Τα τελευταία επεισόδια με drones ανέδειξαν ένα νέο, σύνθετο πρόβλημα ασφάλειας τεχνικό, πολιτικό και στρατηγικό για την Ευρώπη. Η πρόταση της Επιτροπής για το «Τείχος από Drones» ανοίγει συζήτηση αλλά για να γίνει πράξη χρειάζεται συναίνεση, σαφές επιχειρησιακό σχέδιο και ρεαλιστική εκτίμηση του τι μπορεί και τι δεν μπορεί να επιτύχει ένα «τείχος» κατά των drones.
Χθες το αεροδρόμιο του Μονάχου ανέστειλε πτήσεις για πάνω από πέντε ώρες μετά τον εντοπισμό μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον εναέριο χώρο του. Περίπου 17 πτήσεις καθυστέρησαν και 3.000 επιβάτες αποκλείστηκαν προσωρινά, μέχρι να επανέλθει η κανονικότητα.
Παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί τις τελευταίες εβδομάδες και στη Δανία, στη Νορβηγία και στην Πολωνία, αυξάνοντας την ανησυχία για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών αεροδιαδρόμων.
Αναπάντητα ερωτήματα για την ταυτότητα των δραστών
Οι αρχές δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει με βεβαιότητα ποιοι ευθύνονται· αναφέρονται όμως πληροφορίες για περισσότερα και μεγαλύτερα drones, ακόμα και για αεροσκάφος σταθερών πτερύγων σε ορισμένα περιστατικά. Οι έρευνες επικεντρώνονται στον εντοπισμό της προέλευσης, των παραληπτών του εξοπλισμού και του σκοπού χρήσης.
Η αντίδραση της Ρωσίας και το πολιτικό παιχνίδι
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατά την διάρκεια συνέντευξης που έδωσε, σχολίασε το θέμα με σκωπτικό τόνο, λέγοντας ειρωνικά «Δεν θα στείλω άλλα», αμφισβητώντας τους ισχυρισμούς των Ευρωπαίων ότι πίσω από τα drones αυτά είναι η Ρωσία.
Στην συνέχεια δήλωσε ότι, δεν είναι δυνατόν να θεωρείται σοβαρό ότι εγώ μπορώ να στείλω ως χώρα drones στις ευρωπαϊκές χώρες, ενώ παρομοίασε τις αναφορές με ούφο, δηλαδή με ιπτάμενα αντικείμενα που έρχονται από το διάστημα.
Η τοποθέτηση αυτή, παρά τη χιουμοριστική φόρμα, δεν έσβησε τις ανησυχίες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων που βλέπουν στα περιστατικά δοκιμή ικανοτήτων και, εν μέρει, πρόκληση.
Η πρόταση της Κομισιόν και οι ρωγμές στην Ε.Ε.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε ένα ευρωπαϊκό «τείχος» από ραντάρ και συστήματα αναχαίτισης για την ανατολική πλευρά της Ε.Ε.
Η ιδέα όμως διχάζει καθώς οι χώρες της πρώτης γραμμής (Πολωνία, Βαλτική) τη θεωρούν απαραίτητη, ενώ κράτη του Νότου αμφισβητούν την ανάγκη, το κόστος και τη σκοπιμότητα μιας τέτοιας κεντρικής πρωτοβουλίας.
Στην Κοπεγχάγη σημειώθηκαν έντονες συζητήσεις για την κατανομή ευθυνών και πόρων.
Κόστος, τεχνολογία και ρεαλισμός
Το αρχικό σχέδιο που καλύπτει τις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 1 δισ. ευρώ και μπορεί να εγκατασταθεί σχετικά γρήγορα, σύμφωνα με υποστηρικτές.
Όμως αναλυτές και πολιτικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει «τέλειο τείχος» και απαιτούνται συνδυαστικά μέτρα ανίχνευση, στοχοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και πολιτικές για την αποτροπή κλιμάκωσης.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα
Παρά τις διαφωνίες, οι ηγέτες της Ε.Ε. δέχτηκαν την ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας συμπεριλαμβανομένου του τείχους κατά των drones -πράγμα που σημαίνει ότι αναμένεται να προχωρήσει με κάποια μορφή. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες σχετικά με το χρονοδιάγραμμα, το κόστος και τις δυνατότητες πρέπει ακόμη να διευκρινιστούν.
Η πρόκληση πλέον είναι να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στην ταχύτητα υλοποίησης, το κόστος και την αποτελεσματικότητα και ταυτόχρονα να αποφευχθεί η περαιτέρω όξυνση στις σχέσεις με τη Ρωσία.
«Φυσικά, είμαστε ρεαλιστές… δεν περιμένουμε, για παράδειγμα, ότι ένα τείχος από drones στα σύνορά μας θα εξαλείψει κάθε απειλή κατά 100%», δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ. «Αν κάποιος αναζητά 100% εγγυήσεις ασφάλειας, δεν θα βρει τίποτα. Εμείς, ως ΝΑΤΟ, ως Ευρώπη, πρέπει να αναζητήσουμε μεθόδους που θα μεγιστοποιούν την ασφάλειά μας», επεσήμανε.
