Με μια δήλωση που ανεβάζει ξανά το θερμόμετρο του πολέμου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν τραβάει νέες «κόκκινες γραμμές», απαιτώντας την πλήρη αποχώρηση της Ουκρανίας από το Ντονμπάς πριν συζητήσει οποιαδήποτε ειρηνευτική λύση. Η απάντηση Ζελένσκι είναι οργισμένη, η Ευρώπη εμφανίζεται βαθιά επιφυλακτική και η Ουάσιγκτον συνεχίζει τις διαβουλεύσεις για ένα σχέδιο που ακόμη γεννά περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις.
Η νέα σκληρή γραμμή του Κρεμλίνου
Η Μόσχα επιλέγει να εντείνει τη ρητορική της. Ο Πούτιν ξεκαθαρίζει ότι η Ρωσία «δεν πρόκειται να σταματήσει τις επιχειρήσεις» αν ο ουκρανικός στρατός δεν αποσυρθεί πλήρως από το Ντονμπάς, το οποίο περιλαμβάνει τις περιοχές Λουχάνσκ και Ντονέτσκ. «Αν δεν αποχωρήσουν, θα το πετύχουμε με τη δύναμη των όπλων», δηλώνει, παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως «την πλευρά που έχει την πρωτοβουλία στο πεδίο».
Σύμφωνα με συνεργάτες του, η αναγνώριση των εδαφών που η Ρωσία κατέχει από το 2014 και μετά αποτελεί «μη διαπραγματεύσιμο όρο». Το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς παραχώρηση ουκρανικού εδάφους, συμφωνία δεν υπάρχει.
Ο Ζελένσκι απαντά: «Δεν παραδίδουμε ούτε σπιθαμή»
Η αντίδραση από το Κίεβο έρχεται άμεσα και με οξύ τόνο. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατηγορεί το Κρεμλίνο ότι «αρνείται κάθε πραγματική ειρηνευτική λύση», απορρίπτοντας κάθε συζήτηση για παραχώρηση εδαφών. «Δεν θα ανταμείψουμε την επιθετικότητα», σημειώνει χαρακτηριστικά, επιμένοντας πως η Ουκρανία δεν αλλάζει στάση, ακόμη κι αν η πίεση αυξάνεται.
Δημοσιογραφικές πηγές στο Κίεβο περιγράφουν έντονη κινητικότητα στο προεδρικό επιτελείο, με συνεχείς συσκέψεις και προετοιμασία των επόμενων κινήσεων στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Το αμερικανικό σχέδιο ειρήνης και οι νέες διαβουλεύσεις
Παρά το κλίμα έντασης, ο Πούτιν αναγνωρίζει ότι έχει λάβει νέο αναθεωρημένο σχέδιο ειρήνης από την Ουάσιγκτον. Το χαρακτηρίζει «ενδεχόμενη βάση συζήτησης», αλλά υπογραμμίζει πως υπάρχουν «σημεία που πρέπει να διατυπωθούν σωστά σε διπλωματική γλώσσα». Το σχέδιο έχει αναθεωρηθεί στη Γενεύη, όπου ΗΠΑ, Ουκρανία και Ευρωπαίοι εκπρόσωποι επιχείρησαν να γεφυρώσουν διαφορές.
Όμως το αγκάθι παραμένει: ποιος θα ελέγχει τα κατεχόμενα εδάφη και ποιες εγγυήσεις ασφαλείας θα συνοδεύουν τη συμφωνία.
Αμερικανική αντιπροσωπεία φτάνει στη Μόσχα τις επόμενες ημέρες, με επικεφαλής τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ. Στο τραπέζι των συζητήσεων ενδέχεται να βρεθεί και ο Τζάρεντ Κούσνερ, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι «απομένουν λίγα ανοιχτά σημεία».
Η Ευρώπη κρατά αποστάσεις και εκφράζει ανησυχία
Στις Βρυξέλλες, το κλίμα δεν είναι αισιόδοξο. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατηγορεί τη Μόσχα ότι «αντιμετωπίζει την Ευρώπη ως ζώνη επιρροής που μπορεί να τεμαχίζεται». Ευρωπαίοι διπλωμάτες παρακολουθούν με σκεπτικισμό τις διαπραγματεύσεις, φοβούμενοι ότι ένα σχέδιο που ευνοεί τις ρωσικές απαιτήσεις θα «νομιμοποιήσει την επιθετικότητα».
Ο Πούτιν απαντά απαξιωτικά, χαρακτηρίζοντας τις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις περί μελλοντικής απειλής «γελοίες» και «ανυπόστατες».
Η ουκρανική ηγεσία στο μικροσκόπιο του Κρεμλίνου
Ο Ρώσος πρόεδρος επαναφέρει και το ζήτημα της νομιμότητας της ουκρανικής κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι η ακύρωση των εκλογών καθιστά την ηγεσία «παράνομη». Το Κίεβο απαντά ότι η χώρα βρίσκεται σε στρατιωτικό νόμο και ότι η θητεία του Ζελένσκι παρατείνεται αυτόματα, όπως προβλέπει η νομοθεσία.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι συνεννοήσεις με τις ΗΠΑ για να «μεταφραστούν», όπως είπε ο Ζελένσκι, τα συμφωνημένα σημεία της Γενεύης σε ένα κείμενο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πραγματική ειρήνη.
Το αβέβαιο μέλλον των διαπραγματεύσεων
Παρά τις έντονες δημόσιες δηλώσεις και τις παρασκηνιακές επαφές, μια ουσιαστική συμφωνία παραμένει μακριά. Στο τραπέζι υπάρχουν ανοιχτά ζητήματα που δύσκολα γεφυρώνονται:
• ποιος θα ελέγχει τα εδάφη του Ντονμπάς
• ποιοι θα είναι οι όροι ασφάλειας για την Ουκρανία
• τι ρόλο θα έχει η Δύση στο επόμενο στάδιο της σύγκρουσης
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές «δεν έχει μικρύνει όσο δείχνουν οι ανακοινώσεις».
Η σκληρή δήλωση Πούτιν λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η Μόσχα δεν διαπραγματεύεται από θέση αδυναμίας. Το Κίεβο υψώνει ξανά άμυνες, η Δύση αναζητά ισορροπίες και η Ευρώπη ανησυχεί.
Το μόνο βέβαιο είναι πως ο δρόμος προς μια συμφωνία παραμένει γεμάτος αγκάθια και κάθε νέα ημέρα αποκαλύπτει πόσο δύσκολο θα είναι να βρεθεί κοινός τόπος.
