΗΠΑ.
Σε αυτό που παραδέχεται ότι είναι μια καθυστερημένη δήλωση στήριξης, γραμμένη πριν από τις εκλογές αυτού του μήνα στις ΗΠΑ, η Μέρκελ δηλώνει: «Εύχομαι με όλη μου την καρδιά η Καμάλα Χάρις… να νικήσει τον αντίπαλό της και να γίνει πρόεδρος».
Η ιστορία είχε άλλα σχέδια και για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, έναν άλλο ηγέτη που συνεχίζει να διαμορφώνει τον κόσμο ερήμην της. Αν και η Μέρκελ, που μιλά άπταιστα ρωσικά, τον θεωρούσε χειριστικό και εκδικητικό, παραδέχεται ότι ο Ρώσος πρόεδρος είχε κάποια έγκυρα επιχειρήματα στον διαβόητο αντιδυτικό λόγο του στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το 2007.
«Υπήρχαν κάποια σημεία που δεν θεωρούσα εντελώς παράλογα. Όπως γνωρίζουμε, ποτέ δεν υπήρχαν αποδείξεις για χημικά όπλα στο Ιράκ», γράφει, αναφερόμενη στη δικαιολόγηση των ΗΠΑ για την αλλαγή καθεστώτος.
Η Μέρκελ κατακρίνει ιδιαίτερα τους ηγέτες της Ανατολικής Ευρώπης επειδή, κατά την άποψή της, προσποιούνταν ότι ο τεράστιος γείτονάς τους μπορούσε απλά να αγνοηθεί. «Μπορεί να το θεωρήσετε αυτό ανώριμο και κατακριτέο, να κουνήσετε το κεφάλι σας. Αλλά δεν θα έκανε τη Ρωσία να εξαφανιστεί από τον χάρτη».
Επίσης, αφήνει να εννοηθεί ότι ο φόβος του Πούτιν ότι το Κίεβο θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ μετά την αποχώρησή της από την εξουσία βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος για την πλήρη κλίμακα εισβολής του στην Ουκρανία το 2022.
Χωρίς να διευκρινίζει πότε έγιναν οι δηλώσεις, η Μέρκελ αναφέρει ότι ο Πούτιν της είχε πει: «Δεν θα είσαι καγκελάριος για πάντα. Και τότε αυτοί θα γίνουν μέλος του ΝΑΤΟ. Και εγώ θέλω να το αποτρέψω».
