Το σχέδιο 21 σημείων των ΗΠΑ για τη Γάζα – Δρόμος προς παλαιστινιακό κράτος ή νέα αδιέξοδα;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέθεσαν πρόταση 21 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, με στόχο όχι μόνο την άμεση παύση των εχθροπραξιών αλλά και τη δημιουργία ενός πλαισίου που θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους. Το σχέδιο παρουσιάστηκε σε αραβικές και μουσουλμανικές χώρες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και φέρει την υπογραφή του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται αισιόδοξος ότι θα οδηγήσει σε συμφωνία.

Τι προβλέπει το αμερικανικό σχέδιο

Η πρόταση των ΗΠΑ περιλαμβάνει άμεση παύση πυρός και επιστροφή όλων των ομήρων, αποστρατιωτικοποίηση της Λωρίδας της Γάζας, απομάκρυνση της Χαμάς από την εξουσία και σταδιακή ανοικοδόμηση υπό διεθνή εποπτεία. Σημαντική προσθήκη είναι η πρόβλεψη ότι οι Παλαιστίνιοι θα παραμείνουν στη Γάζα, με εγγυήσεις για την ασφάλειά τους, και ότι θα δημιουργηθεί ένα «μονοπάτι» που θα μπορούσε μελλοντικά να οδηγήσει σε παλαιστινιακό κράτος.

Οι όροι αυτοί θεωρούνται δύσκολο να γίνουν αποδεκτοί από τη Χαμάς, καθώς περιλαμβάνουν ρήτρες πλήρους αφοπλισμού και αποριζοσπαστικοποίησης του πληθυσμού. Παράλληλα, το Ισραήλ πιθανόν να αντιδράσει έντονα στην προοπτική ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να έχει επανειλημμένα θέσει κόκκινες γραμμές.

Τα βασικά σημεία του σχεδίου

Το κείμενο περιλαμβάνει μια σειρά από άξονες που προσπαθούν να συνδυάσουν ανθρωπιστική ανακούφιση, πολιτική μετάβαση και μακροπρόθεσμη σταθερότητα:

• Άμεση επιστροφή όλων των ομήρων εντός 48 ωρών από τη συμφωνία.

• Απελευθέρωση εκατοντάδων Παλαιστινίων κρατουμένων από το Ισραήλ.

• Αμνηστία για μέλη της Χαμάς που αποκηρύσσουν τη βία, με δυνατότητα εξόδου από τη Γάζα.

• Δημιουργία προσωρινής κυβέρνησης Παλαιστινίων τεχνοκρατών, υπό διεθνή εποπτεία.

• Μαζική εισροή ανθρωπιστικής βοήθειας μέσω ΟΗΕ και Ερυθράς Ημισελήνου.

• Σχέδιο οικονομικής ανασυγκρότησης και δημιουργία ειδικής οικονομικής ζώνης.

• Δέσμευση ότι το Ισραήλ δεν θα προσαρτήσει τη Γάζα.

• Σταδιακή αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων και αντικατάστασή τους από διεθνή δύναμη σταθεροποίησης.

• Διάλογος Ισραήλ – Παλαιστινίων με προοπτική παλαιστινιακού κράτους, όταν ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις της Παλαιστινιακής Αρχής.

Αντιδράσεις και δυσκολίες

Η διεθνής κοινότητα υποδέχτηκε το σχέδιο με προσοχή, καθώς αποτελεί μια πρώτη απόπειρα συγκροτημένου «οδικού χάρτη». Ωστόσο, οι όροι που τίθενται θεωρούνται εξαιρετικά απαιτητικοί. Η Χαμάς δεν είναι πιθανό να αποδεχθεί τον πλήρη αφοπλισμό της, ενώ το Ισραήλ δύσκολα θα συναινέσει σε οποιαδήποτε διαδικασία που να περιλαμβάνει σαφή δέσμευση για παλαιστινιακό κράτος.

Στη Ραμάλα, η Παλαιστινιακή Αρχή εμφανίζεται επιφυλακτική, αφού το σχέδιο αναβάλλει τον δικό της ρόλο σε απροσδιόριστο χρόνο, ενώ παράλληλα η εσωτερική πολιτική κατάσταση στο Ισραήλ καθιστά δύσκολη την αποδοχή ενός τόσο φιλόδοξου πλαισίου.

Τα 21 σημεία του αμερικανικού σχεδίου για τη Γάζα

1. Η Γάζα θα μετατραπεί σε αποριζοσπαστικοποιημένη, ασφαλή ζώνη, απαλλαγμένη από τρομοκρατικές οργανώσεις.

2. Η Λωρίδα θα αναδιαμορφωθεί με στόχο την ευημερία του παλαιστινιακού πληθυσμού.

3. Αν υπάρξει συμφωνία, ο πόλεμος τερματίζεται άμεσα, με σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων.

4. Εντός 48 ωρών από την αποδοχή, όλοι οι όμηροι – ζωντανοί και νεκροί – θα επιστραφούν.

5. Σε αντάλλαγμα, το Ισραήλ θα απελευθερώσει εκατοντάδες Παλαιστίνιους κρατουμένους, μαζί με πάνω από 1.000 κατοίκους της Γάζας που συνελήφθησαν μετά το ξέσπασμα του πολέμου.

6. Τα μέλη της Χαμάς που αποκηρύσσουν τη βία θα λάβουν αμνηστία· όσοι επιθυμούν να φύγουν θα έχουν ασφαλή διέλευση σε άλλες χώρες.

7. Η ανθρωπιστική βοήθεια θα ξεκινήσει άμεσα, με τουλάχιστον 600 φορτηγά ημερησίως και αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών.

8. Η διανομή βοήθειας θα γίνει αποκλειστικά από ΟΗΕ, Ερυθρά Ημισέληνο και άλλους διεθνείς φορείς, χωρίς παρεμβάσεις.

9. Η Γάζα θα διοικείται από μεταβατική κυβέρνηση Παλαιστινίων τεχνοκρατών, υπό διεθνή εποπτεία και μελλοντική ένταξη της Παλαιστινιακής Αρχής.

10. Θα καταρτιστεί οικονομικό σχέδιο ανοικοδόμησης με προσέλκυση επενδύσεων και δημιουργία θέσεων εργασίας.

11. Δημιουργία ειδικής οικονομικής ζώνης με μειωμένους δασμούς και κίνητρα.

12. Οι Παλαιστίνιοι δεν θα αναγκαστούν να φύγουν από τη Γάζα· θα ενθαρρυνθούν να παραμείνουν και να χτίσουν το μέλλον τους εκεί.

13. Η Χαμάς δεν θα έχει ρόλο στη διακυβέρνηση· καταστροφή στρατιωτικών υποδομών και δέσμευση ειρηνικής συνύπαρξης.

14. Περιφερειακοί εταίροι θα παρέχουν εγγυήσεις ασφαλείας για να διασφαλίσουν ότι η Γάζα δεν θα απειλεί ούτε το Ισραήλ ούτε τον εαυτό της.

15. Δημιουργία διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης που θα επιβλέπει την ασφάλεια και θα εκπαιδεύει νέα παλαιστινιακή αστυνομία.

16. Το Ισραήλ δεσμεύεται να μην προσαρτήσει τη Γάζα· θα παραδώσει σταδιακά τον έλεγχο σε νέες δυνάμεις ασφαλείας.

17. Αν η Χαμάς αρνηθεί, ο έλεγχος θα μεταβιβαστεί στη διεθνή δύναμη σταθεροποίησης.

18. Το Ισραήλ δεν θα πραγματοποιήσει μελλοντικά πλήγματα στο Κατάρ, αναγνωρίζοντας τον διαμεσολαβητικό του ρόλο.

19. Θα υπάρξει διαδικασία αποριζοσπαστικοποίησης μέσω εκπαιδευτικών και διαθρησκευτικών προγραμμάτων.

20. Όταν ολοκληρωθεί η ανασυγκρότηση και οι μεταρρυθμίσεις της Παλαιστινιακής Αρχής, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για παλαιστινιακό κράτος.

21. Έναρξη διαλόγου Ισραήλ – Παλαιστινίων με στόχο μόνιμο πολιτικό ορίζοντα ειρηνικής συνύπαρξης.

Το αμερικανικό σχέδιο 21 σημείων για τη Γάζα επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες της άμεσης ανθρωπιστικής ανακούφισης και στη μακροπρόθεσμη λύση του Παλαιστινιακού ζητήματος.

Ωστόσο, η εφαρμογή του απαιτεί συμβιβασμούς που, με τα σημερινά δεδομένα, μοιάζουν σχεδόν ανέφικτοι. Το ερώτημα παραμένει αν πρόκειται για έναν πραγματικό δρόμο προς την ειρήνη ή για μια ακόμα πρόταση που θα καταλήξει σε πολιτικό αδιέξοδο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ