Μετά από μήνες πρωτοφανών διαδηλώσεων στη Σερβία, η ΕΕ έσπασε επιτέλους τη σιωπή της — προσφέροντας μια σπάνια αλλά συγκρατημένη επίπληξη στο Βελιγράδι.
«Η χώρα πρέπει να προχωρήσει στις μεταρρυθμίσεις που απαιτεί η ΕΕ, ιδίως να λάβει αποφασιστικά μέτρα για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος», έγραψε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην πλατφόρμα Χ το βράδυ της Τρίτης, μετά από ένα δείπνο εργασίας με τον Πρόεδρο της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Η συνάντηση, στην οποία συμμετείχε επίσης ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αφορούσε την τρέχουσα πολιτική κατάσταση στη Σερβία και την πορεία της προς την ένταξη στην ΕΕ. Έλαβε χώρα σε μια κρίσιμη στιγμή για τον Βούτσιτς, ο οποίος δεν έχει καταφέρει να καταστείλει τις φοιτητικές κινητοποιήσεις και τις διαδηλώσεις που συνεχίζονται εδώ και περισσότερους από τέσσερις μήνες. Οι διαδηλωτές απαιτούν λογοδοσία από την ηγεσία της Σερβίας όσον αφορά τη διαφθορά και τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών κατά τη διάρκεια της θητείας του προέδρου.
Η ΕΕ, από την πλευρά της, έχει θεωρηθεί ασυνήθιστα επιφυλακτική στη στήριξη των διαδηλώσεων, ενώ το δείπνο εργασίας του Βούτσιτς με τους κορυφαίους ηγέτες της Ένωσης προκάλεσε αντιδράσεις εντός και εκτός Σερβίας. Την περασμένη εβδομάδα, 32 ευρωβουλευτές ζήτησαν με επιστολή τους από τη φον ντερ Λάιεν να ακυρώσει τη συνάντηση.
«Είναι σημαντικό η Επιτροπή να έρθει σε επαφή μαζί του [Βούτσιτς]», δήλωσε η Σλοβένα ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Ιρένα Γιοβέβα. «Αλλά πριν του δώσει μια πλατφόρμα που θα χρησιμοποιήσει πίσω στη χώρα του για ένα σουρεαλιστικό σόου, η ΕΕ θα πρέπει να δηλώσει ξεκάθαρα ότι οι Σέρβοι διαδηλωτές απαιτούν ακριβώς όσα υποτίθεται ότι θέλει η ΕΕ από τη Σερβία, αλλά δεν έχει καταφέρει να επιτύχει».
«Η ΕΕ έχει χάσει πολλή από την αξιοπιστία της τα τελευταία χρόνια στα Δυτικά Βαλκάνια, και τώρα είναι η στιγμή να ξυπνήσει επιτέλους και να αλλάξει ριζικά την πολιτική της», πρόσθεσε η Γιοβέβα.
Ο Σρτζάν Μάιστοροβιτς, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πολιτικής, συμφώνησε ότι το σερβικό φοιτητικό κίνημα αποτελεί «ένα θετικό μήνυμα για τη ζωτικότητα της δημοκρατίας στην περιοχή και στην Ευρώπη», αλλά τόνισε ότι οι Σέρβοι περιμένουν από τους ηγέτες της ΕΕ να «πουν δυνατά και δημόσια όσα πιθανότατα λένε στους συνομιλητές τους από τη Σερβία πίσω από κλειστές πόρτες».
Ο Βούτσιτς, από την πλευρά του, δήλωσε στο κρατικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο RTS μετά το δείπνο ότι ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του πως «η Σερβία είναι απολύτως δεσμευμένη σε αυτή τη στρατηγική πορεία» και ότι «σύντομα θα ληφθεί απόφαση για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης ή τη διεξαγωγή εκλογών».
