Μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αλάσκα, οι διπλωματικές ισορροπίες γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία μπαίνουν σε νέα φάση, με την αμερικανική προεδρία να προωθεί σχέδιο για τριμερή σύνοδο με τη συμμετοχή και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το σχέδιο Τραμπ, οι όροι Πούτιν για αποχώρηση της Ουκρανίας από καίρια εδάφη και οι ανησυχίες του Κιέβου για την επόμενη μέρα συνθέτουν ένα διπλωματικό θρίλερ που προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη.
Οι απαιτήσεις Πούτιν
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μετέφερε η ιστοσελίδα Axios, ο Ρώσος πρόεδρος έθεσε ως βασικό όρο για ειρηνευτική συμφωνία την αποχώρηση της Ουκρανίας από το Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ, ενώ πρότεινε «πάγωμα» των γραμμών του μετώπου σε Χερσώνα και Ζαπορίζια. Ο Πούτιν παρουσίασε την πρόθεση να σταματήσει την προέλαση σε αυτές τις δύο περιοχές ως παραχώρηση, ζητώντας όμως παράλληλα την αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας στα εδάφη που θα αποκτήσει. Το Κρεμλίνο εκτιμά ότι η Ρωσία έχει το στρατιωτικό πλεονέκτημα και μπορεί να προβάλλει τις αξιώσεις της ως «λογικές».
Η στάση Ζελένσκι
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, κατηγόρησε τη Μόσχα ότι «περιπλέκει την κατάσταση» αρνούμενη να δεχθεί ακόμη και μια απλή κατάπαυση του πυρός. «Βλέπουμε ότι η Ρωσία απορρίπτει τις εκκλήσεις και δεν αποφασίζει πότε θα σταματήσει τους σκοτωμούς», έγραψε χαρακτηριστικά, υπονοώντας ότι μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία μοιάζει ακόμα πιο δύσκολη. Το Κίεβο αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφυλακτικότητα τις προτάσεις που συνεπάγονται σημαντικές εδαφικές παραχωρήσεις.
Η εμπλοκή της Κίνας
Στο διπλωματικό παζλ εμφανίζεται και το Πεκίνο, με τον Πούτιν να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η Κίνα να αποτελέσει έναν από τους εγγυητές ασφαλείας για την Ουκρανία. Η Μόσχα δείχνει να απορρίπτει την εμπλοκή του ΝΑΤΟ και να προκρίνει μια νέα ισορροπία δυνάμεων με κινεζική συμμετοχή. Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, φαίνεται να στηρίζει ένα «άτυπο Άρθρο 5» εκτός της νατοϊκής ομπρέλας, προκαλώντας όμως ανησυχία στους Ευρωπαίους.
Τι σημαίνει η κινεζική εμπλοκή και το «άτυπο Άρθρο 5»
Η αναφορά του Πούτιν στην Κίνα ως πιθανό εγγυητή ασφαλείας δείχνει την πρόθεση της Μόσχας να εντάξει το Πεκίνο ενεργά στη διαμόρφωση των νέων ισορροπιών, αποκλείοντας παράλληλα το ΝΑΤΟ από οποιονδήποτε ρόλο επί του πεδίου. Για την Ουκρανία, μια τέτοια εξέλιξη θα σήμαινε ότι η ασφάλειά της δεν θα στηρίζεται σε μια συμμαχία δυτικών στρατευμάτων αλλά σε πολιτικές δεσμεύσεις μεγάλων δυνάμεων.
Από την άλλη, η πρόταση Τραμπ για ένα «άτυπο Άρθρο 5» παραπέμπει στη ρήτρα αλληλεγγύης του ΝΑΤΟ – σύμφωνα με την οποία επίθεση σε ένα μέλος θεωρείται επίθεση σε όλα. Στην περίπτωση της Ουκρανίας, όμως, το σχήμα που προτείνεται δεν θα είναι νατοϊκό, αλλά μια πιο χαλαρή συμμαχία «πρόθυμων κρατών». Αυτό προκαλεί ανησυχία στους Ευρωπαίους, καθώς δεν προσφέρει την ίδια θεσμική εγγύηση ασφάλειας, ενώ αφήνει ανοιχτό το ερώτημα ποιοι τελικά θα δεσμευτούν να υπερασπιστούν την Ουκρανία σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Ευρωπαϊκές αντιδράσεις
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντέδρασαν έντονα στο ενδεχόμενο οι διαπραγματεύσεις να εξελίσσονται εκτός ευρωπαϊκού πλαισίου. Με κοινή δήλωσή τους, ζήτησαν να διατηρηθεί η πίεση στη Ρωσία και επανέλαβαν την απόλυτη στήριξή τους στην Ουκρανία, απαιτώντας εγγυήσεις ασφαλείας που θα προστατεύουν τα συμφέροντα τόσο του Κιέβου όσο και της ίδιας της Ευρώπης. Η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο ετοιμάζονται για νέα διαβούλευση, φοβούμενες ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία διαμορφώνουν το πλαίσιο ειρήνης χωρίς τη συμμετοχή τους.
Τα επόμενα βήματα
Το Κρεμλίνο δηλώνει ικανοποιημένο από τη συνάντηση της Αλάσκας και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου τετ α τετ Πούτιν – Τραμπ. Παράλληλα, ο Ζελένσκι ετοιμάζεται να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο, με τις συνομιλίες εκεί να θεωρούνται καθοριστικές για την πορεία της κρίσης. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένονται κρίσιμες, καθώς το διπλωματικό θρίλερ εισέρχεται σε νέα φάση, με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία να κρατούν τα «κλειδιά» των εξελίξεων και την Ευρώπη να προσπαθεί να βρει τον ρόλο της.
Συμπέρασμα
Το τοπίο μετά τη συνάντηση της Αλάσκας μοιάζει περισσότερο με σκακιέρα όπου κάθε κίνηση επηρεάζει την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων. Ο Τραμπ εμφανίζεται αποφασισμένος να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή, ο Πούτιν προβάλλει τις στρατιωτικές του νίκες ως διπλωματικά χαρτιά και ο Ζελένσκι παλεύει να μην παραδοθεί σε παραχωρήσεις που θα υπονομεύσουν το μέλλον της χώρας του. Στο φόντο, η Ευρώπη αγωνιά για τον δικό της ρόλο, ενώ η Κίνα αναδύεται ως πιθανός ρυθμιστής. Το αν οι εξελίξεις θα οδηγήσουν σε ειρήνη ή σε νέα γεωπολιτική κρίση θα κριθεί στις επόμενες εβδομάδες, όπου το διπλωματικό θρίλερ υπόσχεται νέες ανατροπές.
