Σε μια επίσκεψη γεμάτη διπλωματικές αντιπαραθέσεις, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance και η σύζυγός του, Usha Vance, αναμένεται να φτάσουν στη Γροιλανδία την Παρασκευή. Το ταξίδι, που αρχικά είχε προγραμματιστεί ως μια μεγαλύτερη διπλωματική και πολιτιστική επίσκεψη, έχει περιοριστεί δραστικά μετά από ισχυρές αντιδράσεις τόσο από τις αρχές της Γροιλανδίας όσο και της Δανίας. Αντί για πολλές επισκέψεις, ο Vance θα κάνει μια μοναδική στάση στο Pituffik, μια απομακρυσμένη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ στη βορειοδυτική Γροιλανδία.
Η επίσκεψη λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων, καθώς ο πρώην Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε το ενδιαφέρον του για την απόκτηση της Γροιλανδίας, μιας ημιαυτόνομης περιοχής της Δανίας. Μιλώντας πριν από το ταξίδι του Vance, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα “πάνε όσο μακριά χρειαστεί” για να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, επικαλούμενος ζητήματα εθνικής και διεθνούς ασφάλειας.
Αντίδραση από τη Δανία και τη Γροιλανδία
Οι ηγέτες στην Κοπεγχάγη και τη Νουούκ εξέφρασαν ανοιχτά την αντίθεσή τους τόσο στις δηλώσεις του Τραμπ όσο και στην επίσκεψη αυτή καθαυτή. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, επιβεβαίωσε την κυριαρχία της Δανίας, δηλώνοντας: “Η Γροιλανδία είναι μέρος του Βασιλείου της Δανίας. Αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει.” Τόνισε, επίσης, ότι η Δανία εκτιμά τη συνεργασία σε θέματα ασφαλείας με τις ΗΠΑ, αλλά το μέλλον της Γροιλανδίας παραμένει στα χέρια του λαού της.
Ο Δανός Υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, πήγε ένα βήμα παραπέρα, δηλώνοντας ότι η κυβέρνησή του δεν θα έχει καμία ανάμειξη στην επίσκεψη. “Αυτό αφορά έναν Αμερικανό αντιπρόεδρο που επισκέπτεται τη δική του στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία. Δεν έχει καμία σχέση με εμάς,” ανέφερε.
Ο υπηρεσιακός Πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Μούτε Μπ. Έγκεδε, χαρακτήρισε την επίσκεψη πρόκληση, ειδικά καθώς η χώρα βρίσκεται εν μέσω σχηματισμού νέας κυβέρνησης μετά τις εκλογές της 11ης Μαρτίου. Σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης της Γροιλανδίας, την Παρασκευή αναμένεται να οριστικοποιηθεί μια κυβερνητική συμμαχία τεσσάρων από τα πέντε κόμματα του κοινοβουλίου, με εξαίρεση το Naleraq.
Διπλωματική Αναπροσαρμογή
Το αρχικό πρόγραμμα περιλάμβανε επισκέψεις στη Νουούκ και στο Σισιμούτ, όπου η Usha Vance θα παρευρισκόταν σε αγώνα έλκηθρου με σκύλους. Ωστόσο, μετά τις σφοδρές αντιδράσεις από τις κυβερνήσεις της Γροιλανδίας και της Δανίας, ο Λευκός Οίκος περιόρισε την επίσκεψη σε μία μόνο στάση στη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ στο Pituffik.
Παρά τον περιορισμό του ταξιδιού, η διπλωματική διαμάχη αποκαλύπτει βαθύτερες γεωπολιτικές εντάσεις στην Αρκτική. Η Catherine Sendak, επικεφαλής του προγράμματος Διατλαντικής Άμυνας και Ασφάλειας στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ανάλυσης, σημείωσε ότι η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να τροποποιήσει την επίσκεψη ήταν μια προσπάθεια να εστιάσει εκ νέου στη στρατιωτική και αμυντική συνεργασία. “Η αλλαγή πορείας ήταν απαραίτητη,” δήλωσε στο Reuters. “Είναι θετική εξέλιξη, δεδομένης της δημόσιας αντιπαράθεσης μεταξύ των κυβερνήσεων της Δανίας, της Γροιλανδίας και της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τον αρχικό σκοπό της επίσκεψης.”
Διεθνείς Αντιδράσεις
Η διαμάχη γύρω από την επίσκεψη έχει προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας. Σε ένα φόρουμ για την Αρκτική στο Μούρμανσκ την Πέμπτη, ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν περιέγραψε τις αμερικανικές φιλοδοξίες στη Γροιλανδία ως “σοβαρές” και υποστήριξε ότι έχουν “βαθιές ιστορικές ρίζες.”
Εν τω μεταξύ, ο Δανός Υπουργός Άμυνας, Τροελς Λουντ Πόουλσεν, καταδίκασε τη ρητορική του Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς την “κρυφή απειλή” και προειδοποίησε ότι δείχνει έλλειψη σεβασμού προς την κυριαρχία της Γροιλανδίας. “Πηγαίνετε πολύ μακριά, τόσο όσον αφορά την ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις της Γροιλανδίας όσο και στη μη αναγνώριση ότι είναι ο λαός της Γροιλανδίας που καθορίζει το μέλλον της,” δήλωσε στο δανέζικο τηλεοπτικό δίκτυο TV2.
Τι Έπεται;
Παρά την περιορισμένη επίσκεψη, αναλυτές προβλέπουν ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να ασκούν οικονομική και πολιτική πίεση στη Γροιλανδία. Ο Andreas Østhagen, ανώτερος ερευνητής στην Αρκτική Πολιτική στο Ινστιτούτο Fridtjof Nansen, σημείωσε ότι μια στρατιωτική κίνηση είναι απίθανη, αλλά άλλες μορφές πίεσης – όπως διπλωματικές επισκέψεις και οικονομικά κίνητρα – είναι πιθανές. “Δυστυχώς, είναι πιθανό ο Πρόεδρος Τραμπ και ο Αντιπρόεδρος Vance να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν ασαφείς δηλώσεις, ημι-επίσημες επισκέψεις και οικονομικά μέσα,” είπε.
Κάποιοι, ωστόσο, βλέπουν την επίσκεψη ως μια ευκαιρία για συνεργασία. Ο Tom Dans, πρώην μέλος της Αμερικανικής Επιτροπής Έρευνας για την Αρκτική, δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποιεί το ταξίδι για να αξιολογήσει πιθανούς τομείς συνεργασίας με τη Γροιλανδία. “Προσπαθούν να κατανοήσουν τις καλύτερες ευκαιρίες για την αμερικανική πολιτική και επενδύσεις στη Γροιλανδία,” ανέφερε.
Με το ζήτημα της ασφάλειας στην Αρκτική, την ανάπτυξη πόρων και τις γεωπολιτικές ισορροπίες να βρίσκονται στο επίκεντρο, η κατάσταση παραμένει ρευστή. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η Γροιλανδία έχει γίνει ένα σημαντικό σημείο διαμάχης στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
