Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, θα συναντηθούν την ερχόμενη Παρασκευή, 15 Αυγούστου, στην Αλάσκα, σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται ιστορική, καθώς θα αποτελέσει την πρώτη δια ζώσης συνάντηση των δύο ηγετών με αποκλειστικό θέμα τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Η ανακοίνωση έγινε από τον κ. Τραμπ μέσω κοινωνικών δικτύων και επιβεβαιώθηκε από το Κρεμλίνο, το οποίο χαρακτήρισε την επιλογή της Αλάσκας «αρκετά λογική» λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας με τη Ρωσία. Σύμφωνα με Ρώσους αξιωματούχους, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη προσκληθεί και στη Μόσχα για πιθανή δεύτερη σύνοδο κορυφής. Μέχρι στιγμής, δεν υπήρξε επίσημη αντίδραση από το Κίεβο.
Οι δηλώσεις Τραμπ και οι προτάσεις για εδαφικές ανταλλαγές
Λίγες ώρες πριν την ανακοίνωση, ο κ. Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η ειρήνη μπορεί να απαιτήσει εδαφικές παραχωρήσεις. «Εδώ μάχονται για εδάφη τρεισήμισι χρόνια. Πολλοί Ρώσοι έχουν πεθάνει, πολλοί Ουκρανοί έχουν πεθάνει. Είναι πολύ περίπλοκο. Θα πάρουμε κάποια πίσω, κάποια θα αλλάξουμε. Θα υπάρξει ανταλλαγή εδαφών προς όφελος και των δύο», είπε από τον Λευκό Οίκο, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Σύμφωνα με το CBS News, ο Λευκός Οίκος φέρεται να εξετάζει σχέδιο που θα επέτρεπε στη Ρωσία να διατηρήσει την Κριμαία και να αποκτήσει πλήρη έλεγχο στο Ντονμπάς, με αντάλλαγμα την αποχώρησή της από τις περιοχές Χερσώνα και Ζαπορίζια.
Αντίστοιχες πληροφορίες είχε μεταδώσει και η Wall Street Journal, σύμφωνα με την οποία ο κ. Πούτιν παρουσίασε παρόμοια πρόταση στον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ σε πρόσφατη επίσκεψή του στη Μόσχα.
Η στάση Κιέβου και Ευρωπαίων συμμάχων
Η προοπτική εδαφικών ανταλλαγών συναντά έντονη αντίδραση από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος έχει απορρίψει κατηγορηματικά κάθε εδαφική παραχώρηση. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται επίσης επιφυλακτικοί, αν και διπλωματικές πηγές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο διαμεσολάβησης.
Ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στο CBS ότι ο σχεδιασμός για τη σύνοδο της Αλάσκας παραμένει ρευστός και ότι εξετάζεται ακόμη και η συμμετοχή του κ. Ζελένσκι σε κάποιο μέρος των συνομιλιών.
Οι ρωσικές απαιτήσεις
Η Μόσχα, η οποία ελέγχει σήμερα περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας, θέτει ως όρους για ειρηνευτική συμφωνία:
-
ανακήρυξη της Ουκρανίας σε ουδέτερο κράτος
-
δραστική μείωση του στρατού της
-
εγκατάλειψη σχεδίων ένταξης στο ΝΑΤΟ
-
άρση των δυτικών κυρώσεων
-
αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τέσσερις νοτιοανατολικές περιφέρειες και αποστράτευση.
Τρεις γύροι απευθείας συνομιλιών Ρωσίας – Ουκρανίας στην Κωνσταντινούπολη δεν έχουν φέρει αποτέλεσμα, με το Κίεβο να χαρακτηρίζει τις ρωσικές απαιτήσεις ως de facto συνθηκολόγηση.
Πολιτικό παρασκήνιο και χρονικό πίεσης
Παρά τις έντονες διαφορές, ο κ. Τραμπ επιμένει: «Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θέλουν ειρήνη, ο πρόεδρος Πούτιν θέλει ειρήνη, και ο Ζελένσκι θέλει ειρήνη. Ο Ζελένσκι πρέπει να πάρει όλα όσα χρειάζεται για να υπογράψει κάτι και νομίζω ότι εργάζεται σκληρά γι’ αυτό».
Πρόσφατα, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δώσει προθεσμία έως τις 8 Αυγούστου στη Μόσχα για αποδοχή εκεχειρίας, απειλώντας με αυξημένες κυρώσεις – μια απειλή που υποσκιάστηκε από την ανακοίνωση της συνάντησης.
Οι δύο ηγέτες είχαν τελευταία επικοινωνία τον Φεβρουάριο, ενώ η τελευταία φορά που Αμερικανός πρόεδρος συνάντησε τον κ. Πούτιν ήταν το 2021, όταν ο Τζο Μπάιντεν είχε μεταβεί στη Γενεύη.
