Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έδωσε διορία 72 ωρών (3–4 ημέρες) στη Χαμάς για να απαντήσει θετικά στο αμερικανικό σχέδιο για τερματισμό της σύγκρουσης στη Γάζα απαιτώντας κυρίως την άμεση απελευθέρωση όλων των ομήρων και προειδοποίησε πως σε περίπτωση άρνησης οι ΗΠΑ θα αφήσουν το Ισραήλ «να κάνει ό,τι πρέπει να κάνει»
Τι ζητάει το αμερικανικό σχέδιο — οι βασικοί όροι
Η πρόταση που παρουσίασαν ο Τραμπ και ο ισραηλινός πρωθυπουργός περιγράφει μια σειρά από βήματα για άμεση εκεχειρία και επακόλουθη διάρθρωση της Γάζας:
- Άμεση κατάπαυση του πυρός και πάγωμα των εχθροπραξιών εφόσον και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν.
- Επιστροφή όλων των ομήρων (ζωντανών και νεκρών) εντός 72 ωρών από τη δημόσια αποδοχή της συμφωνίας.
- Σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από περιοχές της Γάζας σε συμφωνημένα στάδια.
- Αποστρατικοποίηση/διάλυση των δομών της Χαμάς και εγκαθίδρυση προσωρινής διεθνούς «τεχνοκρατικής» διοίκησης με στόχο μεταβατική διακυβέρνηση και ανασυγκρότηση.
- Ανταλλαγές κρατουμένων (Ισραηλινοί όμηροι έναντι Παλαιστινίων κρατουμένων) και ευρύτερα οικονομικά/αναπτυξιακά κίνητρα για τη Γάζα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το σχέδιο, όπως παρουσιάστηκε, είχε ήδη τη δήλωση στήριξης αρκετών αραβικών κυβερνήσεων και του Ισραήλ, αλλά παρουσιάστηκε χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με εκπροσώπους της Χαμάς, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα ως προς τη δυνατότητα αποδοχής του από την οργάνωση.
Η χρονική διορία και οι συνέπειες — τι ακριβώς είπε ο Τραμπ
Πριν την αναχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ είπε ότι δίνει «τρεις έως τέσσερις ημέρες» στη Χαμάς για να απαντήσει και προειδοποίησε ότι «εάν αυτό δεν γίνει, θα αφήσουμε το Ισραήλ να κάνει ό,τι πρέπει». Οι δηλώσεις περιέγραψαν περιορισμένο χώρο για διαπραγματεύσεις και έθεσαν ως κεντρικό όρο την απελευθέρωση των ομήρων και τη «συμπεριφορά» της Χαμάς κατά την εφαρμογή της συμφωνίας.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η 72ωρη προθεσμία, εφόσον τηρηθεί αυστηρά, βάζει την οργάνωση μπροστά σε εξαιρετικά δύσκολες επιλογές: αποδοχή με όρους που μπορεί να θεωρήσει ταπεινωτικούς, ή άρνηση που, σύμφωνα με την αμερικανο-ισραηλινή ρητορική, θα ανοίξει το δρόμο για νέα, ενισχυμένη στρατιωτική καμπάνια.
Πιθανές αντιδράσεις, εμπόδια και διεθνής ανταπόκριση
Χαμάς: Η ηγεσία της δηλώνει πως θα χρειαστεί χρόνο για «εσωτερική» ανασκόπηση και πιθανόν να απαιτήσει γραπτές διασφαλίσεις και ρήτρες για τη συνέχεια της αποχώρησης και της πολιτικής λύσης όχι μόνο προφορικές δεσμεύσεις. Μέχρι στιγμής υπάρχουν αναφορές ότι δεν έχει παραλάβει πλήρως το κείμενο σε γραπτή μορφή.
Ισραήλ: Ο Νετανιάχου στήριξε δημόσια το σχέδιο, αλλά ταυτόχρονα προσπαθεί να καθησυχάσει εσωτερικές δεξιές φωνές ότι δεν θα υποχωρήσει πλήρως στα θέματα ασφάλειας έτσι στο τραπέζι υπάρχουν ήδη ενδοκυβερνητικές διευθετήσεις για τον τρόπο εφαρμογής.
Διεθνής κοινότητα: Κάποιες αραβικές χώρες και η Παλαιστινιακή Αρχή έδειξαν στήριξη ή επιφύλαξη, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ορισμένοι διεθνείς εταίροι προειδοποιούν ότι μια συμφωνία που δεν συμπεριλαμβάνει ουσιαστικό διάλογο με τους Παλαιστινίους θα έχει μικρή διάρκεια.
Τι μπορεί να συμβεί τις επόμενες ημέρες — σενάρια
Αποδοχή εντός 72 ωρών: Άμεση (θεωρητική) απελευθέρωση ομήρων και πάγωμα των επιχειρήσεων επόμενα βήματα: σταδιακή απόσυρση και διεθνής εμπλοκή στη διακυβέρνηση Γάζας.
Παράταση διαπραγματεύσεων: Η Χαμάς ζητά επιπλέον χρόνο ή τροποποιήσεις — ενδεχόμενο συμβιβασμού με ενδιάμεσες παραχώρησεις (π.χ. τμηματική απελευθέρωση ομήρων).
Άρνηση / ρήξη: Σύμφωνα με την αμερικανική προειδοποίηση, πλήρης στήριξη των ΗΠΑ στο ισραηλινό στρατιωτικό σχέδιο — κίνδυνος νέας κλιμάκωσης σε ευρύτερη στρατιωτική δράση.
Το τελεσίγραφο Τραμπ στη Χαμάς βάζει έναν ασφυκτικό χρόνο για μια κρίσιμη απόφαση: αποδοχή για γρήγορη απελευθέρωση ομήρων και πιθανή κατάπαυση του πυρός, ή άρνηση που, κατά την αμερικανική και ισραηλινή ρητορική, ανοίγει τον δρόμο για στρατιωτική συνέχιση της μάχης.
Η επόμενη τριήμερη περίοδος αναμένεται να κρίνει αν το σχέδιο θα έχει πρακτική εφαρμογή ή θα μετατραπεί σε νέο γύρο εντάσεων, με συνέπειες πολύ σοβαρές για τον άμαχο πληθυσμό στη Γάζα και την ευρύτερη περιοχή.
