Ένα φιλόδοξο και θεσμικά πρωτόγνωρο σχέδιο εξετάζεται στις Βρυξέλλες, με στόχο να «δέσει» την Ουκρανία στην Ευρωπαϊκή Ένωση πριν από την πλήρη ένταξή της. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Politico από Ευρωπαίους διπλωμάτες και αξιωματούχους, η ΕΕ επεξεργάζεται έναν οδικό χάρτη πέντε σταδίων, ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μορφή μερικής ή λειτουργικής ένταξης του Κιέβου έως το 2027.
Η κίνηση αυτή δεν αφορά απλώς τη διεύρυνση. Αποτελεί ξεκάθαρο γεωπολιτικό μήνυμα, η Ουκρανία ανήκει οριστικά στη Δύση και εκτός της ρωσικής σφαίρας επιρροής, ακόμη και αν οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί πλήρως.
Μια «ανάποδη» διαδικασία διεύρυνσης
Σε αντίθεση με το κλασικό μοντέλο ένταξης όπου προηγούνται οι μεταρρυθμίσεις και ακολουθεί η πλήρης συμμετοχή το υπό συζήτηση σχέδιο προβλέπει πολιτική και θεσμική ενσωμάτωση πρώτα, με τις μεταρρυθμίσεις να συνεχίζονται παράλληλα. Στις Βρυξέλλες, αρκετοί το περιγράφουν ως μια μορφή «ένταξης με όρους», χωρίς δικαίωμα βέτο ή πλήρη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.
Στόχος είναι διπλός:
-
να δοθεί στην Ουκρανία ένα απτό ευρωπαϊκό ορόσημο
-
να διατηρηθεί η πίεση για βαθιές αλλαγές στο κράτος δικαίου, τη Δικαιοσύνη και τη διαφθορά
Τα 4+1 βήματα του σχεδίου
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το πλάνο αναπτύσσεται σε πέντε φάσεις:
1. Επιτάχυνση της τεχνικής προετοιμασίας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθοδηγεί ήδη το Κίεβο σε επιμέρους θεματικές ενότητες, της ενταξιακής διαδικασίας, ώστε η Ουκρανία να είναι θεσμικά έτοιμη πριν από το 2027.Από την πλευρά του, το Κίεβο δηλώνει ότι είναι έτοιμο να κάνει όσα απαιτούνται. «Θα είμαστε τεχνικά έτοιμοι μέχρι το 2027», δήλωσε ο Ζελένσκι
2. Δημιουργία καθεστώτος “light ένταξης”
Η Ουκρανία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ευρωπαϊκές πολιτικές, χρηματοδοτικά εργαλεία και μηχανισμούς ασφάλειας, χωρίς πλήρη δικαιώματα κράτους-μέλους. Οι Ουκρανοί χρειάζονται υποστήριξη. Η ΕΕ πρέπει να παρέχει αυτή την υποστήριξη, πολιτικά και ψυχολογικά».
3. Αναμονή πολιτικής αλλαγής στην Ουγγαρία
Η στάση του Βίκτορ Όρμπαν αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο, καθώς η ένταξη απαιτεί ομοφωνία. Οι Βρυξέλλες «ποντάρουν» στις εκλογές στην Ουγγαρία ως πιθανό σημείο καμπής. Αν όμως ο Όρμπαν επανεκλεγεί, τότε η διαδικασία πάει αυτόματα στο τέταρτο βήμα.
4. Το αμερικανικό χαρτί
Αν δεν αλλάξει τίποτα στη Βουδαπέστη, αρκετοί Ευρωπαίοι θεωρούν ότι μόνο η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στον Όρμπαν, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συμφωνίας για τον πόλεμο.Σύμφωνα με την ειρηνευτική πρόταση, οι ΗΠΑ «αναλαμβάνουν την υποχρέωση να εγγυηθούν ότι κανείς δεν θα εμποδίσει» στοιχεία της συμφωνίας, είπε τις προηγούμενες μέρες ο Ζελένσκι. «Συζητάμε για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα συνεργαστούν πολιτικά με ορισμένους ευρωπαϊκούς φορείς, ώστε να μην εμποδίσουν τη συμφωνία».
5. Το έσχατο σενάριο: Άρθρο 7
Ως ύστατη λύση, δεν αποκλείεται η ενεργοποίηση του Άρθρου 7, που προβλέπει περιορισμό δικαιωμάτων κράτους-μέλους. Πρόκειται για πολιτικά εκρηκτική επιλογή, αλλά πλέον δεν θεωρείται «αδιανόητη». Το άρθρο 7, το οποίο εφαρμόζεται όταν μια χώρα θεωρείται ότι μπορεί να παραβιάσει τις βασικές αξίες της Ένωσης, είναι η πιο σοβαρή πολιτική κύρωση που μπορεί να επιβάλει η ΕΕ, καθώς αναστέλλει τα δικαιώματα ενός κράτους μέλους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την ένταξη νέων χωρών.
Γιατί η ΕΕ βιάζεται
Για την Ουκρανία, η ευρωπαϊκή πορεία λειτουργεί και ως εγγύηση ασφάλειας. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως, το διακύβευμα είναι ευρύτερο, αν δεν καταφέρει να «κλειδώσει» την Ουκρανία, ρισκάρει να εμφανιστεί αδύναμη σε μια ιστορική στιγμή αναδιάταξης ισχύος στην Ευρώπη.
Το σχέδιο δεν έχει ακόμη εγκριθεί, ούτε παρουσιάζεται ως δεδομένο. Όμως για πρώτη φορά, συζητείται ανοιχτά μια ΕΕ πολλών επιπέδων, με την Ουκρανία στο εσωτερικό της έστω και χωρίς όλα τα κλειδιά.
