Για πρώτη φορά στην ιστορία του Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου προχώρησε δημόσια σε αναγνώριση της γενοκτονίας που διαπράχθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στις αρχές του 20ού αιώνα εναντίον των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων του Πόντου. Η δήλωση έγινε την Τρίτη 26 Αυγούστου, σε συνέντευξή του στο podcast του επιχειρηματία και παρουσιαστή Πάτρικ Μπετ Ντέιβιντ, σηματοδοτώντας μια καμπή στη στάση που κρατούσε έως τώρα το Ισραήλ.
Όταν ο παρουσιαστής ρώτησε γιατί το Ισραήλ δεν έχει αναγνωρίσει επισήμως τη γενοκτονία, ο Νετανιάχου απάντησε αρχικά πως «η Κνεσέτ έχει περάσει σχετικό ψήφισμα», αν και στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τέτοιος νόμος. Όταν πιέστηκε να διευκρινίσει, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε χαρακτηριστικά: «Μόλις το έκανα εγώ. Ορίστε», αναλαμβάνοντας προσωπικά την ευθύνη μιας ιστορικής αναγνώρισης.
Γιατί το Ισραήλ απέφευγε μέχρι σήμερα την αναγνώριση
Η αναγνώριση της γενοκτονίας Αρμενίων, Ασσυρίων και Ποντίων υπήρξε μέχρι σήμερα ένα διπλωματικά ευαίσθητο ζήτημα για το Ισραήλ. Ο κύριος λόγος ήταν οι σχέσεις με την Τουρκία, η οποία αρνείται κατηγορηματικά ότι υπήρξε γενοκτονία, χαρακτηρίζοντας τα γεγονότα ως «πολεμικές συγκρούσεις» της εποχής.
Η Άγκυρα είχε επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι η επίσημη αναγνώριση από το Ισραήλ θα οδηγούσε σε σοβαρή επιδείνωση των διμερών σχέσεων. Ωστόσο, οι σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ βρίσκονται ήδη τα τελευταία χρόνια σε βαθιά κρίση, με περιορισμένους διπλωματικούς δεσμούς και συχνές επιθέσεις του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που έχει συγκρίνει πολλές φορές το Ισραήλ με το ναζιστικό καθεστώς, κυρίως λόγω της πολεμικής σύγκρουσης στη Γάζα.
Οι συνέπειες της δήλωσης
Η δήλωση Νετανιάχου αποτελεί πρωτοφανές γεγονός στην ισραηλινή πολιτική σκηνή, καθώς κανένας προηγούμενος πρωθυπουργός δεν είχε προχωρήσει σε μια τόσο καθαρή αναγνώριση. Το γεγονός αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την πλευρά της Τουρκίας, ενώ παράλληλα αναμένεται να ενισχύσει τους δεσμούς του Ισραήλ με χώρες όπως η Αρμενία και η Ελλάδα, που εδώ και δεκαετίες αγωνίζονται διεθνώς για την επίσημη αναγνώριση των γενοκτονιών.
Παράλληλα, η αναγνώριση έχει και συμβολικό βάρος για το ίδιο το Ισραήλ, μια χώρα που έχει βιώσει το Ολοκαύτωμα και η οποία μέχρι σήμερα επικρινόταν ότι δεν στήριζε επαρκώς τα θύματα άλλων ιστορικών γενοκτονιών.
Ένα βήμα με ιστορική σημασία
Η δήλωση Νετανιάχου δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική τοποθέτηση, αλλά ενδεχομένως το πρώτο βήμα για μια επίσημη κοινοβουλευτική αναγνώριση από την Κνεσέτ στο μέλλον. Αν και η πορεία δεν θα είναι εύκολη, το γεγονός ότι ο ίδιος ο πρωθυπουργός σήκωσε το βάρος μιας τέτοιας δήλωσης δίνει νέο χαρακτήρα στη διεθνή συζήτηση για τις γενοκτονίες του 20ού αιώνα.
Όπως δήλωσε Ισραηλινός αναλυτής: «Η φράση ‘μόλις το έκανα εγώ’ ίσως μείνει στην ιστορία ως η στιγμή που το Ισραήλ γύρισε σελίδα».
