Η Ουκρανία βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, ζητώντας ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας από τη Δύση προκειμένου να αποτρέψει μια νέα ρωσική επίθεση. Το Κίεβο πιέζει για δεσμεύσεις, την ώρα που η Μόσχα θέτει τις δικές της «κόκκινες γραμμές», αρνούμενη κατηγορηματικά την παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Πιέζει για ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας μετά το τέλος του πολέμου, την ώρα που η Δύση αναζητά τρόπους στήριξης χωρίς να προκαλέσει ευθεία σύγκρουση με τη Ρωσία. Στο τραπέζι βρίσκονται επιλογές από αεροπορική κάλυψη μέχρι συνεχή παροχή όπλων, ενώ οι «κόκκινες γραμμές» του Κρεμλίνου παραμένουν αμετακίνητες.
Τι σημαίνουν στην πράξη οι εγγυήσεις
Μετά τις πρόσφατες συναντήσεις στον Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έκανε λόγο για «συγκεκριμένο περιεχόμενο» στις υπό διαμόρφωση εγγυήσεις ασφαλείας. Στην πράξη, οι επιλογές κυμαίνονται από την παροχή στρατιωτικής υποστήριξης – όπως η αεροπορική αστυνόμευση – έως την επιβολή ισχυρών οικονομικών κυρώσεων σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Η μεγάλη συζήτηση είναι αν η Δύση μπορεί να προσφέρει κάτι που να έχει αποτρεπτική ισχύ, χωρίς όμως να οδηγήσει σε άμεση σύγκρουση με τη Μόσχα.
Οι απαιτήσεις του Κιέβου
Η κορυφαία επιδίωξη της Ουκρανίας είναι η ένταξη στο ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αυτό παραμένει ανέφικτο στο άμεσο μέλλον. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, όπως και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, απορρίπτουν το ενδεχόμενο με το σκεπτικό ότι θα έθετε σε κίνδυνο ολόκληρη τη Συμμαχία.
Παρά τα εμπόδια, το Κίεβο ζητά ισχυρές και δεσμευτικές διαβεβαιώσεις ώστε, σε περίπτωση παραβίασης μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας, να ενεργοποιηθούν μηχανισμοί άμεσης αντίδρασης.
Η «Συμμαχία των Προθύμων»
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συγκρότησαν τη λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων», μια ομάδα άνω των 30 χωρών που εξετάζουν τρόπους να εγγυηθούν την ασφάλεια της Ουκρανίας.
Προτάσεις περιλαμβάνουν την αστυνόμευση του εναέριου χώρου με αεροσκάφη που θα σταθμεύουν σε Πολωνία και Ρουμανία, αλλά και τη διασφάλιση ελεύθερης ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.
Τα όρια της στρατιωτικής στήριξης
Η ανάπτυξη χερσαίων στρατευμάτων θεωρείται απίθανη. Με γραμμή μετώπου που ξεπερνά τα 1.000 χιλιόμετρα, καμία δυτική χώρα δεν είναι πρόθυμη να δεσμευτεί σε τέτοιο βαθμό. Αντίθετα, η βοήθεια περιορίζεται σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η παροχή πληροφοριών, η υλικοτεχνική υποστήριξη και η συνεχής αποστολή οπλισμού.
Η στάση της Ρωσίας
Το Κρεμλίνο έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα αποδεχθεί ποτέ την παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ στο ουκρανικό έδαφος. Σύμφωνα με αναλυτές, η Μόσχα θα μπορούσε να συναινέσει μόνο σε μια αμερικανική εγγύηση που θα περιλάμβανε την αναγνώριση των κατεχόμενων εδαφών και τον αποκλεισμό της Ουκρανίας από το ΝΑΤΟ.
Ουσιαστικά, αυτό θα σήμαινε μια «μοιρασμένη Ουκρανία» και μια παγιωμένη σύγκρουση.
Ο ρόλος των ΗΠΑ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν το κρίσιμο «κλειδί». Παρά τις αρχικές επιφυλάξεις του Ντόναλντ Τραμπ, η Ουάσιγκτον δηλώνει τώρα ότι θα συμμετάσχει σε ένα μελλοντικό σχήμα εγγυήσεων, χωρίς όμως να στείλει στρατεύματα. Η αεροπορική ισχύς των ΗΠΑ θα μπορούσε να παίξει ρόλο, αλλά η αστάθεια στις θέσεις του Τραμπ δεν αφήνει πολλά περιθώρια βεβαιότητας.
Αβέβαιη ισορροπία
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: πώς θα είναι αρκετά ισχυρές οι εγγυήσεις ώστε να αποτρέψουν μια νέα επίθεση, χωρίς όμως να προκαλέσουν άμεση ρήξη με τη Ρωσία;
Ο πρώην Βρετανός υπουργός Άμυνας Μπεν Γουάλας εκτιμά ότι «η Δύση δεν έχει δείξει μέχρι στιγμής την απαιτούμενη αποφασιστικότητα απέναντι στον Πούτιν», ενώ αναλυτές του RUSI υπογραμμίζουν ότι η «Συμμαχία των Προθύμων» παραμένει περισσότερο πολιτική φιλοδοξία παρά σκληρό στρατιωτικό σχήμα.
