Αγκαλιές. Φωτογραφίες. Μια δέσμευση για τη συνέχιση του εξοπλισμού της Ουκρανίας.
Παρά όλα όσα έχουν συμβεί στις έξι σύντομες εβδομάδες από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, αυτό ήταν σχεδόν το μόνο που είχαν να προσφέρουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη διάρκεια της έκτακτης συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη.
Σίγουρα, κατέληξαν σε σχέδια για την ενίσχυση του αμυντικού τομέα της ΕΕ, αλλά – και βραχυπρόθεσμα αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό – δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε νέες δεσμεύσεις για την ενίσχυση της θέσης της Ουκρανίας στο άμεσο μέλλον.
Το Κίεβο αντιμετωπίζει τη διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας και της ανταλλαγής πληροφοριών, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ αυξάνει την πίεση στον Ζελένσκι να καταλήξει σε μια γρήγορη ειρηνευτική συμφωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Πριν από τη συνάντηση στις Βρυξέλλες, διπλωμάτες από χώρες που υποστηρίζουν σθεναρά την Ουκρανία είχαν εκφράσει την ελπίδα ότι η σύνοδος θα κατέληγε σε νέες δεσμεύσεις για την ενίσχυση της θέσης του Κιέβου.
«Πρέπει να στηρίξουμε την Ουκρανία τώρα περισσότερο από ποτέ», δήλωσε πριν από τη σύνοδο η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας.
Ωστόσο, μετά από 10 ώρες συνομιλιών και παρά τη δημόσια υποστήριξη προς τον Ζελένσκι – ο οποίος εμφανίστηκε πλαισιωμένος από τους ηγέτες των δύο κορυφαίων θεσμών της ΕΕ, την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Αντόνιο Κόστα – τα τελικά συμπεράσματα που διαμορφώθηκαν μεταξύ των εθνικών ηγετών επικεντρώθηκαν μόνο στις συλλογικές προσπάθειες για την ενίσχυση ενός κατακερματισμένου αμυντικού τομέα.
Το τμήμα που αφορούσε την Ουκρανία δεν κατάφερε καν να εξασφαλίσει την υποστήριξη και των 27 κρατών-μελών, λόγω της αντίθεσης του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος δεν έχει κρύψει την υποστήριξή του προς τον Πούτιν και είχε εκφράσει την αντίθεσή του στην ανακοίνωση πριν από τη συνάντηση, διατηρώντας την ίδια στάση μέχρι τέλους.
Οι υπόλοιποι ηγέτες της ΕΕ απέρριψαν κάθε αίσθηση διχασμού. «Το έχει ξανακάνει», είπε στους δημοσιογράφους ο απερχόμενος Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς. «Αυτό δεν έχει ανατρέψει την [Ευρωπαϊκή] Ένωση».
Χωρίς την Ουγγαρία, 26 χώρες υπέγραψαν μια δήλωση σχετικά με την Ουκρανία, η οποία θέτει κόκκινες γραμμές για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες, υποστηρίζει την ένταξη του Κιέβου στην ΕΕ και δεσμεύεται για μελλοντική στρατιωτική βοήθεια, χωρίς όμως να καθορίζει συγκεκριμένους στόχους.
Ειρήνη μέσω ισχύος
Δεν ήταν λόγω έλλειψης προσπάθειας από την πλευρά του Ζελένσκι.
Φορώντας τη χαρακτηριστική του μαύρη στρατιωτική ενδυμασία – την οποία ο Τραμπ είχε χλευάσει κατά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο την περασμένη εβδομάδα – ο Ουκρανός πρόεδρος παρουσίασε έναν κατάλογο άμεσων αναγκών κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην άφιξή του στο γυάλινο και ατσάλινο κτίριο Justus Lipsius στις Βρυξέλλες.
Περιέγραψε τους καθημερινούς ρωσικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς που πλήττουν τις ουκρανικές πόλεις, καλώντας την Ευρώπη να «επιταχύνει» τη δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μηχανισμού για τη στήριξη του ουκρανικού στρατού. Ζήτησε ένα νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας και προέτρεψε την ΕΕ να προχωρήσει με τα σχέδια ένταξης της Ουκρανίας στην Ένωση έως το 2030.
«Η επίτευξη ‘ειρήνης μέσω ισχύος’ απαιτεί η Ουκρανία να βρίσκεται στην ισχυρότερη δυνατή θέση, με τις δικές της ισχυρές στρατιωτικές και αμυντικές ικανότητες ως ουσιαστικό στοιχείο», αναφέρεται στη δήλωση που υπέγραψαν οι 26 ηγέτες. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει προσηλωμένη, σε συντονισμό με ομοϊδεάτες εταίρους και συμμάχους, στην παροχή ενισχυμένης πολιτικής, οικονομικής, ανθρωπιστικής, στρατιωτικής και διπλωματικής στήριξης στην Ουκρανία και τον λαό της».
Ένας διπλωμάτης της ΕΕ, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, υπερασπίστηκε τα σχέδια της ΕΕ για την αύξηση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Η εργασία για μελλοντικά πακέτα όπλων θα συνεχιστεί ως μέρος ενός συνασπισμού των προθύμων, ενδεχομένως με τη συμμετοχή μη μελών της ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.
Πριν από τη σύνοδο, η Κάλλας είχε προσπαθήσει να συσπειρώσει τις χώρες της ΕΕ γύρω από μια προσπάθεια συγκέντρωσης τουλάχιστον 20 δισεκατομμυρίων ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια για παράδοση στην Ουκρανία το 2025, σύμφωνα με αρκετούς διπλωμάτες. Παρά τις εκτεταμένες συζητήσεις, η προσπάθεια αυτή δεν εξασφάλισε ομόφωνη υποστήριξη.
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο
Το μεγάλο ερώτημα που αιωρείται πάνω από το μέλλον της Ουκρανίας είναι εάν η ΕΕ μπορεί να αντικαταστήσει ή να αντισταθμίσει τη διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών.
Ο Εσθονός πρωθυπουργός Κρίστεν Μίχαλ έθεσε το ζήτημα στις κλειστές συνομιλίες των ηγετών, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ: Μπορούμε να τα καταφέρουμε μόνοι μας;
Η απάντηση ήταν εκκωφαντική σιωπή.
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν συλλογικά δεσμευτεί να παράσχουν περισσότερη οικονομική και στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία από τις ΗΠΑ από την αρχή της ρωσικής εισβολής. Ωστόσο, η διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής στήριξης αφήνει ένα τεράστιο κενό.
Όταν όλα είχαν ειπωθεί και γίνει στις Βρυξέλλες, η προσπάθεια της Ευρώπης να αποφύγει την απώλεια της αμερικανικής εγγύησης ασφαλείας αποδείχθηκε η κύρια προτεραιότητα. Η ενίσχυση της Ουκρανίας στο πεδίο της μάχης κατέληξε σε δεύτερη μοίρα.
