Οι πρόσφατες αναταράξεις στις αγορές, που προκλήθηκαν μετά τις ανακοινώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για νέους δασμούς, έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με το αν υπάρχει στρατηγική πίεσης προς τη Federal Reserve για μείωση των επιτοκίων. Τα διαθέσιμα στοιχεία σκιαγραφούν αντικρουόμενες αφηγήσεις, με επίσημες διαψεύσεις να συγκρούονται με δηλώσεις και ενέργειες που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατηγικής επιρροής στις αγορές.
Αντίδραση των αγορών στις δασμολογικές πολιτικές
Η ανακοίνωση εκτεταμένων δασμών από τον Τραμπ προκάλεσε σημαντικές πτώσεις στα χρηματιστήρια παγκοσμίως, θυμίζοντας αναταράξεις της περιόδου της πανδημίας. Ο δείκτης S&P 500 υποχώρησε κατά 6% μετά την απάντηση της Κίνας με αντίστοιχους δασμούς 34% σε όλα τα αμερικανικά προϊόντα. Πρόκειται για τη χειρότερη εβδομαδιαία επίδοση του δείκτη από τον Μάρτιο του 2020. Ο Dow Jones κατέγραψε πτώση 2.231 μονάδων (5,5%), ενώ ο Nasdaq σημείωσε απώλειες 5,8%.
Οι απώλειες δεν περιορίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο δείκτης Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ σημείωσε τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση του από την ασιατική οικονομική κρίση του 1997, με απώλειες 13,2%. Συνολικά, εκτιμάται ότι περίπου 6 τρισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία διαγράφηκαν παγκοσμίως. Ιαπωνικές, αυστραλιανές, νοτιοκορεατικές και ταϊβανέζικες αγορές υπέστησαν επίσης σοβαρές απώλειες.
Η αντίδραση του Τραμπ
Ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίστηκε ήρεμος απέναντι στην αναταραχή των αγορών, γεγονός που δημιούργησε ερωτήματα για τα κίνητρά του. Από το ιδιωτικό του κλαμπ στο Mar-a-Lago, δήλωσε μέσω κοινωνικών δικτύων: «Αυτή είναι μια υπέροχη ευκαιρία να γίνεις πλούσιος», πριν αναχωρήσει για τον γκολφ. Σε ερωτήσεις για τις απώλειες στις αγορές, ανέφερε πως πρόκειται για ένα αναγκαίο «φάρμακο» για την οικονομία, παρομοιάζοντας την κατάσταση με «χειρουργείο χωρίς αναισθησία».
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οι Αμερικανοί ενδέχεται να βιώσουν «πόνο» λόγω των δασμών, αλλά επιμένει πως οι μακροπρόθεσμοι στόχοι, όπως η επαναφορά των βιομηχανικών θέσεων εργασίας, δικαιολογούν τις προσωρινές δυσκολίες.
Άμεση πίεση προς τη Federal Reserve
Παράλληλα με τις δασμολογικές πολιτικές, ο Τραμπ απηύθυνε άμεσο κάλεσμα προς τον πρόεδρο της Federal Reserve, Τζερόμ Πάουελ, να μειώσει τα επιτόκια. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, τόνισε πως: «Αυτή είναι η ιδανική στιγμή για τον Τζερόμ Πάουελ να μειώσει τα επιτόκια», προσθέτοντας πως «πρέπει να σταματήσει να καθυστερεί».
Η κεντρική τράπεζα ωστόσο έχει δηλώσει ότι χρειάζεται «μεγαλύτερη σαφήνεια» προτού προχωρήσει σε οποιαδήποτε κίνηση. Οι αγορές ήδη προεξοφλούν αυξημένες πιθανότητες για τέσσερις μειώσεις επιτοκίων φέτος, σύμφωνα με το εργαλείο FedWatch της CME, έναντι των δύο μειώσεων που ανέμεναν αρχικά οι αξιωματούχοι της Fed.
Ενδείξεις στρατηγικής πρόθεσης
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο που έχει τροφοδοτήσει τη συζήτηση περί στρατηγικής επιρροής των αγορών είναι η κοινοποίηση από τον Τραμπ ενός βίντεο στο Truth Social. Το βίντεο, που προέρχεται από το TikTok, υποστηρίζει ότι ο Τραμπ «ρίχνει τις αγορές» για να οδηγήσει σε μείωση των επιτοκίων, αποδυναμώνοντας το δολάριο και ενισχύοντας την οικονομία μέσω χαμηλότερων χρηματοδοτικών κόστους.
Παρά τις επίσημες διαψεύσεις από τον Λευκό Οίκο, με τον επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, Κέβιν Χάσετ, να δηλώνει στο ABC ότι «ο πρόεδρος δεν προσπαθεί να ρίξει τις αγορές», η ενέργεια αυτή ενίσχυσε τις υποψίες περί στρατηγικής υποκίνησης της πτώσης.
Ιστορικό σχέσεων Τραμπ – Federal Reserve
Η σχέση του Τραμπ με τη Federal Reserve υπήρξε ταραχώδης και στο παρελθόν. Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, άσκησε επανειλημμένα δημόσια κριτική προς τον Πάουελ, αν και πρόσφατα δήλωσε ότι δεν σκοπεύει να τον αποπέμψει πριν από τη λήξη της θητείας του.
Ακόμη κι αν στόχος είναι να πιεστεί η Federal Reserve μέσω της πίεσης των αγορών, το σχέδιο περιπλέκεται από οικονομικές παραμέτρους. Οι νέοι δασμοί ενδέχεται να οδηγήσουν σε άνοδο του πληθωρισμού, κάτι που μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα της Fed να μειώσει τα επιτόκια.
Η Fed έχει ήδη αναστείλει τις περαιτέρω μειώσεις επιτοκίων λόγω της στασιμότητας στη μείωση του πληθωρισμού, ενώ νέοι δασμοί ενδέχεται να δημιουργήσουν περαιτέρω πληθωριστικές πιέσεις. Ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase, Τζέιμι Ντάιμον, εκτίμησε πρόσφατα ότι οι δασμοί θα αυξήσουν το κόστος προϊόντων και θα επηρεάσουν αρνητικά την οικονομική ανάπτυξη, μεταβάλλοντας την αρχική του θέση.
Η συζήτηση γύρω από το αν ο πρόεδρος Τραμπ επιδιώκει εσκεμμένα τη δημιουργία αναταραχής στις αγορές για να επιτύχει μειώσεις επιτοκίων παραμένει ανοιχτή. Παρότι υπάρχουν επίσημες διαψεύσεις, οι ενέργειες και δηλώσεις του ίδιου τροφοδοτούν υποψίες στρατηγικής παρέμβασης.
Η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας στρατηγικής ωστόσο είναι αμφίβολη, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις που δημιουργούνται από τους δασμούς μπορεί να λειτουργήσουν αντίστροφα από τους στόχους του. Παρά τις όποιες προθέσεις, η αβεβαιότητα στις αγορές αυξάνεται και η πίεση προς τη Federal Reserve να παρέμβει εντείνεται.
