Σε μια αιφνιδιαστική αλλά υπολογισμένη κίνηση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μείωσε τους δασμούς στην Κίνα στο 80%, από το προηγούμενο 145%, λίγες ώρες πριν από την έναρξη των διμερών επαφών μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.
Με την απόφαση του αυτή αναιρεί ποινές και τις ποινές προς το Πεκίνο ενώ ερμηνεύεται είτε ως μια μεγάλη παραχώρηση είτε ως στρατηγική υποχώρηση. Ωστόσο χρονικά συμπίπτει με την ανακοίνωση εμπορικής συμφωνίας των ΗΠΑ με τη Βρετανία και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο επαναπροσδιορισμού των εμπορικών σχέσεων των ΗΠΑ.
Σημειώνεται ότι το Πεκίνο ζητούσε τη μείωση των δασμών σχεδόν από την πρώτη στιγμή της επιβολής τους, και η Ουάσιγκτον δείχνει τώρα διάθεση για έναν νέο γύρο διαλόγου, πιθανώς πιο παραγωγικό.
Η αλλαγή στάσης έρχεται, επίσης, σε μια περίοδο που οι αποστολές προϊόντων από την Κίνα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταγράψει πτώση του 60%, σύμφωνα με τον Ράιαν Πέτερσεν, CEO της Flexport, εταιρείας logistics και διαμεταφορών.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να δώσει νέα ώθηση στις εμπορικές σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν βρεθεί σε τροχιά σύγκρουσης λόγω των σκληρών οικονομικών μέτρων εκατέρωθεν.
Ακόμη και αν γίνει μείωση των αμερικανικών δασμών προς την Κίνα στο 80%, δε φαίνεται να είναι αρκετή για να πείσει τις αμερικανικές επιχειρήσεις να κάνουν εισαγωγές κινεζικών προϊόντων. Όπως επισημαίνει το CNN, οικονομολόγοι εκτιμούν ότι απαιτείται περαιτέρω μείωση, τουλάχιστον στο 50%, για να αποκατασταθεί σε ένα βαθμό η εμπορική κανονικότητα μεταξύ των δύο χωρών.
Οι επικείμενες διμερείς συνομιλίες ΗΠΑ-Κίνας το Σαββατοκύριακο στη Γενεύη αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό από ανώτατους κυβερνητικούς αξιωματούχους στην Ουάσιγκτον. Σε αντίθεση με τη συμφωνία που υπεγράφη με το Ηνωμένο Βασίλειο και παρουσιάστηκε με πανηγυρικό τόνο από τον Ντόναλντ Τραμπ, η αμερικανική πλευρά χαμηλώνει τις προσδοκίες για το αποτέλεσμα των επαφών με το Πεκίνο.
«Καθώς οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ προετοιμάζονται για τις συναντήσεις στη Γενεύη, είναι δελεαστικό να πιστεύει κανείς ότι η δυναμική από τη συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχιστεί. Όμως κρατώ τις προσδοκίες μου χαμηλές. Οι δασμοί παραμένουν υψηλοί, οι εντάσεις επίσης. Είναι πολύ πιο εύκολο να επιβάλεις δασμούς παρά να τους άρεις.» δήλωσε η Γουέντι Κάτλερ, πρώην εμπορική διαπραγματευτής των ΗΠΑ και νυν αντιπρόεδρος του Asia Society Policy Institute:
Η προσεκτική προσέγγιση της αμερικανικής κυβέρνησης αντανακλά τις περίπλοκες σχέσεις με την Κίνα και τη δυσκολία εξεύρεσης κοινής βάσης, τη στιγμή που οι εμπορικές εντάσεις παραμένουν σε υψηλό επίπεδο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί τα εμπορικά ελλείμματα ένδειξη αδυναμίας και αδικίας. Για τον ίδιο, το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αγοράζουν περισσότερα απ’ όσα πωλούν σε μια άλλη χώρα συνιστά «κλοπή» σε βάρος της αμερικανικής οικονομίας. Με δεδομένο ότι η Κίνα αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως και έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, δεν προκαλεί έκπληξη ότι το μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα της Αμερικής –ύψους σχεδόν 300 δισ. δολαρίων το περασμένο έτος– καταγράφεται στο διμερές εμπόριο με το Πεκίνο.
Σε απάντηση των παραπάνω, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει δραστικούς δασμούς στην Κίνα, με συντελεστές που φτάνουν έως και το 145% σε βασικές κατηγορίες προϊόντων. Η Κίνα αντέδρασε επιβάλλοντας δικούς της δασμούς, σε ποσοστά που φτάνουν το 125% σε αμερικανικά προϊόντα.
Ο εμπορικός πόλεμος έχει ήδη αρχίσει να αφήνει το αποτύπωμά του, με τις οικονομίες και των δύο χωρών να υφίστανται σοβαρές πιέσεις. Επιχειρήσεις, επενδυτές και καταναλωτές και στις δύο πλευρές του Ειρηνικού αναμένουν με αγωνία τις πρώτες επίσημες συνομιλίες μεταξύ Αμερικανών και Κινέζων αξιωματούχων κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία Τραμπ, οι οποίες θα διεξαχθούν αυτό το Σαββατοκύριακο.
Η πρόσφατη εμπορική συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ηνωμένου Βασιλείου ενδέχεται να αξιοποιηθεί ως «παράδειγμα επιτυχίας» από την αμερικανική πλευρά στις επικείμενες συνομιλίες με την Κίνα, σύμφωνα με την πρώην διαπραγματευτή εμπορίου των ΗΠΑ, Γουέντι Κάτλερ.
Η συμφωνία Ουάσιγκτον – Λονδίνου ήταν εύκολη
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ πρόκειται να συναντηθούν το Σάββατο με τον αντιπρόεδρο της κινεζικής κυβέρνησης, Χε Λιφένγκ, στη Γενεύη. Η Ουάσιγκτον αναμένεται να αναδείξει τη συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο ως ένδειξη ότι η αμερικανική εμπορική πολιτική αποδίδει, αλλά και ως έμμεση πίεση προς την Κίνα, υπογραμμίζοντας ότι «και άλλες χώρες έχουν ανησυχίες για το Πεκίνο».
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας ΗΠΑ – Ηνωμένου Βασιλείου είναι ακόμα λιγοστές και αφορούν μικρές ελαφρύνσεις δασμών σε ορισμένα βρετανικά προϊόντα. Η διαπραγμάτευση με το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρήθηκε εύκολη υπόθεση, με δεδομένο και το εμπορικό πλεόνασμα 12 δισ. δολαρίων που είχαν οι ΗΠΑ πέρυσι, όπως σημειώνει η Κάτλερ.
«Ουσιαστικά πρόκειται για ισορροπημένο εμπόριο», δήλωσε χαρακτηριστικά στο CNN.
Αντίθετα, η συνάντηση με τον Χε Λιφένγκ προβλέπεται πολύ πιο απαιτητική, καθώς θεωρείται σκληρός διαπραγματευτής, ενώ το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με την Κίνα και η ήδη τεταμένη ατμόσφαιρα καθιστούν δύσκολη κάθε προοπτική συμφωνίας.
Διαφορετική περίπτωση η Κίνα
Ο Αμερικανός υπουργός οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στο Fox News: «Η εντύπωσή μου είναι ότι οι συζητήσεις αυτού του Σαββατοκύριακου θα εστιάσουν στην αποκλιμάκωση παρά σε μια σημαντική εμπορική συμφωνία». Η δήλωση του αυτή δείχνει ότι σχεδόν κανένας δεν πιστεύει ότι αυτός ο πρώτος γύρος συνομιλιών θα επαναφέρει τους δασμούς των ΗΠΑ και της Κίνας στο επίπεδο που ήταν πριν από τη επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ.
Μάλιστα ο 78χρονος πρόεδρος την Τετάρτη δήλωσε ευθέως ότι δεν θα εξετάσει το ενδεχόμενο μείωσης των δασμών για να φέρει την Κίνα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων την Τετάρτη. Βέβαια την Πέμπτη ο ίδιος δήλωσε την Πέμπτη ότι δεν εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής ακόμη υψηλότερων δασμών στα κινεζικά προϊόντα. Σημειώνεται ότι μετά την ανακοίνωση της εμπορικής συμφωνίας με το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Τραμπ δήλωσε ότι «Δεν μπορείτε να πάτε πιο ψηλά. Είναι στο 145%, οπότε ξέρουμε ότι θα μειωθούν».
Η αντίδραση του Πεκίνου
Αν και η Κίνα αντέδρασε άμεσα στους υψηλούς δασμούς που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με αντίμετρα ισοδύναμης κλίμακας, πίσω από τις κλειστές πόρτες επικρατεί αυξανόμενη ανησυχία στους κόλπους της κινεζικής ηγεσίας. Όπως αναφέρει το πρακτορείο Reuters, κορυφαίοι Κινέζοι αξιωματούχοι προβληματίζονται έντονα για τις αρνητικές συνέπειες που μπορεί να έχουν οι δασμοί στην οικονομία της χώρας. Ήδη οι εμπορικοί εταίροι της έχουν αρχίσει να διαπραγματεύονται συμφωνίες με την Ουάσιγκτον.
Υπό την πίεση των αυξανόμενων οικονομικών πιέσεων, των υψηλών δασμών και της σταδιακής χαλάρωσης της ρητορικής από την πλευρά του προέδρου Τραμπ, η Κίνα αποφάσισε να στείλει τον επικεφαλής της οικονομικής πολιτικής της, αντιπρόεδρο Χε Λιφένγκ, στην Ελβετία για κρίσιμες συναντήσεις με Αμερικανούς αξιωματούχους αυτό το Σαββατοκύριακο.
Ωστόσο, οι τεταμένες διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών μαζί με το ζήτημα το ποιοι αξιωματούχοι έπρεπε να συμμετάσχουν σε αυτές τις συναντήσεις κατέστησαν τις κατέστησαν ακόμα πιο δύσκολες.
Έντονη ήταν η αντίδραση του Πεκίνου σε επιστολή της Ουάσιγκτον προς κινεζικά υπουργεία σχετικά με την παραγωγή της φεντανύλης, με την κινεζική πλευρά να χαρακτηρίζει το ύφος της επιστολής «αλαζονικό». Οι προγραμματισμένες συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών αναβλήθηκαν αρκετές φορές, καθώς η Κίνα φέρεται να αρνήθηκε να συμμετάσχει υπό όρους που θεωρούσε προσβλητικούς για το κύρος της.
Παρά τη σκληρή δημόσια ρητορική, το Πεκίνο τελικά συναίνεσε να συμμετάσχει σε προπαρασκευαστικές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ελβετία, εν μέσω αυξανόμενων διεθνών πιέσεων και ανησυχιών για τις επιπτώσεις του εμπορικού πολέμου στην παγκόσμια αγορά.
Παράλληλα ο Σκοτ Κένεντι, εμπειρογνώμονας σε θέματα κινεζικών επιχειρήσεων στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών της Ουάσιγκτον, δήλωσε ότι «νομίζω ότι και οι δύο πλευρές προσπαθούν να ισορροπήσουν μεταξύ του «να φαίνονται σκληρές» και του «να μην θέλουν να είναι υπεύθυνες για την κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας».
Η κινεζική οικονομία έχει αρχίσει να αισθάνεται έντονα τις συνέπειες των εμπορικών συγκρούσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με βασικούς βιομηχανικούς κλάδους να καταγράφουν αισθητή μείωση στην παραγωγή και τις εξαγωγές. Η απώλεια της αμερικανικής αγοράς έχει επιφέρει σημαντικά προβλήματα σε Κινέζους παραγωγούς, πολλοί από τους οποίους παλεύουν να διατηρήσουν τη βιωσιμότητά τους, σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters.
Το παρασκήνιο της υποχώρησης
Η εσωτερική πίεση προς την κινεζική ηγεσία αυξήθηκε, καθώς προειδοποιήσεις από την επιχειρηματική κοινότητα κατέδειξαν ότι αρκετές εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με τον κίνδυνο πτώχευσης, αδυνατώντας να αντικαταστήσουν τις απώλειες από τις ΗΠΑ με άλλες αγορές. Μεταξύ των τομέων που επλήγησαν άμεσα συγκαταλέγονται η βιομηχανία επίπλων, παιχνιδιών και τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα – κλάδοι με παραδοσιακά υψηλή εξαγωγική εξάρτηση από την αμερικανική αγορά.
Στην επικείμενη συνάντηση της Γενεύης το Πεκίνο φαίνεται να έχει μέτριες προσδοκίες. Εσωτερικά, η Κίνα υποβάθμισε τις συνομιλίες από υψηλότερο επίπεδο σε απλή συνάντηση, Αντανακλώντας την άποψή της ότι οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν κυρίως στην αναζήτηση των απαιτήσεων και των «κόκκινων γραμμών» της Ουάσιγκτον, μετά από εβδομάδες αντιφατικών μηνυμάτων τόσο από τον Τραμπ όσο και από άλλους ανώτερους αξιωματούχους των ΗΠΑ.
Οι συζητήσεις των δύο πλευρών αναμένεται να επικεντρωθούν σε ζητήματα όπως η αγορά αμερικανικών προϊόντων και η ενίσχυση των αγορών φυσικού αερίου.
