Η αποκάλυψη των Financial Times για τη συνεργασία Ρωσίας και Ιράν στον τομέα των πυρηνικών όπλων βασίζεται σε ένα ταξίδι που πραγματοποιήθηκε στις 4 Αυγούστου 2024. Πέντε Ιρανοί ειδικοί, μεταξύ των οποίων ο πυρηνικός επιστήμονας Αλί Καλβάντ, ταξίδεψαν στη Μόσχα με διπλωματικά διαβατήρια, τα οποία είχαν εκδοθεί πρόσφατα και με συνεχόμενη αρίθμηση, δείγμα επιχείρησης υπό κάλυψη.
Παρότι παρουσιάστηκαν ως υπάλληλοι της εταιρείας DamavandTec, στην πραγματικότητα είχαν δεσμούς με την SPND, τον οργανισμό στρατιωτικής έρευνας του Ιράν που ελέγχεται από τον ανώτατο ηγέτη Χαμενεΐ.
Η DamavandTec και το Ιράν–Ρωσία science diplomacy
Η DamavandTec εμφανίζεται ως συμβουλευτική επιστημονική εταιρεία με στόχο τη συνεργασία σε τεχνολογικό επίπεδο. Στην πράξη όμως, σύμφωνα με τους FT, λειτουργεί ως βιτρίνα για αποστολές του υπουργείου Άμυνας του Ιράν. Ο επικεφαλής της, Αλί Καλβάντ, έλαβε εντολή για την αποστολή από το ίδιο το υπουργείο. Η σύζυγός του, διευθύντρια της εταιρείας, συνδέεται με την MKS International, η οποία έχει κυρώσεις από τις ΗΠΑ για εμπλοκή στο βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν. Τα στοιχεία δείχνουν πως η “επιστημονική κάλυψη” ήταν προσχηματική.
Το ραντεβού με τους Ρώσους πυρηνικούς προμηθευτές
Κατά την παραμονή τους στη Μόσχα, η ιρανική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε εταιρείες όπως η Tekhnoekspert και η Toriy, οι οποίες ειδικεύονται σε τεχνολογίες διπλής χρήσης και σχετίζονται με τη ρωσική GRU. Επιπλέον, ο Καλβάντ φέρεται να ζήτησε επισήμως την προμήθεια ισοτόπων, μεταξύ των οποίων τρίτιο, στροντίου90 και νικέλιο63, υλικά που είναι κρίσιμα για τη σύνθεση πυρηνικών κεφαλών.
SPND: Η καρδιά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
Η SPND (Οργανισμός Αμυντικής Καινοτομίας και Έρευνας) αποτελεί τον θεσμικό διάδοχο του προ του 2003 μυστικού πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, γνωστού ως «Σχέδιο Amad». Λειτουργεί υπό τη στενή εποπτεία του Ανώτατου Ηγέτη και μετά τη δολοφονία του ιδρυτή της, Μοχσέν Φακριζαντέχ, το 2020, ενισχύθηκε θεσμικά με νομοθεσία που της παρέχει απόλυτη ανεξαρτησία και πρόσβαση σε δημόσιους πόρους. Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις και παρακολουθούν στενά κάθε δραστηριότητά της.
Η Ρωσική «ανοχή» και ο ρόλος της FSB
Σύμφωνα με ειδικούς, είναι αδύνατον μια τέτοια αποστολή να πραγματοποιηθεί χωρίς την έγκριση της FSB, της ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας. Η παρουσία των Ιρανών σε στρατιωτικού ενδιαφέροντος εγκαταστάσεις καταδεικνύει πιθανή θεσμική συνεργασία μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης. Η αμερικανική και ευρωπαϊκή αντικατασκοπεία έχουν αυξήσει την επιτήρηση, καθώς υποψιάζονται μεταφορά τεχνογνωσίας και κρίσιμων εξαρτημάτων.
Το τρίτιο και η «κόκκινη γραμμή» για τα πυρηνικά
Το τρίτιο, για το οποίο εκδηλώθηκε ενδιαφέρον μέσω επιστολής προς τη ρωσική εταιρεία Ritverc, είναι το κατεξοχήν ισότοπο που σηματοδοτεί στρατιωτική χρήση. Χρησιμοποιείται για την ενίσχυση της ισχύος των πυρηνικών εκρήξεων, ενώ οι εξαγωγές του ελέγχονται αυστηρά από διεθνείς συνθήκες. Ειδικοί του ΝΑΤΟ χαρακτηρίζουν το αίτημα ως καμπανάκι πυρηνικού συναγερμού, επισημαίνοντας ότι ακόμα και μια απόπειρα απόκτησης του υλικού είναι επαρκής λόγος για επείγουσα διπλωματική και στρατηγική αντίδραση.
