Ως μια συμφωνία που φανερώνει τη βαθιά διστακτικότητα της Ευρώπης να αναλάβει άμεσα το οικονομικό βάρος στήριξης της Ουκρανίας περιγράφει το Politico την απόφαση για χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο. Η συμφωνία ήρθε μετά από μια μαραθώνια διαπραγμάτευση 16 ωρών στη Σύνοδο Κορυφής, όταν κατέρρευσε η προσπάθεια να χρησιμοποιηθούν τα «παγωμένα» ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία.
Πολιτική ήττα για Μερτς και φον ντερ Λάιεν
Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, το τελικό αποτέλεσμα συνιστά ξεκάθαρη πολιτική ήττα τόσο για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς όσο και για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Και οι δύο είχαν επενδύσει πολιτικά στη λύση της κατάσχεσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ωστόσο δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη συναίνεση.
Αντί για αυτό, η ΕΕ κατέληξε σε μια λύση ανάγκης, που επιτρέπει στους ηγέτες να εμφανιστούν ενωμένοι προς τα έξω, χωρίς όμως να είναι η στρατηγική επιλογή που είχαν αρχικά προωθήσει το Βερολίνο και η Κομισιόν.
Κοινό χρέος και ρωγμές στην ευρωπαϊκή ενότητα
Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ βασίζεται στον κοινό δανεισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις αγορές, ένα σενάριο που υποστήριζε εδώ και εβδομάδες ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ ντε Βέβερ. Ωστόσο, η λύση αυτή συνοδεύτηκε από εμφανείς ρωγμές στην ευρωπαϊκή ενότητα, καθώς Ουγγαρία, Σλοβακία και Τσεχία επέλεξαν να μείνουν εκτός.
Παρά τις διαφωνίες, η συμφωνία προσφέρει άμεση οικονομική ανάσα στην Ουκρανία, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο κρίσης ρευστότητας από την άνοιξη, με τον πόλεμο να μπαίνει στο τέταρτο έτος του.
Ο ρόλος-κλειδί του Βελγίου
Το Politico αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο του Βελγίου στις εξελίξεις. Ο Μπαρτ ντε Βέβερ εμφανίζεται ως ο πολιτικός κερδισμένος της Συνόδου, έχοντας μπλοκάρει τη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, επικαλούμενος τον κίνδυνο νομικών προσφυγών και πιθανών αντιποίνων από τη Μόσχα.
Η στάση του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, κυρίως από χώρες του Νότου, ωστόσο τελικά επικράτησε, καθώς και οι χώρες του Βορρά –με προεξάρχουσα τη Γερμανία– διατηρούν παραδοσιακές επιφυλάξεις απέναντι στην αμοιβαιοποίηση του χρέους.
Ανοιχτό παράθυρο για τα ρωσικά κεφάλαια
Σε μια προσπάθεια συμβιβασμού, οι ηγέτες της ΕΕ άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον για την αποπληρωμή του δανείου προς την Ουκρανία. Το ζήτημα, ωστόσο, παραπέμφθηκε σε μεταγενέστερη απόφαση, χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Όπως σχολιάζει σκωπτικά το Politico, η Ευρώπη φαίνεται πρόθυμη να στηρίξει την Ουκρανία, «ιδανικά όμως με τα χρήματα κάποιου άλλου».
Plan B με πολλά ερωτηματικά
Η ενεργοποίηση του λεγόμενου Plan B, δηλαδή του κοινού δανεισμού της ΕΕ, ήρθε ως λύση ανάγκης μετά την αποτυχία της αρχικής στρατηγικής. Το δάνειο θα εγγυηθεί ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, ο οποίος χρηματοδοτείται από τα κράτη-μέλη, ενώ παραμένει ασαφές πώς και πότε θα αποπληρωθεί.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό 72 δισ. ευρώ μέσα στον επόμενο χρόνο, γεγονός που καθιστά τη συμφωνία κρίσιμη, αλλά μόνο σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο.
Οικονομική υπερδύναμη, πολιτική κόπωση
Το Politico επισημαίνει την αντίφαση: η ΕΕ διαθέτει συλλογικά ΑΕΠ 18 τρισ. ευρώ, πολλαπλάσιο της Ρωσίας, ωστόσο εμφανίζεται πολιτικά κουρασμένη και εσωστρεφής. Η στήριξη της κοινής γνώμης φθίνει σε χώρες-κλειδιά όπως η Γερμανία και η Γαλλία, με τη δυσφορία απέναντι στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας να είναι –σύμφωνα με δημοσκοπήσεις– μεγαλύτερη ακόμη και από ό,τι στις ΗΠΑ.
Η λιγότερο επώδυνη λύση
Αντιμέτωποι με αυτές τις αντιφάσεις, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επέλεξαν, κατά το Politico, τη λιγότερο επώδυνη λύση. Μια λύση που προσφέρει χρόνο στην Ουκρανία, αλλά αφήνει ανοιχτά τα μεγάλα ερωτήματα για το ποιος τελικά θα πληρώσει τον λογαριασμό και πόσο ανθεκτική παραμένει η ευρωπαϊκή ενότητα όσο ο πόλεμος συνεχίζεται.
