Οι τελευταίοι γύροι των εμπορικών δασμών των ΗΠΑ που ανακοινώθηκαν την Τετάρτη θα αποδυναμώσουν περαιτέρω μια παγκόσμια οικονομία που μόλις έχει ανακάμψει από την άνοδο του πληθωρισμού μετά την πανδημία, επιβαρυμένη από το ρεκόρ χρέους και ανήσυχη λόγω γεωπολιτικών εντάσεων.
Ανάλογα με το πώς θα κινηθεί τώρα ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και οι ηγέτες άλλων εθνών, αυτό μπορεί να καταγραφεί ως σημείο καμπής για ένα παγκοσμιοποιημένο σύστημα που μέχρι τώρα θεωρούσε δεδομένη τη δύναμη και την αξιοπιστία της Αμερικής, του μεγαλύτερου συντελεστή του.
Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι δασμοί του Τραμπ ενδέχεται να καταστρέψουν τη διεθνή τάξη ελεύθερου εμπορίου που οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καθοδηγήσει από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, οι πιο άμεσες συνέπειες θα είναι η αύξηση των τιμών και η μείωση της ζήτησης λόγω των νέων φόρων σε χιλιάδες αγαθά που αγοράζουν και πωλούν καταναλωτές και επιχειρήσεις παγκοσμίως.
Ο Τραμπ, μιλώντας στον Κήπο των Ρόδων του Λευκού Οίκου, ανακοίνωσε έναν βασικό δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές, καθώς και αυξημένους δασμούς για σημαντικούς εμπορικούς εταίρους: 34% για την Κίνα, 20% για την Ευρωπαϊκή Ένωση και 25% για τα αυτοκίνητα και τα ανταλλακτικά τους. Ο πρόεδρος υποστήριξε ότι τα μέτρα αυτά θα επαναφέρουν στρατηγικά ζωτικής σημασίας βιομηχανικές δραστηριότητες στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Με αυτούς τους νέους δασμούς, ο μέσος δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ εκτοξεύθηκε στο 22% – επίπεδο που είχε να παρατηρηθεί από το 1910 – από μόλις 2,5% το 2024, σύμφωνα με τον Ολου Σονόλα, επικεφαλής οικονομικών ερευνών των ΗΠΑ στη Fitch Ratings.
Επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία
Η διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, ανέφερε ότι προς το παρόν δεν διαβλέπει παγκόσμια ύφεση, αν και το ΔΝΤ αναμένεται να μειώσει ελαφρώς την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2025 από το 3,3%.
Ωστόσο, οι οικονομικές επιπτώσεις δεν θα είναι ίδιες για όλες τις χώρες, καθώς οι νέοι δασμοί ποικίλλουν σημαντικά: 10% για τη Βρετανία, 49% για την Καμπότζη. Αν οι νέοι δασμοί οδηγήσουν σε ευρύτερο εμπορικό πόλεμο, οι μεγαλύτερες συνέπειες θα πλήξουν παραγωγικές χώρες όπως η Κίνα, η οποία θα αναγκαστεί να αναζητήσει νέες αγορές εν μέσω αδύναμης εγχώριας κατανάλωσης.
Οι οικονομίες της Ασίας αναμένεται να πληγούν ιδιαίτερα από τα ανταποδοτικά μέτρα των ΗΠΑ, καθώς είναι πιο εξαρτημένες από τη ζήτηση αμερικανικών προϊόντων.
Αν η αμερικανική οικονομία διολισθήσει προς την ύφεση, αυτό θα έχει αρνητικές επιπτώσεις για τις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες εξαρτώνται στενά από την πορεία της αμερικανικής οικονομίας. Οι χρηματαγορές αντέδρασαν έντονα, με τους επενδυτές να στρέφονται προς τα ομόλογα, τον χρυσό και το ιαπωνικό γεν, λόγω αυξημένων οικονομικών ανησυχιών.
Ένας «ανεστραμμένος κόσμος»
Οι επιπτώσεις για τις κεντρικές τράπεζες και τις κυβερνήσεις είναι επίσης σημαντικές. Η αποδιοργάνωση των εφοδιαστικών αλυσίδων, που για χρόνια συγκρατούσαν τις τιμές χαμηλά, μπορεί να οδηγήσει σε έναν κόσμο όπου ο πληθωρισμός θα τείνει να είναι υψηλότερος από το 2% που οι κεντρικές τράπεζες θεωρούν διαχειρίσιμο.
Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, παρά το ότι είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ, επιβαρύνθηκαν με δασμούς 24% και 25% αντίστοιχα, γεγονός που τις ώθησε να εξετάσουν μέτρα στήριξης των επιχειρήσεών τους.
Η Αυστραλία επέκρινε τους δασμούς ως μη φιλική πράξη, αλλά απέκλεισε αντίποινα.
Το ασθενέστερο οικονομικό κλίμα θα καταστήσει δυσκολότερο για τις κυβερνήσεις να αποπληρώσουν το παγκόσμιο χρέος ρεκόρ των 318 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και να χρηματοδοτήσουν κρίσιμες προτεραιότητες όπως η άμυνα, η κλιματική δράση και η κοινωνική πρόνοια.
Κίνδυνοι για το δολάριο
Εάν οι δασμοί δεν καταφέρουν να τονώσουν τις επενδύσεις στην αμερικανική βιομηχανία, ο Τραμπ μπορεί να εξετάσει άλλες εναλλακτικές για να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ, όπως πιέσεις για αναπροσαρμογή των συναλλαγματικών ισοτιμιών προς όφελος των αμερικανικών εξαγωγών.
Η Κριστίν Λαγκάρντ, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί γρήγορα για να προσαρμοστεί σε έναν “ανεστραμμένο κόσμο”, όπου η πολυμερής, κανόνων-βασισμένη τάξη πραγμάτων που καθοδηγούνταν από τις ΗΠΑ δίνει τη θέση της στην αβεβαιότητα και τον κατακερματισμό του εμπορίου.
