Σε μια κίνηση που βαθαίνει το ρήγμα στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με την ενεργειακή και εξωτερική πολιτική, η Σλοβακία κλιμακώνει τη σύγκρουσή της με τις Βρυξέλλες. Η κυβέρνηση του Σλοβάκου πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίκο ετοιμάζεται να περάσει το κατώφλι του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στο Λουξεμβούργο τις προσεχείς ημέρες, αμφισβητώντας νομικά τον κανονισμό που επιβάλλει το οριστικό τέλος στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου.
Το νομικό διάβημα, το οποίο αναμένεται να κατατεθεί επίσημα έως την καταληκτική προθεσμία της 27ης Απριλίου, δεν έρχεται ως κεραυνός εν αιθρία. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διαφωνίας απέναντι στην πολιτική των ευρωπαϊκών κυρώσεων, την οποία η Μπρατισλάβα και η Βουδαπέστη χαρακτηρίζουν ως καταστροφική για τις εθνικές τους οικονομίες.
Η «Κερκόπορτα» της Ενισχυμένης Πλειοψηφίας
Στον πυρήνα της σλοβακικής προσφυγής βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο ελήφθη η απόφαση από το Συμβούλιο της ΕΕ. Το σχέδιο για την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αερίου, τόσο μέσω αγωγών όσο και σε μορφή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), έως τα τέλη του 2027, πέρασε με τη διαδικασία της ενισχυμένης πλειοψηφίας.
Ο Ρόμπερτ Φίκο καταγγέλλει αυτή τη μεθοδολογία ως κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών των ευρωπαϊκών Συνθηκών. Το νομικό του επιχείρημα εδράζεται στο γεγονός ότι ζητήματα που άπτονται της εθνικής ασφάλειας, της εξωτερικής πολιτικής και των κυρώσεων, παραδοσιακά απαιτούν ομοφωνία.
-
«Η παράκαμψη της ομοφωνίας συνιστά ευθεία επίθεση στην εθνική κυριαρχία των κρατών-μελών», υπογραμμίζει η πλευρά της Μπρατισλάβας. Η Σλοβακία υποστηρίζει ότι οι Βρυξέλλες γνώριζαν πως η χώρα θα ασκούσε βέτο (λόγω της τεράστιας εξάρτησής της από τους ρωσικούς αγωγούς) και γι’ αυτό επέλεξαν μια διαδικαστική οδό που της στέρησε το δικαίωμα της άρνησης.
Το Αίτημα για Προσωρινή Διαταγή
Το νομικό επιτελείο της σλοβακικής κυβέρνησης δεν περιορίζεται στην κύρια αγωγή για την ακύρωση του μέτρου, αλλά προχωρά και σε αίτημα ασφαλιστικών μέτρων. Ζητά την έκδοση προσωρινής διαταγής από το ΔΕΕ, η οποία θα αναστέλλει την εφαρμογή του κανονισμού μέχρι να εκδοθεί η οριστική απόφαση του δικαστηρίου.
Στόχος είναι να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη ροή ρωσικού αερίου προς τη σλοβακική επικράτεια, αποτρέποντας νομικές κυρώσεις προς τις εταιρείες ενέργειας που διατηρούν μακροχρόνια συμβόλαια (όπως η κρατική SPP, που έχει ενεργές συμβάσεις με την Gazprom έως το 2034).
Οικονομικός Ρεαλισμός ή Φιλορωσικός Άξονας;
Η ευρωπαϊκή στρατηγική (REPowerEU) έχει σαφή στόχο: την αποκοπή της Μόσχας από την κύρια πηγή χρηματοδότησης της πολεμικής της μηχανής στην Ουκρανία. Ωστόσο, για τη Σλοβακία και την Ουγγαρία η οποία έχει ήδη εκκινήσει αντίστοιχη νομική διαδικασία, η εξίσωση είναι διαφορετική.
Οι δύο χώρες προβάλλουν την έλλειψη άμεσων, βιώσιμων και φθηνών εναλλακτικών λύσεων. Σύμφωνα με τη ρητορική του Φίκο, το κλείσιμο της στρόφιγγας δεν θα οδηγήσει απλώς σε ενεργειακή φτώχεια τους πολίτες του, αλλά θεωρείται και αναποτελεσματικό ως μέτρο, αφού η σλοβακική αγορά αντιπροσωπεύει «ένα αμελητέο ποσοστό» (κοντά στο 2%) των συνολικών ενεργειακών εσόδων της Ρωσίας από την Ευρώπη.
Παράλληλα, όμως, η κίνηση αυτή ερμηνεύεται στις Βρυξέλλες ως ακόμη μία απόδειξη της σύγκλισης του άξονα Φίκο-Όρμπαν. Οι δύο ηγέτες συνεχίζουν να απορροφούν κανονικά ρωσικό φυσικό αέριο, αψηφώντας ανοιχτά την κεντρική πολιτική κατεύθυνση της Ένωσης και εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα της ΕΕ να διατηρήσει αρραγές μέτωπο απέναντι στη Μόσχα.
