Η προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία εισέρχεται σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις της, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις διεθνείς πιέσεις και στις αντοχές της ουκρανικής κοινωνίας. Οι συνομιλίες στο Βερολίνο αποκάλυψαν πρόοδο σε πολλά μέτωπα, αλλά και βαθιές διαφωνίες που αγγίζουν την καρδιά της σύγκρουσης: το έδαφος, τις εγγυήσεις ασφάλειας και το μέλλον της χώρας στον ευρωατλαντικό χώρο.
Πίεση για εδαφικές υποχωρήσεις
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, Αμερικανοί διαπραγματευτές ζήτησαν από την Ουκρανία να αποσυρθεί από την ανατολική περιοχή του Ντονέτσκ στο πλαίσιο μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας. Ουκρανικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι το Κίεβο δεν απορρίπτει τον διάλογο, αλλά επιμένει πως απαιτούνται περαιτέρω διαβουλεύσεις, καθώς το ζήτημα των εδαφικών παραχωρήσεων παραμένει εξαιρετικά ευαίσθητο.
Ο ίδιος ο Ζελένσκι χαρακτήρισε το θέμα «επώδυνο», παραδεχόμενος ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές. Τόνισε, ωστόσο, ότι θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες στρατηγικό εταίρο και ότι οι συζητήσεις για τα εδάφη αντικατοπτρίζουν κυρίως τις απαιτήσεις της Μόσχας και όχι τελεσίγραφα της Ουάσινγκτον.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και οι εγγυήσεις ασφάλειας
Στο Βερολίνο, ο Ζελένσκι συναντήθηκε με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, τον Τζάρεντ Κούσνερ και Ευρωπαίους ηγέτες, σε ένα πλαίσιο έντονης αμερικανικής πίεσης για επίτευξη συμφωνίας. Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να λάβει εγγυήσεις ασφάλειας παρόμοιες με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς όμως μόνιμη ισχύ.
Το ζήτημα της παρακολούθησης της κατάπαυσης του πυρός και της αποτροπής νέας ρωσικής επίθεσης παραμένει κομβικό. Όπως σημειώνεται, ο Ντόναλντ Τραμπ θεωρεί ότι μπορεί να πείσει τη Μόσχα να αποδεχθεί ένα τέτοιο πλαίσιο εγγυήσεων, προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω επέκταση της σύγκρουσης προς τα δυτικά.
«Το 90% έχει επιλυθεί», λένε οι ΗΠΑ
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι περίπου το 90% των ζητημάτων μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας έχει πλέον συμφωνηθεί, γεγονός που δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία. Στο τραπέζι βρίσκονται ζητήματα όπως οι γραμμές κατάπαυσης του πυρός, η διεθνής εποπτεία και το καθεστώς ασφαλείας της Ουκρανίας.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η Ρωσία εμφανίζεται ανοιχτή στην ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ βασική της απαίτηση παραμένει ο αποκλεισμός της ένταξης στο ΝΑΤΟ, κάτι που το Κίεβο φέρεται διατεθειμένο να συζητήσει υπό προϋποθέσεις.
Η στάση της Μόσχας
Το Κρεμλίνο, μέσω του εκπροσώπου του Ντμίτρι Πεσκόφ, επανέλαβε ότι η μη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία. Η Ρωσία αναμένει επίσημη ενημέρωση από τις ΗΠΑ μετά το πέρας των συνομιλιών στο Βερολίνο, ενώ επιμένει στις διεκδικήσεις της στο Ντονμπάς, την Κριμαία και άλλες περιοχές που το Κίεβο θεωρεί κατεχόμενα εδάφη.
Παρά τις ρωσικές αξιώσεις, οι δυνάμεις της Μόσχας δεν ελέγχουν πλήρως όλα τα εδάφη που διεκδικούν, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις.
Η δύσκολη ισορροπία του Ζελένσκι
Ο Ουκρανός πρόεδρος βρίσκεται μπροστά σε μια λεπτή πολιτική εξίσωση: πρέπει να εμφανιστεί διαλλακτικός απέναντι στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, χωρίς όμως να αποδεχθεί υποχωρήσεις που θα θεωρηθούν απαράδεκτες στο εσωτερικό της χώρας.
Δημοσκόπηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου δείχνει ότι το 75% των Ουκρανών απορρίπτει οποιοδήποτε σχέδιο περιλαμβάνει σημαντικές εδαφικές παραχωρήσεις ή αποδυνάμωση του στρατού χωρίς σαφείς και δεσμευτικές εγγυήσεις ασφάλειας. Την ίδια στιγμή, ένα μεγάλο ποσοστό δηλώνει διατεθειμένο να αποδεχθεί έναν «πάγο» στη σημερινή γραμμή του μετώπου, εφόσον εξασφαλιστεί η ασφάλεια της χώρας.
Κρίσιμη εβδομάδα για την Ευρώπη
Οι συνομιλίες στο Βερολίνο συμπίπτουν με μια κρίσιμη εβδομάδα για την ευρωπαϊκή διπλωματία. Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ αναμένεται να κρίνει εάν η Ένωση θα εγγυηθεί ένα μεγάλο δάνειο προς την Ουκρανία, ενώ παράλληλα εξετάζονται νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, με στόχο τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» πετρελαιοφόρων.
Σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, η «επικίνδυνη ισορροπία» του Ζελένσκι αποτυπώνει το πραγματικό διακύβευμα: μια ειρήνη που θα σταματήσει τον πόλεμο, χωρίς να υπονομεύσει το μέλλον και την ασφάλεια της Ουκρανίας.
