Η πρόσφατη ανακοίνωση του Πενταγώνου για την αιφνιδιαστική απόσυρση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από το γερμανικό έδαφος προκάλεσε, αναμφίβολα, ένα ισχυρό διπλωματικό σοκ στις ευρωατλαντικές σχέσεις. Η κίνηση αυτή του Ντόναλντ Τραμπ, ως αντίποινα για τη στάση του Καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς στο ζήτημα του Ιράν, κυριάρχησε στα πρωτοσέλιδα. Ωστόσο, πίσω από τις κλειστές πόρτες του Υπουργείου Άμυνας στο Βερολίνο (Bendlerblock), ο πραγματικός πανικός δεν πηγάζει από τον αριθμό των ενστόλων που αποχωρούν. Το βαθύ, υπαρξιακό άγχος της γερμανικής ηγεσίας αφορά τον εξοπλισμό που φεύγει μαζί τους, και συγκεκριμένα την ακύρωση της ανάπτυξης των αμερικανικών πυραύλων Tomahawk.
Ο αναβρασμός στη Γερμανία δεν είναι ζήτημα γοήτρου, αλλά σκληρής στρατιωτικής επιβίωσης. Οι αναλυτές βάζουν στο μικροσκόπιο αυτόν τον ακήρυχτο πόλεμο των εξοπλισμών, εξηγώντας γιατί οι πύραυλοι αυτοί αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της ευρωπαϊκής ασφάλειας απέναντι στη ρωσική απειλή.
Το «Πυραυλικό Κενό» και η Συμφωνία που Τινάζεται στον Αέρα
Για να κατανοήσουμε το μέγεθος του προβλήματος, πρέπει να ανατρέξουμε στην ιστορική συμφωνία Ουάσινγκτον – Βερολίνου που είχε ανακοινωθεί το καλοκαίρι του 2024. Βάσει αυτού του σχεδιασμού, οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να ξεκινήσουν το 2026 την περιοδική ανάπτυξη οπλικών συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς (Long-Range Fires) στη Γερμανία. Στο οπλοστάσιο αυτό περιλαμβάνονταν αντιαεροπορικοί πύραυλοι SM-6, υπερηχητικά όπλα (hypersonic weapons) υπό ανάπτυξη και, κυρίως, οι πύραυλοι cruise τύπου Tomahawk.
Η απόφαση εκείνη δεν ελήφθη τυχαία. Μετά την κατάρρευση της Συνθήκης INF (που απαγόρευε τους πυραύλους μέσου βεληνεκούς), η Ρωσία μετέτρεψε τον θύλακα του Καλίνινγκραντ σε ένα αστακό οπλικών συστημάτων. Με τους ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους Iskander-M να έχουν τη δυνατότητα να πλήξουν το Βερολίνο σε λιγότερο από δέκα λεπτά, η Ευρώπη βρέθηκε γεωστρατηγικά γυμνή.
Οι αμερικανικοί Tomahawk (με βεληνεκές άνω των 1.600 χιλιομέτρων) που επρόκειτο να αναπτυχθούν φέτος στη Γερμανία, αποτελούσαν τη μοναδική αξιόπιστη, συμβατική απάντηση σε αυτή την απειλή. Λειτουργούσαν ως το απόλυτο αποτρεπτικό εργαλείο: διασφάλιζαν ότι, σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης, το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να πλήξει βαθιά πίσω από τις εχθρικές γραμμές, καταστρέφοντας κέντρα διοίκησης και συστοιχίες πυραύλων της Μόσχας.
Γιατί 5.000 Στρατιώτες Αναπληρώνονται, Αλλά οι Tomahawk Όχι
Η γερμανική στρατιωτική ηγεσία αντιλαμβάνεται πλήρως τη διαφορά μεταξύ προσωπικού και στρατηγικού εξοπλισμού. Η απώλεια 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από μια συνολική δύναμη περίπου 35.000 (πριν την απόσυρση) είναι σίγουρα ένα πολιτικό χτύπημα και δημιουργεί κενά στην επιμελητεία. Ωστόσο, σε στενά επιχειρησιακό επίπεδο, η Γερμανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι διαθέτουν εκατοντάδες χιλιάδες ένστολους για να καλύψουν χερσαία κενά.
Αντίθετα, η Ευρώπη δεν διαθέτει κανένα αντίστοιχο χερσαίο σύστημα κρούσης μεγάλου βεληνεκούς. Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, παρά τα φιλόδοξα σχέδια, βρίσκεται χρόνια πίσω.
-
Οι πύραυλοι κρουζ που διαθέτουν οι Ευρωπαίοι, όπως οι βρετανο-γαλλικοί Storm Shadow / SCALP και οι γερμανικοί Taurus (τους οποίους το Βερολίνο έχει διστάσει να δώσει στην Ουκρανία), εκτοξεύονται από αεροσκάφη και έχουν σημαντικά μικρότερο βεληνεκές (έως 500 χλμ).
-
Η χερσαία εκτόξευση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, που εγγυάται μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα (μέσω κινητών εκτοξευτών) και άμεση απόκριση, είναι μια δυνατότητα που η Γηραιά Ήπειρος στερείται παντελώς.
Η ακύρωση της έλευσης των Tomahawk δεν αφαιρεί απλώς ένα όπλο από το τραπέζι, καταστρέφει το δόγμα της “Βαθιάς Κρούσης” (Deep Strike) του ΝΑΤΟ στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αφήνοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων αποκλειστικά στο Κρεμλίνο.
Το Πολιτικό Δίλημμα του Μερτς και η Ευρωπαϊκή Ομηρία
Ο Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται πλέον εγκλωβισμένος σε μια στρατηγική μέγγενη. Από τη μία πλευρά, δέχεται την ακραία πίεση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος χρησιμοποιεί την πυραυλική «ομπρέλα» των ΗΠΑ ως εκβιαστικό μοχλό για να επιβάλει την ευρωπαϊκή συμμετοχή στον πόλεμο του Ιράν. Από την άλλη, ο Γερμανός Καγκελάριος δέχεται την ασφυκτική κριτική της γερμανικής κοινής γνώμης και των στρατιωτικών επιτελείων, που βλέπουν τη χώρα να καθίσταται ανοχύρωτη πολιτεία απέναντι στη Μόσχα.
Αυτός ο αναβρασμός στη Γερμανία δεν είναι ένα μεμονωμένο εθνικό πρόβλημα, αλλά μια κρίση ταυτότητας για ολόκληρη την Ευρώπη. Αν η ανάπτυξη κρίσιμων οπλικών συστημάτων εξαρτάται από τις παρορμητικές διαθέσεις του ενοίκου του Λευκού Οίκου και από το εάν η Ευρώπη συμφωνεί με κάθε αμερικανική πολεμική περιπέτεια στη Μέση Ανατολή, τότε η έννοια της Συμμαχίας έχει ουσιαστικά νεκρωθεί.
Η Ώρα της Στρατηγικής Αφύπνισης
Η ανάλυση των ειδικών καταδεικνύει ότι ο πανικός στο Βερολίνο για τους πυραύλους Tomahawk είναι απολύτως δικαιολογημένος. Αναδεικνύει την εγκληματική αμέλεια δεκαετιών, κατά τις οποίες η Ευρώπη «ξενοίκιαζε» την ασφάλειά της στις Ηνωμένες Πολιτείες, αρνούμενη να επενδύσει στην ανάπτυξη δικών της στρατηγικών όπλων.
Η απειλή της απόσυρσης αυτών των συστημάτων αποτελεί ίσως το πιο ηχηρό ξυπνητήρι. Η Γερμανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση (στην οποία πλέον πρωτοστατούν πρωτοβουλίες όπως η προσπάθεια Γαλλίας-Γερμανίας-Πολωνίας για κοινή ανάπτυξη πυραύλων ELSA) συνειδητοποιούν ότι η ανάπτυξη μιας αυτόνομης, ευρωπαϊκής ικανότητας πληγμάτων μεγάλου βεληνεκούς είναι μονόδρομος. Η εποχή που η άμυνα της Ευρώπης ρυθμιζόταν με το πάτημα ενός αμερικανικού κουμπιού έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Ήρθε η ώρα το Βερολίνο και οι Βρυξέλλες να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη, αν θέλουν να σταματήσουν να τρέμουν σε κάθε αλλαγή πολιτικής στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
