Από τη στιγμή που οι δύο ηγέτες, Βλαντίμιρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ, πάτησαν το πόδι τους στο Άνκορατζ της Αλάσκας, η εικόνα που κυριάρχησε ήταν εκείνη ενός Πούτιν που έμοιαζε να επιστρέφει στη διεθνή σκηνή ως «νικητής». Χαμόγελα, χειραψίες, χειροκρότημα και ακόμη ένα φιλικό χτύπημα στον ώμο από τον Αμερικανό πρόεδρο, έδωσαν τον τόνο μιας υποδοχής που για πολλούς θύμιζε θρίαμβο.
Η υποδοχή με κόκκινο χαλί, η βόλτα με το προεδρικό όχημα και η παρουσίαση του Ρώσου προέδρου ως ισότιμου συνομιλητή ήταν ήδη μια σημαντική νίκη για το Κρεμλίνο, παρά το γεγονός ότι ο Πούτιν παραμένει καταζητούμενος για εγκλήματα πολέμου.
Η απουσία ουσιαστικών δεσμεύσεων
Παρά την εντυπωσιακή εικόνα, το αποτέλεσμα της συνόδου κορυφής υπήρξε πενιχρό σε επίπεδο ουσίας. Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί πριν από τη συνάντηση ότι θα απαιτήσει κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία. Όμως έφυγε χωρίς καμία συγκεκριμένη δέσμευση από τον Ρώσο ομόλογό του. Ο Πούτιν επανέλαβε τις πάγιες θέσεις του, κάνοντας λόγο για «βασικές αιτίες» της σύγκρουσης που πρέπει πρώτα να εξαλειφθούν για να υπάρξει ειρήνη. Ο Αμερικανός πρόεδρος αρκέστηκε σε αόριστες δηλώσεις ότι «συζητήθηκαν πολλά» αλλά «μένουν ακόμα σημαντικά ζητήματα ανοιχτά».
Ο Τραμπ μεταθέτει το βάρος στον Ζελένσκι
Μετά το τέλος της συνόδου, ο Τραμπ μίλησε στο Fox News, όπου τόνισε ότι «τώρα εξαρτάται από τον πρόεδρο Ζελένσκι να το κάνει». Με άλλα λόγια, η μπάλα πέρασε στο γήπεδο της Ουκρανίας, ενώ οι ΗΠΑ έδειξαν πρόθεση να αποστασιοποιηθούν. Ο Τραμπ υπαινίχθηκε μάλιστα ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να εμπλακούν περισσότερο, αλλά δεν έδωσε σαφές χρονοδιάγραμμα ή στρατηγική. Αυτή η στάση προκάλεσε ανησυχία τόσο στο Κίεβο όσο και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπου υπενθύμισαν πως δεν μπορούν να μείνουν στο περιθώριο σε μια υπόθεση που αφορά άμεσα την ασφάλεια της ηπείρου.
Τα «δύσκολα» θέματα παραμένουν άλυτα
Όπως επεσήμανε το CNN, τα πιο κρίσιμα ζητήματα, όπως το ποια εδάφη θα διατηρήσει η Ρωσία σε περίπτωση εκεχειρίας, παραμένουν εντελώς ασαφή. Η δήλωση του Τραμπ ότι «υπάρχουν σημαντικά ζητήματα που δεν έχουν επιλυθεί» δείχνει ότι η όποια πρόοδος υπήρξε ήταν επιφανειακή.
Για την Ουκρανία, αυτό σημαίνει συνέχιση της αιματοχυσίας χωρίς καμία προοπτική άμεσης ανακούφισης. Το μόνο που πέτυχε ο Πούτιν ήταν να κερδίσει περισσότερο χρόνο, ενώ ο Τραμπ εμφανίστηκε χωρίς «χειροπιαστά» αποτελέσματα.
Ο θρίαμβος του Πούτιν στην Αλάσκα
Ο στόχος του Πούτιν ήταν αναμφίβολα να αποφύγει την οργή του Τραμπ, να παγώσει την επιβολή περαιτέρω κυρώσεων και να συνεχίσει στον ίδιο ρυθμό τον πόλεμό του.
Από τη στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν αποβιβάστηκαν από τα αεροπλάνα τους σε μια αεροπορική βάση της εποχής του Ψυχρού Πολέμου έξω από το Άνκορατζ της Αλάσκας, οι δημόσιες επαφές τους ήταν ιδιαίτερα φιλικές. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χειροκρότησε τον Ρώσο ηγέτη, αντάλλαξαν χαμόγελα και χειρονομίες σε μια ζωηρή αλλά φιλική συνομιλία στο κόκκινο χαλί, όπως σημείωσε το Politico.
Παρά τις ανησυχίες ότι ο Τραμπ θα ξεγελιόταν από τον πρώην αξιωματούχο της KGB, ο Πούτιν κατάφερε να αποκομίσει σημαντικά οφέλη. Παρά το γεγονός ότι είναι καταζητούμενος για εγκλήματα πολέμου, έτυχε υποδοχής «νικητή» και εμφανίστηκε στη διεθνή σκηνή ως ισότιμος συνομιλητής. Όλα αυτά, χωρίς να έχει δεσμευτεί για εκεχειρία στην Ουκρανία.
Η αμερικανική ανάλυση υπογράμμισε ότι ο Ρώσος πρόεδρος σημείωσε δύο μεγάλες νίκες. Πρώτον, την αποκατάσταση της διεθνούς εικόνας του μέσω της υποδοχής στις ΗΠΑ, κάτι που για τους Ουκρανούς ήταν «φρικτό» να βλέπουν. Δεύτερον, τον πολύτιμο χρόνο που κέρδισε ώστε να ενισχύσει τις στρατιωτικές του θέσεις στο πεδίο.
Ο ίδιος πρότεινε μάλιστα νέες συναντήσεις, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν βιάζεται να καταλήξει σε συμφωνία.
Η απογοήτευση του Τραμπ
Η εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ μετά τη συνάντηση δεν θύμιζε σε τίποτα τον «διαπραγματευτή» που υπόσχεται να φέρνει συμφωνίες σε 24 ώρες. Στη συνέντευξη Τύπου έδειχνε κουρασμένος, με σκυθρωπό βλέμμα και αποστασιοποιημένος από τον συνομιλητή του.
Παρά τη θεατρική εικόνα της συνόδου, ο Ντόναλντ Τραμπ φάνηκε απογοητευμένος και κουρασμένος. Στη συνέντευξη Τύπου, οι κινήσεις του μαρτυρούσαν δυσαρέσκεια, ενώ η αίσθηση που άφησε ήταν ότι δεν κατάφερε να αποσπάσει καμία ουσιαστική δέσμευση από τον Ρώσο πρόεδρο.
Οι αναλυτές της γλώσσας του σώματος επισήμαναν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έμοιαζε περισσότερο ενοχλημένος παρά ικανοποιημένος, σαν να είχε καταλάβει ότι ο Πούτιν δεν είχε καμία πρόθεση να παραχωρήσει κάτι ουσιαστικό.
Η απουσία χειροπιαστών αποτελεσμάτων και η απουσία σαφούς αναφοράς σε κατάπαυση του πυρός και οι αόριστες διατυπώσεις για «σημαντικά ζητήματα που μένουν ανοιχτά», σε συνδυασμό με την εικόνα μιας «θερμής» υποδοχής του Ρώσου προέδρου, ενίσχυσαν την αίσθηση πως ο Τραμπ έφυγε με άδεια χέρια και ένα σημαντικό πολιτικό κόστος.
Τα πέντε συμπεράσματα των αναλυτών
Το CNN και άλλα διεθνή μέσα ανέλυσαν τη συνάντηση, καταλήγοντας σε πέντε βασικές διαπιστώσεις:
-
Ο Πούτιν έλαβε μια εντυπωσιακή υποδοχή με κόκκινο χαλί στις ΗΠΑ, κάτι που αποτέλεσε αποκατάσταση της εικόνας του.
-
Ο Ρώσος πρόεδρος πέτυχε να κερδίσει χρόνο, συνεχίζοντας ακάθεκτος την καλοκαιρινή του επίθεση στην Ουκρανία.
-
Ο Τραμπ δεν απέσπασε καμία σαφή δέσμευση για εκεχειρία και περιορίστηκε σε ασαφείς αναφορές.
-
Ο Πούτιν μίλησε για τις «βασικές αιτίες» της σύγκρουσης, φράση που ανησύχησε το Κίεβο.
-
Η Ουκρανία θα συνεχίσει να ζει σε έναν φρικτό πόλεμο χωρίς προοπτική άμεσης ειρήνης.
Η εικόνα των δύο ηγετών
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο Πούτιν πήρε πρώτος τον λόγο, σκιαγραφώντας το αφήγημα που ήθελε. Μίλησε για «θεμελιώδεις απειλές» κατά της Ρωσίας, δείχνοντας με το δάχτυλο το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη.
Ο Τραμπ, αντίθετα, έμοιαζε απογοητευμένος και κουρασμένος. Ειδικοί στη γλώσσα του σώματος παρατήρησαν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος φαινόταν ενοχλημένος από την αδιαλλαξία του Πούτιν, που δεν έκανε ούτε ένα βήμα πίσω. Ενδεικτικό είναι ότι οι δύο δεν έφαγαν καν μαζί μεσημεριανό και ο Ρώσος πρόεδρος αναχώρησε βιαστικά έξι ώρες μετά την άφιξή του.
Οι αντιδράσεις των ΜΜΕ
Ο δυτικός Τύπος χαρακτήρισε τον Πούτιν «νικητή» και τον Τραμπ «ηττημένο» της συνάντησης. Στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, αντιθέτως, η εικόνα ήταν πανηγυρική: η σύνοδος παρουσιάστηκε ως «επιτυχία του Κρεμλίνου» και ως αναγνώριση του ρόλου της Μόσχας στον καθορισμό της παγκόσμιας ατζέντας. Το Κρεμλίνο μάλιστα φρόντισε να δώσει γραμμή στους δημοσιογράφους να τονίσουν το «εποικοδομητικό» προφίλ του Πούτιν και να παρουσιάσουν την Ουκρανία ως απρόθυμη για διαπραγματεύσεις.
Η ρωσική προπαγάνδα παρουσίασε τη σύνοδο ως θρίαμβο. Το Interfax στάθηκε στο γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν προχώρησαν σε νέες κυρώσεις, ενώ το Tass πρόταξε την πρόσκληση Πούτιν για συνάντηση στη Μόσχα. Για το Κρεμλίνο, η εικόνα του Ρώσου προέδρου δίπλα στον Τραμπ στο αμερικανικό έδαφος αποτελεί απόδειξη της επιστροφής του στη διεθνή νομιμότητα.
Η ειρήνη που αναβάλλεται ξανά
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η πολυαναμενόμενη σύνοδος κορυφής δεν έφερε κανένα απτό αποτέλεσμα για τον τερματισμό του πολέμου. Ο Πούτιν εμφανίστηκε να κερδίζει διπλωματικά και επικοινωνιακά, ενώ ο Τραμπ αναχώρησε με «άδεια χέρια». Η Ουκρανία παραμένει παγιδευμένη σε μια φρικτή καθημερινότητα, οι Ευρωπαίοι αναζητούν ρόλο, και η ειρήνη μοιάζει να παίρνει αναβολή για ακόμη μία φορά.
