Η Εθνική Ένωση Δημοσιογράφων της Ιταλίας (FNSI) υπέβαλε ποινική καταγγελία στην Εισαγγελία της Ρώμης, μετά την άρνηση της κυβέρνησης της Τζόρτζια Μελόνι να απαντήσει σε κοινοβουλευτικές ερωτήσεις σχετικά με τη φερόμενη παράνομη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού για την παρακολούθηση επικριτών της, αντί για εγκληματίες.
Η νομική ενέργεια προκλήθηκε από την έλλειψη διαφάνειας εκ μέρους της κυβέρνησης, αφότου αποκαλύφθηκε ότι τουλάχιστον επτά άτομα στην Ιταλία, μεταξύ των οποίων ένας ακτιβιστής για τα δικαιώματα των μεταναστών και ο ερευνητικός δημοσιογράφος Φραντσέσκο Καντσελάτο, είχαν στοχοποιηθεί από έναν άγνωστο φορέα που χρησιμοποίησε το Graphite, ένα στρατιωτικού τύπου κατασκοπευτικό λογισμικό ισραηλινής κατασκευής, το οποίο προορίζεται αποκλειστικά για χρήση κατά εγκληματιών.
Απόκρυψη στοιχείων και κρατική μυστικότητα
Η οργή για την υπόθεση εντάθηκε όταν ο πρόεδρος της ιταλικής Βουλής, Λορέντσο Φοντάνα, υπέγραψε έγγραφο, το οποίο επικαλείται κανονισμό που επιτρέπει στην κυβέρνηση να μην απαντά σε ερωτήσεις της αντιπολίτευσης, επικαλούμενη κρατικά απόρρητα.
Το γραφείο της Μελόνι αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή των ιταλικών μυστικών υπηρεσιών ή της κυβέρνησης στις παρακολουθήσεις. Ωστόσο, η ισραηλινή εταιρεία Paragon, κατασκευάστρια του λογισμικού, διέκοψε τη συνεργασία της με την Ιταλία, καθώς, σύμφωνα με πηγές, παραβιάστηκε η σύμβαση που απαγόρευε τη χρήση του λογισμικού εναντίον δημοσιογράφων και πολιτών της κοινωνίας των πολιτών.
Αρχικά, η ιταλική κυβέρνηση αρνήθηκε ότι η συνεργασία είχε διακοπεί. Ωστόσο, η υπηρεσία πληροφοριών Aise παραδέχτηκε αργότερα ότι η συμφωνία έχει ανασταλεί, εν αναμονή εσωτερικής έρευνας.
Αντιδράσεις και πολιτικές καταγγελίες
Ο επικεφαλής της Aise, Τζοβάνι Καραβέλι, παραδέχτηκε στη Βουλή ότι το κατασκοπευτικό λογισμικό χρησιμοποιήθηκε, αλλά αρνήθηκε ότι στόχευσε δημοσιογράφους ή ακτιβιστές. Η Ένωση Δημοσιογράφων παραμένει δύσπιστη.
«Ήταν ο Φραντσέσκο Καντσελάτο ο μόνος δημοσιογράφος που στοχοποιήθηκε; Δεν το πιστεύουμε», δήλωσε η γενική γραμματέας της FNSI, Αλεσάντρα Κοστάντε. «Απαιτούμε διαφάνεια και την εγγύηση ότι οι δημοσιογράφοι θα μπορούν να εργάζονται χωρίς τον κίνδυνο παρακολούθησης».
Ο πρώην πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι «τραυματίζει τη δημοκρατία», ενώ ο βουλευτής της Δημοκρατικής Παράταξης, Φεντερίκο Φορνάρο, χαρακτήρισε την απόφαση αποφυγής των ερωτήσεων ως «χαστούκι στο κοινοβούλιο».
Ένας από τους στοχοποιημένους, ο Λούκα Καζαρίνι, ιδρυτής της ΜΚΟ Mediterranea Saving Humans, η οποία επικρίνει την ιταλική μεταναστευτική πολιτική, δήλωσε πως η επίθεση εναντίον του «είναι τακτική αυταρχικών κυβερνήσεων».
Νομικές διαστάσεις και συνταγματική κρίση
Σύμφωνα με νομικούς, αν αποδειχθεί ότι το λογισμικό χρησιμοποιήθηκε για την παρακολούθηση κυβερνητικών επικριτών, τότε πρόκειται για σοβαρή συνταγματική παραβίαση.
«Οι προληπτικές παρακολουθήσεις επιτρέπονται μόνο σε περιπτώσεις σοβαρής απειλής για την εθνική ασφάλεια», εξήγησε ο ποινικολόγος Τζουζέπε Ιντζερίλο. «Ωστόσο, η πρακτική αυτή είναι νομικά αμφιλεγόμενη, καθώς τα στοχοποιημένα άτομα δεν έχουν κανένα μέσο υπεράσπισης».
Η έρευνα της Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο, η οποία ανέλυσε το τηλέφωνο του Καζαρίνι, ενδέχεται να αποκαλύψει την εταιρεία που ανέλαβε την επιχείρηση και, κατ’ επέκταση, τον κυβερνητικό φορέα που τη διέταξε.
Καθώς η υπόθεση εξελίσσεται, η ιταλική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες πιέσεις για πλήρη διαλεύκανση του σκανδάλου, που ενδέχεται να έχει εκτεταμένες πολιτικές και νομικές συνέπειες.
