Σε μία ενδιαφέρουσα ανάλυση προχώρησε το βρετανικό μέσο The Guardian σχετικά με την στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ και του Τζεί Ντι Βανς στη διεθνή σκακιέρα, θέτοντας ερωτήματα για την Ευρώπη.
Για χρόνια, πολλοί από εμάς υποθέταμε ότι με την παρακμή της φιλελεύθερης διεθνούς τάξης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ο διαχωρισμός μεταξύ δημοκρατιών και αυταρχικών καθεστώτων θα ήταν αυτός που θα διαμόρφωνε τον σύγχρονο κόσμο.
Οι φιλελεύθερες δημοκρατίες στην Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία θα παρέμεναν ενωμένες, ενώ η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα θα συνεργάζονταν όλο και περισσότερο. Οι απαισιόδοξοι ανησυχούσαν ότι η παρακμή του πολυμερούς συστήματος θα οδηγούσε σε έναν «πολυ-ταξικό κόσμο», όπου ομοϊδεάτες αυταρχικοί ηγέτες θα συνασπίζονταν, καθιστώντας ακόμα πιο δύσκολη την αναζήτηση της παγκόσμιας ειρήνης και ευημερίας.
Η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ χειρότερη. Οι ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ υπονομεύουν ενεργά την ίδια την έννοια της φιλελεύθερης δημοκρατίας, τόσο στο εσωτερικό όσο και, όπως έγινε οδυνηρά σαφές, στην Ευρώπη.
Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζεί Ντι Βανς , κατηγόρησε την Ευρώπη ότι εγκατέλειψε τις αξίες της δημοκρατίας αποκλείοντας την ακροδεξιά από την κυβέρνηση, ότι φοβάται τους ίδιους της τους πολίτες και ότι περιορίζει την ελευθερία του λόγου. Το κοινό, κυρίως Ευρωπαίοι που περίμεναν να ακούσουν για τα μεγάλα ζητήματα ασφαλείας της εποχής – από την Ουκρανία και τη Ρωσία έως την Κίνα και τη Μέση Ανατολή – έμεινε εμβρόντητο και εξοργισμένο. Η ανατριχιαστική του δήλωση ότι ο πόλεμος κατά της παραπληροφόρησης αποτελεί πόλεμο κατά της δημοκρατίας προκάλεσε σοκ.
Η πρωτοφανής αυτή επίθεση και η εκλογική παρέμβαση του Vance υπέρ του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), λίγες ημέρες πριν από τις γερμανικές εκλογές (είχε νωρίτερα συναντηθεί με τη συμπρόεδρο του AfD, Άλις Βάιντελ), δεν έχουν καμία σχέση με τη δημοκρατία. Στην πραγματικότητα, ανέλυε το σχέδιο «Make Europe Great Again» (Mega), που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ακροδεξιάς σε όλη την Ευρώπη. Ο στρατηγικός στόχος είναι σαφής: μια Ευρώπη όπου η ακροδεξιά έχει ενδυναμωθεί είναι μια διχασμένη Ευρώπη, πολύ πιο εύκολο να υποταχθεί από τις αυτοκρατορικές δυνάμεις, είτε πρόκειται για τις ΗΠΑ, τη Ρωσία ή την Κίνα.
Αν ο στόχος του Τραμπ είναι η νεο-ναζιστικοποίηση της Γερμανίας, τότε αυτό συνδέεται με τη ρωσοποίηση της Ουκρανίας – η πρώτη υπό το πρόσχημα της «ελευθερίας του λόγου» και η δεύτερη ως επίκληση της «κοινής λογικής». Ο Τραμπ και ο Πούτιν μοιράζονται μια αυτοκρατορική αντίληψη για τον κόσμο, η οποία περιλαμβάνει μια «αυτοκρατορική ειρήνη» για την Ουκρανία. Αυτή η ειρήνη είναι αυτοκρατορική επειδή θα αποφασιστεί – όπως έγινε στη Γιάλτα το 1945 – από αυτοκρατορίες: τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, ίσως με τη βοήθεια της Κίνας, αλλά χωρίς την Ουκρανία.
Είναι επίσης αυτοκρατορική επειδή αποδέχεται τις επεκτατικές φιλοδοξίες της Ρωσίας για μια σφαίρα επιρροής, τις οποίες συμμερίζεται ο Τραμπ, όπως δείχνει η προσέγγισή του προς τον Καναδά, το Μεξικό, τον Παναμά, τη Γροιλανδία και την Ευρώπη συνολικά.
Αυτό που επίσης συνειδητοποιούμε είναι ότι, αντί για μια αναμορφωμένη πολυμερής τάξη ή έναν πιο χαοτικό πολυ-ταξικό κόσμο, κινούμαστε προς μια φάση στην οποία δεν υπάρχει καμία τάξη. Είναι ένας κόσμος όπου τα διεθνή δικαστήρια υφίστανται κυρώσεις, οι διεθνείς θεσμοί καταρρέουν, το διεθνές δίκαιο παραβιάζεται συστηματικά και η διεθνής βοήθεια εξαλείφεται. Η Κίνα θα προσπαθήσει να καλύψει το κενό προβάλλοντας τη σημασία της πολυμέρειας, της συνεργασίας, της προβλεψιμότητας και του ελεύθερου εμπορίου, όπως έκανε ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Ουάνγκ Γι, στο Μόναχο. Ωστόσο, το πιθανότερο είναι ότι θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί τη δυσαρεστημένη Ευρώπη που έχει προδοθεί από τις ΗΠΑ.
Η Ευρώπη δεν πρέπει ούτε να συγκρουστεί με τις ΗΠΑ ούτε να επικεντρωθεί στο να τις ευχαριστεί. Αλλά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει τώρα να ενεργήσουν με την παραδοχή ότι είναι μόνες τους σε έναν κόσμο κυριαρχούμενο από κακόβουλες αυτοκρατορικές δυνάμεις. Μια Ευρώπη όπου η ακροδεξιά έρχεται στην εξουσία, όπως θα ήθελαν ο Τραμπ και ο Πούτιν, είναι μια Ευρώπη στην οποία η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα πάψει να υπάρχει.
Μετά από χρόνια συζητήσεων για το πώς θα μπορούσε να ενισχυθεί η διατλαντική συμμαχία ενάντια στις απειλές από τη Ρωσία, βρισκόμαστε πλέον σε έναν κόσμο όπου όχι μόνο έχουμε εγκαταλειφθεί από τις ΗΠΑ για να αμυνθούμε μόνες μας, αλλά δεχόμαστε και επίθεση από αυτές.
Είναι οι ηγέτες μας αρκετά γενναίοι για να νικήσουν τον Τραμπ στο δικό του παιχνίδι;
