Σε ευθεία προειδοποίηση προς τις Βρυξέλλες προχώρησε η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, απειλώντας με αντίποινα σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθετήσει ρήτρα «αγοράστε ευρωπαϊκά» στα εξοπλιστικά της προγράμματα. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, το μήνυμα μεταφέρθηκε από το αμερικανικό Πεντάγωνο κατά τη διάρκεια διαβουλεύσεων της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ενίσχυση του επανεξοπλισμού της Ευρώπης.
Η Ουάσινγκτον φέρεται να ξεκαθάρισε ότι αντιτίθεται «έντονα» σε οποιαδήποτε αλλαγή της ευρωπαϊκής οδηγίας που θα περιορίζει τη δυνατότητα των αμερικανικών εταιρειών να συμμετέχουν σε προμήθειες εθνικής άμυνας κρατών-μελών.
Η προειδοποίηση του Πενταγώνου
Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τόνισε ότι «οι προστατευτικές και αποκλειστικές πολιτικές που απομακρύνουν με βίαιο τρόπο τις αμερικανικές εταιρείες από την αγορά ενώ οι μεγαλύτερες αμυντικές εταιρείες της Ευρώπης συνεχίζουν να επωφελούνται από την πρόσβαση στην αγορά των ΗΠΑ είναι λανθασμένη τακτική».
Η στάση αυτή αναδεικνύει μια αντίφαση: από τη μία πλευρά η κυβέρνηση Τραμπ καλεί τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος στη συμβατική άμυνα της ηπείρου, από την άλλη όμως δεν αποδέχεται να γίνει αυτό εις βάρος των αμερικανικών εξαγωγών οπλικών συστημάτων.
Το παρασκήνιο και οι πιέσεις στο ΝΑΤΟ
Το Politico υπενθυμίζει ότι τον Δεκέμβριο ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λάνταου, είχε επικρίνει σε κλειστή συνάντηση Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ επειδή έδωσαν προτεραιότητα στη δική τους αμυντική βιομηχανία.
Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι μια ισχυρή ρήτρα «αγοράστε ευρωπαϊκά» θα περιόριζε την ευελιξία των κρατών-μελών, θα αποδυνάμωνε τη διαλειτουργικότητα της Συμμαχίας και θα έθετε σε κίνδυνο τους κοινούς στόχους άμυνας.
Η απειλή για «πάγωμα» εξαιρέσεων Buy American
Το Πεντάγωνο προειδοποίησε ότι εάν η ρήτρα ενσωματωθεί στη νέα ευρωπαϊκή οδηγία περί προμηθειών, οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν τις γενικές απαλλαγές και εξαιρέσεις από τους νόμους «Buy American» που ισχύουν μέσω Αμοιβαίων Συμφωνιών Αμυντικών Προμηθειών.
Σήμερα, 19 από τις 27 χώρες της ΕΕ έχουν υπογράψει τέτοιες συμφωνίες, που επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες να διεκδικούν συμβάσεις του Πενταγώνου. Ενδεχόμενη άρση των εξαιρέσεων θα μπορούσε να κλείσει την πρόσβαση ευρωπαϊκών εταιρειών στην αμερικανική αγορά.
Η αμερικανική πλευρά επικαλείται, επίσης, τη διατλαντική εμπορική συμφωνία που υπεγράφη το περασμένο καλοκαίρι, βάσει της οποίας η Κομισιόν δεσμεύτηκε να αυξήσει τις αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.
Το διακύβευμα για την Ευρώπη
Η συζήτηση εντάσσεται στην επικείμενη αναθεώρηση της οδηγίας του 2009 για τις δημόσιες συμβάσεις, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί εντός του 2026. Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί αν θα περιλαμβάνει δεσμευτικούς κανόνες υπέρ των ευρωπαϊκών κατασκευαστών.
Το ζήτημα δοκιμάζει τα όρια της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Από τη μία, αρκετά κράτη-μέλη επιδιώκουν να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. Από την άλλη, η ένταση με την Ουάσινγκτον δημιουργεί τον κίνδυνο εμπορικής και πολιτικής σύγκρουσης σε έναν τομέα ζωτικής σημασίας.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιμείνει στη ρήτρα «αγοράστε ευρωπαϊκά» ή αν θα επιλέξει έναν συμβιβασμό για να αποφύγει μια νέα διατλαντική κρίση.
