Η πρόσφατη ανακοίνωση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή δασμών ύψους 30% στα ευρωπαϊκά αγαθά, με έναρξη ισχύος την 1η Αυγούστου, προκαλεί έντονη ανησυχία και αναμένεται να επιφέρει σημαντικές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των ΗΠΑ, με εξαγωγές αξίας $605,8 δισεκατομμυρίων το 2024. Οι επιπτώσεις θα είναι εκτεταμένες, αν και άνισες μεταξύ των κρατών μελών.
Ανησυχία για τα φαρμακευτικά προϊόντα
Σύμφωνα με το Forbes, οι κυριότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ που αναμένεται να πληγούν περιλαμβάνουν μηχανήματα, ηλεκτρικό εξοπλισμό, ηλεκτρονικά είδη, οπτικά, φωτογραφικά και ιατρικά/φαρμακευτικά είδη, αεροσκάφη, πλαστικά, ποτά και καλλυντικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ένα πέμπτο των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ κατευθύνεται προς τις ΗΠΑ.
Ενώ τα φαρμακευτικά προϊόντα αποτελούσαν τη μεγαλύτερη εξαγωγή της ΕΕ προς τις ΗΠΑ το 2024 (αντιπροσωπεύοντας το 15% των εξαγωγών αγαθών), εξαιρέθηκαν αρχικά από τους δασμούς που ανακοινώθηκαν το Σάββατο 12 Ιουλίου, στο πλαίσιο της «Ημέρας της Απελευθέρωσης». Ωστόσο, η προειδοποίηση του Αμερικανού Προέδρου για πιθανή επιβολή δασμών ύψους 200% στον φαρμακευτικό τομέα, επιπλέον του γενικού συντελεστή 30%, προκαλεί έντονη ανησυχία και αβεβαιότητα.
Οικονομικές επιπτώσεις και οι μεγαλύτεροι «χαμένοι»
Ο συνολικός αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή οικονομία θα καθοριστεί από τον τελικό δασμολογικό συντελεστή και την αντίδραση της Ευρώπης. Εντούτοις, αναλυτές εκτιμούν ότι η ζημία θα μπορούσε να φτάσει περίπου το 0,3% του ΑΕΠ της ΕΕ, σύμφωνα με έκθεση του think tank Bruegel τον Απρίλιο. Ο Ρόρι Φένεσι, ανώτερος οικονομολόγος της Oxford Economics, προειδοποίησε μάλιστα ότι «μόνο οι δασμοί θα μπορούσαν να μειώσουν κατά περίπου 8% τον συνολικό όγκο εμπορίου της ΕΕ τα επόμενα πέντε χρόνια».
Σύμφωνα με το Euronews, οι χώρες με τη μεγαλύτερη έκθεση στους δασμούς, λόγω της υψηλότερης αξίας στις εξαγωγές αγαθών προς τις ΗΠΑ, είναι η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Ολλανδία.
Σε πίεση η Γερμανία
Η Γερμανία αναδεικνύεται ως η ευρωπαϊκή οικονομία που θα πληγεί περισσότερο. Ήδη από τον Απρίλιο, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιβάλει δασμούς 25% στην αυτοκινητοβιομηχανία, φάνηκε πως η Γερμανία θα είχε τις μεγαλύτερες απώλειες. Οι εκτιμήσεις του Bruegel τότε έκαναν λόγο για κόστος 0,4% του ΑΕΠ της χώρας μακροπρόθεσμα.
Καθώς οι διαπραγματεύσεις για τον φαρμακευτικό τομέα συνεχίζονται, «ο τομέας της αυτοκινητοβιομηχανίας φαίνεται να είναι ο πιο ευάλωτος στους δασμούς των ΗΠΑ, καθώς δεν φαίνεται να έχουν προγραμματιστεί σημαντικές εξαιρέσεις», όπως ανέφερε το Euronews. Η γερμανική οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές, με τον τομέα των μηχανοκίνητων οχημάτων να αποτελεί κινητήρια δύναμη. Σχεδόν το ένα τέταρτο (22,7%) των συνολικών γερμανικών εξαγωγών κατευθύνεται προς τις ΗΠΑ.
«Η Γερμανία ξεχωρίζει ως η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή οικονομία που είναι πιθανότερο να πληγεί περισσότερο και αναμένουμε ότι η αύξηση του ΑΕΠ θα υποχωρήσει στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο», δήλωσε ο Άντριου Χάντερ, αναπληρωτής διευθυντής και ανώτερος οικονομολόγος της Moody’s Ratings. Οι επιπτώσεις της γερμανικής ύφεσης θα είναι αλυσιδωτές, επηρεάζοντας μικρότερες οικονομίες, όπως η Αυστρία και άλλες χώρες στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, οι οποίες είναι στενά ενσωματωμένες στις βιομηχανικές αλυσίδες εφοδιασμού της Γερμανίας.
Αβεβαιότητα και επιπτώσεις σε επενδύσεις και θέσεις εργασίας
Η γενικότερη αβεβαιότητα που δημιουργείται από τους δασμούς θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες επενδύσεων και θέσεων εργασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Ακόμα και για εκείνες τις χώρες όπου η άμεση έκθεση στις εξαγωγές των ΗΠΑ είναι σχετικά περιορισμένη, όπως η Γαλλία ή η Ισπανία, η ανάπτυξη είναι πιθανό να μειωθεί από την παγκόσμια αβεβαιότητα», πρόσθεσε ο Χάντερ.
Η Ιρλανδία βρίσκεται σε ιδιαίτερα επισφαλή θέση, λόγω της μεγάλης εξάρτησής της από τον φαρμακευτικό τομέα. Η φαρμακευτική βιομηχανία, βασιζόμενη στην έρευνα, αποτελεί βασικό πλεονέκτημα της ευρωπαϊκής οικονομίας, συμβάλλοντας άμεσα και έμμεσα στην οικονομία της ΕΕ με €311 δισεκατομμύρια σε ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και 2,3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, σύμφωνα με μελέτη της PWC.
Πάνω από το ήμισυ (53,7%) των εξαγωγών αγαθών της Ιρλανδίας κατευθύνεται προς την αγορά των ΗΠΑ. Εάν τελικά επιβληθούν δασμοί στον φαρμακευτικό τομέα, «η Ιρλανδία θα είναι η οικονομία της ΕΕ που θα κινδυνεύσει περισσότερο», δήλωσε ο Μάθιου Σάβαρι, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής για την Ευρωπαϊκή Στρατηγική Επενδύσεων στην BCA Research.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι κρίσιμο για την ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς η ΕΕ θα πρέπει να διαχειριστεί τις επιπτώσεις των νέων δασμών και να αναζητήσει τρόπους αντιμετώπισης της νέας εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ.
