Σε μία από τις πιο τεταμένες στιγμές από την αρχή της ρωσικής εισβολής, ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι: αποδεχθείτε το ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ ή συνεχίστε τον πόλεμο. Το Κίεβο βρίσκεται αντιμέτωπο με επιλογές ιστορικής βαρύτητας, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκαλούν έκτακτη σύνοδο για να χαράξουν γραμμή μπροστά στις αμερικανικές πιέσεις.
Το τελεσίγραφο Τραμπ
Μιλώντας από το Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία πρέπει να εγκρίνει το σχέδιο ειρήνης των 28 σημείων.
«Πιστεύουμε ότι έχουμε έναν τρόπο να επιτύχουμε την ειρήνη. Θα πρέπει να το εγκρίνει», τόνισε.
Όταν δημοσιογράφος του μετέφερε ότι το σχέδιο έχει δεχθεί κριτική, ο Τραμπ αντέδρασε αιχμηρά:
«Δεν του αρέσει στον Ζελένσκι; Τότε θα πρέπει να συνεχίσουν να πολεμούν, υποθέτω».
Ο Τραμπ υπενθύμισε ότι, κατά την άποψή του, η Ουκρανία «έπρεπε να είχε κάνει μια συμφωνία πριν από έναν ή δύο χρόνους», σημειώνοντας πως «κληρονόμησε» έναν πόλεμο που δεν θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει.
Η μπάλα στο Κίεβο
Ο Αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε ότι για την Ουάσιγκτον η ευθύνη περνά πλέον στην ουκρανική πλευρά.
«Κάποια στιγμή θα πρέπει να αποδεχτεί κάτι», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως το σχέδιο μπορεί να «τερματίσει έναν πόλεμο που δεν έπρεπε να έχει συμβεί».
Η πίεση συνοδεύεται από προθεσμία. Ο Τραμπ έχει θέσει ως ορόσημο την προσεχή Πέμπτη για απάντηση από το Κίεβο, αφήνοντας πάντως περιθώριο μικρής παράτασης εφόσον υπάρξει «πρόοδος».
Οι φόβοι των Βρυξελλών
Η αντίδραση στην Ευρώπη υπήρξε άμεση. Μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ζελένσκι, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Πορτογάλος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ξεκαθάρισαν ότι καμία απόφαση για την Ουκρανία δεν μπορεί να ληφθεί χωρίς τη συμμετοχή της ίδιας.
Η θέση αυτή αντανακλά την ανησυχία ότι οι ΗΠΑ μπορεί να επιδιώκουν λύση που εξυπηρετεί πρωτίστως τα δικά τους στρατηγικά συμφέροντα, ακόμη κι αν αυτό αλλάζει την ενιαία δυτική γραμμή που ίσχυε μέχρι την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προετοιμάζονται για κρίσιμες συζητήσεις στο περιθώριο της G20, πριν συνεχίσουν με διαβουλεύσεις στην Ανγκόλα, στο πλαίσιο της συνόδου ΕΕ – Αφρικανικής Ένωσης.
Το σχέδιο ειρήνης και οι «οδυνηροί συμβιβασμοί»
Το ειρηνευτικό σχέδιο, σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, περιλαμβάνει μεταφορά ουκρανικών εδαφών του Ντονμπάς στη de facto ρωσική ζώνη, αναγνώριση της Κριμαίας ως ρωσικής, «πάγωμα» των γραμμών στη Χερσώνα και τη Ζαπορίζια και δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης.
Παράλληλα, ζητά δραστική μείωση του ουκρανικού στρατού, αποκλείει ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ, ενώ αφήνει ανοιχτή την πόρτα για προνομιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά και μελλοντική ένταξη στην ΕΕ.
Πρόκειται για ένα κείμενο που αλλάζει ριζικά τον στρατηγικό ορίζοντα της Ουκρανίας.
Η αντίδραση Ζελένσκι
Ο Ουκρανός πρόεδρος, σε μια από τις πιο φορτισμένες δηλώσεις του, υπογράμμισε ότι η χώρα βρίσκεται μπροστά σε ένα «ιστορικό δίλημμα», ανάμεσα στην απώλεια της αξιοπρέπειας και στον κίνδυνο απώλειας του σημαντικότερου συμμάχου της.
«Η πίεση που ασκείται στην Ουκρανία είναι από τις μεγαλύτερες. Η χώρα μπορεί να βρεθεί μπροστά σε μια πολύ δύσκολη επιλογή», είπε.
Ο Ζελένσκι καθιστά σαφές ότι υπάρχουν δύο μη διαπραγματεύσιμες έννοιες:
«Από όλα τα σημεία του σχεδίου, τουλάχιστον δύο δεν πρέπει να παραλειφθούν: η αξιοπρέπεια και η ελευθερία των Ουκρανών».
Διπλό μέτωπο για το Κίεβο
Το Κίεβο βρίσκεται αντιμέτωπο όχι μόνο με τα διπλωματικά τελεσίγραφα αλλά και με μια επιδείνωση της κατάστασης στο πεδίο. Οι μάχες στα ανατολικά εντείνονται, ενώ η κυβέρνηση ταλανίζεται από έντονες εσωτερικές πιέσεις μετά το σκάνδαλο διαφθοράς στον ενεργειακό τομέα.
«Η Ουκρανία βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού», σημειώνουν αναλυτές, περιγράφοντας μια συγκυρία που συνδυάζει στρατιωτική κόπωση, διπλωματικό στρίμωγμα και απειλή απώλειας του σημαντικότερου στρατηγικού ερείσματος.
Η Ουκρανία μπαίνει σε μια εβδομάδα που μπορεί να καθορίσει το μέλλον της για δεκαετίες. Με τον Τραμπ να πιέζει, την Ευρώπη να ανησυχεί και τα μέτωπα να φλέγονται, ο Ζελένσκι καλείται να αποφασίσει ανάμεσα σε μια επώδυνη ειρηνευτική συμφωνία και στη συνέχιση ενός πολέμου που ήδη έχει εξαντλήσει τη χώρα.
Το διακύβευμα δεν είναι μόνο εδαφικό είναι βαθιά πολιτικό, στρατηγικό και υπαρξιακό για το Κίεβο.
