Με ένα μπαράζ εκτελεστικών διαταγμάτων, ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο, σηματοδοτώντας άμεσα αλλαγές που προοιωνίζουν στροφή στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Από την αναστολή της διεθνούς αναπτυξιακής βοήθειας έως την απόσυρση από μεγάλες διεθνείς συμφωνίες, οι αποφάσεις του πρώην και νυν προέδρου αποκαλύπτουν τη στρατηγική του να επαναφέρει τη χώρα σε ένα πιο απομονωτικό και εθνικιστικό μοτίβο.
Αναστολή αναπτυξιακής βοήθειας
Ο Ντόναλντ Τραμπ, λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία του, υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που αναστέλλει για 90 ημέρες τη διεθνή αναπτυξιακή βοήθεια των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το διάταγμα, όλα τα αρμόδια υπουργεία και υπηρεσίες κλήθηκαν να επανεξετάσουν αν τα υπάρχοντα προγράμματα ευθυγραμμίζονται με την εξωτερική πολιτική της νέας διοίκησης και αν είναι αποτελεσματικά.
Παραμένει ασαφές ποια προγράμματα, οργανισμοί ή χώρες ενδέχεται να επηρεαστούν από την απόφαση αυτή. Ωστόσο, η κίνηση αυτή θυμίζει τις προσπάθειες του Τραμπ κατά την πρώτη θητεία του, όταν επιδίωξε να μειώσει τη χρηματοδότηση σε προγράμματα του ΟΗΕ, ειρηνευτικές αποστολές και μη κυβερνητικές οργανώσεις. Παρότι τότε είχε συναντήσει έντονη αντίδραση από το Κογκρέσο, η επανέναρξη αυτής της πολιτικής δείχνει την πρόθεσή του να ενισχύσει την εσωστρέφεια των ΗΠΑ.
Παύση συμμετοχής στη φορολογική συμφωνία του ΟΟΣΑ
Ο Τραμπ υπέγραψε επίσης υπόμνημα που αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμφωνία για τον παγκόσμιο ελάχιστο φορολογικό συντελεστή 15%, που είχε διαπραγματευτεί η κυβέρνηση Μπάιντεν με σχεδόν 140 χώρες το 2021. Ο Ρεπουμπλικάνος ηγέτης χαρακτήρισε τη συμφωνία «αντίθετη με τα συμφέροντα των αμερικανικών επιχειρήσεων» και διέταξε το Υπουργείο Οικονομικών να σχεδιάσει μέτρα για την προστασία τους από «ξένους φορολογικούς κανόνες που προκαλούν διακρίσεις».
Οι δηλώσεις του νέου υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπεσέντ, που τάχθηκε κατά της εφαρμογής του ελάχιστου φορολογικού συντελεστή, ενισχύουν το μήνυμα ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει την πλήρη αποδέσμευση των ΗΠΑ από διεθνείς ρυθμίσεις. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε φορολογικές αντιπαραθέσεις με χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία, που πιθανώς θα επιβάλουν δικούς τους φόρους ψηφιακών υπηρεσιών.
Απόσυρση από τη Συμφωνία του Παρισιού και τον ΠΟΥ
Ακολουθώντας τις προεκλογικές του δεσμεύσεις, ο Τραμπ υπέγραψε διάταγμα αποχώρησης από τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, χαρακτηρίζοντάς την επιζήμια για την αμερικανική οικονομία. Η απόφαση αυτή θα τεθεί σε ισχύ σε έναν χρόνο και συμβολίζει την αντίθεση της νέας διοίκησης στη διεθνή συνεργασία για το κλίμα.
Παράλληλα, ο Τραμπ αποσύρει τις ΗΠΑ από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), κατηγορώντας τον οργανισμό για κακοδιαχείριση της πανδημίας COVID-19 και για ευνοϊκή στάση προς την Κίνα. Υποστήριξε πως οι ΗΠΑ συνεισφέρουν δυσανάλογα περισσότερα στον ΠΟΥ σε σχέση με άλλες χώρες, όπως η Κίνα, ενώ υποστήριξε ότι ο οργανισμός «εξαπάτησε» τη διεθνή κοινότητα.
Στόχος η «εθνική κυριαρχία»
Οι κινήσεις του Τραμπ αντικατοπτρίζουν τη σταθερή του επιδίωξη για εθνική κυριαρχία και οικονομική ανεξαρτησία. Το προεδρικό υπόμνημά του σχετικά με τη φορολογική πολιτική υπογραμμίζει τη δέσμευσή του να προστατεύσει τις αμερικανικές εταιρείες από ξένες παρεμβάσεις, ενώ η αναστολή της διεθνούς βοήθειας συνδέεται με την απαίτησή του να στηρίζονται μόνο χώρες που θεωρούνται «φίλοι» των ΗΠΑ.
Η αποχώρηση από τη Συμφωνία του Παρισιού και τον ΠΟΥ επιβεβαιώνει τη διαχρονική δυσπιστία του Τραμπ προς τις διεθνείς δομές συνεργασίας. Παρότι αυτές οι αποφάσεις ενδέχεται να ενισχύσουν την πολιτική βάση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, προκαλούν ανησυχία σε διεθνές επίπεδο για τις επιπτώσεις τους στη διπλωματία και τη διαχείριση παγκόσμιων προκλήσεων.
