Η αρχιτεκτονική ασφαλείας της ευρωπαϊκής ηπείρου, η οποία σφυρηλατήθηκε μεταπολεμικά και αποτέλεσε τον αδιαπραγμάτευτο ακρογωνιαίο λίθο της δυτικής σταθερότητας, δέχεται ένα από τα ισχυρότερα δομικά πλήγματα της σύγχρονης ιστορίας. Σε μια κίνηση με ανυπολόγιστες γεωστρατηγικές προεκτάσεις, το αμερικανικό Πεντάγωνο ανακοίνωσε επίσημα την απόσυρση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από το έδαφος της Γερμανίας.
Σύμφωνα με τις επίσημες τοποθετήσεις, η διαδικασία αυτή αναμένεται να υλοποιηθεί ταχύτατα, μέσα στους επόμενους έξι με δώδεκα μήνες. Ωστόσο, η απόφαση αυτή, που ενορχηστρώθηκε από τον Λευκό Οίκο και το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ, υπερβαίνει κατά πολύ τα στενά όρια ενός απλού επιχειρησιακού ή δημοσιονομικού ανασχεδιασμού. Συνιστά μια ωμή, ξεκάθαρη διπλωματική τιμωρία και ένα τελεσίγραφο της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ προς τον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το govnews.gr αναλύει τα δεδομένα αυτής της ρήξης, τις αλυσιδωτές επιπτώσεις της στο εσωτερικό της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) και τον νέο, μοναχικό ρόλο που καλείται να αναλάβει επειγόντως η Γηραιά Ήπειρος.
Ο Πόλεμος στο Ιράν και η Σύγκρουση Τραμπ – Μερτς
Η ιστορική απόφαση για την απομάκρυνση ενός τόσο κρίσιμου αριθμού αμερικανικών δυνάμεων από τη Γερμανία δεν ελήφθη εν κενώ. Αντιθέτως, αποτέλεσε την κορύφωση μιας πρωτοφανούς διπλωματικής αντιπαράθεσης μεταξύ του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, και του Γερμανού Καγκελαρίου, Φρίντριχ Μερτς, με βασικό φόντο τον εξελισσόμενο και εξαιρετικά επικίνδυνο πόλεμο στο Ιράν.
Η σπίθα που προκάλεσε την έκρηξη άναψε όταν ο Γερμανός Καγκελάριος προέβη σε αιχμηρές, δημόσιες τοποθετήσεις, ασκώντας δριμεία κριτική στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Ο κ. Μερτς εκτίμησε δημοσίως ότι «οι Αμερικανοί προφανώς δεν έχουν καμία στρατηγική» στη Μέση Ανατολή και ότι η Τεχεράνη ουσιαστικά «ταπεινώνει» την ισχυρότερη παγκόσμια υπερδύναμη. Η αντίδραση του Λευκού Οίκου ήταν κάτι παραπάνω από άμεση· ήταν οργισμένη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, επιλέγοντας την προσφιλή του τακτική της μετωπικής επίθεσης μέσω των κοινωνικών δικτύων, δήλωσε ειρωνικά ότι ο Μερτς «κάνει τρομερή δουλειά», υποστηρίζοντας ότι η Γερμανία είναι πλέον μια «κατεστραμμένη» χώρα. Προχώρησε, μάλιστα, ένα βήμα παραπέρα, κατηγορώντας τον Γερμανό ηγέτη ότι «πιστεύει πως δεν πειράζει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο» και καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως ο Μερτς «δεν ξέρει τι λέει». Αυτή η δημόσια, πρωτοφανής για τα διπλωματικά ειωθότα ανταλλαγή πυρών, μετουσιώθηκε άμεσα σε πράξη, μετατρέποντας τη διαφωνία σε γεωπολιτική κρίση.
Οι Στρατιωτικές και Γεωπολιτικές Επιπτώσεις στο Πεδίο
Τι σημαίνει, όμως, πρακτικά αυτή η μείωση των δυνάμεων για την ασφάλεια της Ευρώπης; Πριν από την ανακοίνωση, στη Γερμανία στάθμευαν δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες, υποστηρίζοντας εξαιρετικά νευραλγικές εγκαταστάσεις.
-
Κρίσιμες Βάσεις: Η αποδυνάμωση επηρεάζει άμεσα κόμβους όπως η εμβληματική αεροπορική βάση του Ράμσταϊν (Ramstein) και το ιατρικό κέντρο Λάντστουλ, όπου παραδοσιακά μεταφέρονται και νοσηλεύονται τραυματίες από τα μέτωπα της Μέσης Ανατολής.
-
Στρατηγεία Διοίκησης: Η Γερμανία φιλοξενεί τα κεντρικά στρατηγεία των ΗΠΑ τόσο για την Ευρώπη (EUCOM) όσο και για την Αφρική (AFRICOM), καθιστώντας την κόμβο της παγκόσμιας αμερικανικής στρατιωτικής επιμελητείας.
-
Ανατροπή Αποτροπής: Το μεγαλύτερο ίσως πλήγμα αφορά τον στρατηγικό σχεδιασμό αποτροπής απέναντι στη Ρωσία. Με την απόφαση αυτή ακυρώνεται ή υποβαθμίζεται η προγραμματισμένη ανάπτυξη μονάδων προηγμένων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς επί γερμανικού εδάφους, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά επικίνδυνο «κενό δυνατοτήτων» στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Αυτός είναι και ο λόγος που η απόφαση προκάλεσε άμεση θύελλα αντιδράσεων και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, με κεντρικά στελέχη του Κογκρέσου να προειδοποιούν ότι η μείωση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη υπονομεύει την αποτροπή και στέλνει τελείως λάθος μήνυμα σε αντίπαλα καθεστώτα.
Στο Στόχαστρο Ιταλία, Ισπανία και Γερμανική Βιομηχανία
Η κρίση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στον άξονα Ουάσινγκτον-Βερολίνου. Ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε ξεκάθαρα τον ασκό του Αιόλου, προειδοποιώντας δημόσια ότι στο τραπέζι του Πενταγώνου βρίσκεται η δραστική μείωση της στρατιωτικής παρουσίας και σε άλλες κομβικές ευρωπαϊκές χώρες που δεν ευθυγραμμίζονται με τις επιδιώξεις του.
Ειδικότερα, έθεσε ευθέως στο στόχαστρο την Ιταλία και την Ισπανία. Χαρακτηρίζοντας τη στάση της Μαδρίτης ως «απολύτως φρικτή» αναφορικά με την απροθυμία της να προσφέρει βοήθεια στον πόλεμο του Ιράν, η αμερικανική ηγεσία καθιστά πλέον απόλυτα σαφές ότι η στρατιωτική της ομπρέλα και η εγγύηση ασφαλείας (το περίφημο Άρθρο 5) αποκτούν αυστηρά συναλλακτικό χαρακτήρα.
Το γεωπολιτικό αυτό μπρα-ντε-φερ δεν σταματά στην άμυνα. Συνοδεύεται παράλληλα από έναν ωμό οικονομικό εκβιασμό, καθώς ο Αμερικανός Πρόεδρος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να επιβάλει εξοντωτικούς, τιμωρητικούς δασμούς ύψους 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα. Μια τέτοια κίνηση στοχεύει κατευθείαν στην «καρδιά» της ήδη δοκιμαζόμενης γερμανικής εξαγωγικής βιομηχανίας, απειλώντας να βυθίσει την ισχυρότερη οικονομία της Ευρωζώνης σε βαθιά ύφεση.
Η Ευρωπαϊκή Άμυνα απέναντι στη Νέα Πραγματικότητα
Απέναντι σε αυτόν τον πρωτοφανή διπλωματικό, στρατιωτικό και οικονομικό εκβιασμό, η ευρωπαϊκή και γερμανική ηγεσία επιχειρεί να διαχειριστεί το σοκ. Ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τις εντυπώσεις, χαρακτήρισε την κίνηση των ΗΠΑ ως κάτι το «προβλέψιμο», τονίζοντας ωστόσο τη νέα, σκληρή πραγματικότητα:
«Εμείς οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά μας.»
Η δήλωση του κ. Πιστόριους συνοψίζει το κεντρικό διακύβευμα της επόμενης δεκαετίας. Η παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων στο γερμανικό έδαφος εξυπηρετούσε διαχρονικά την προβολή ισχύος των ίδιων των ΗΠΑ σε τρεις ηπείρους και ποτέ δεν αποτέλεσε μια απλή, μονόπλευρη «χάρη» προς την Ευρώπη. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή καθιστά πλέον απολύτως επιτακτική την ανάγκη ραγδαίας αύξησης των αμυντικών δαπανών από όλα ανεξαιρέτως τα ευρωπαϊκά κράτη.
Το συμπέρασμα είναι αδιαμφισβήτητο: Η ανακοίνωση του Πενταγώνου αποτελεί το οριστικό τέλος μιας εποχής εφησυχασμού. Η Ευρώπη καλείται, πιο άμεσα και πιεστικά από ποτέ, να επιταχύνει τη συγκρότηση της δικής της στρατηγικής και αμυντικής αυτονομίας. Αν δεν προχωρήσει άμεσα σε κολοσσιαίες επενδύσεις στην εγχώρια αμυντική της βιομηχανία, κινδυνεύει να παραμείνει ένας αδύναμος γεωπολιτικός όμηρος, εκτεθειμένη στις επιθετικές διαθέσεις της Ανατολής και εξαρτώμενη από τις ακραίες πολιτικές διακυμάνσεις της Δύσης.
