Η αμερικανική εξωτερική πολιτική υπό τη διακυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζεται ιστορικά από την αναζήτηση της «ασημένιας σφαίρας»: μιας γρήγορης, θεαματικής κίνησης που θα επιφέρει την άμεση συνθηκολόγηση του αντιπάλου και θα επιτρέψει την κήρυξη μιας τηλεοπτικής νίκης. Ωστόσο, η ενδελεχής έρευνα του govnews.gr πάνω στα τελευταία δεδομένα από το μέτωπο της Μέσης Ανατολής καταδεικνύει ότι, στην περίπτωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, αυτή η στρατηγική έχει οδηγήσει την Ουάσινγκτον σε ένα επικίνδυνο, δομικό αδιέξοδο.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, η οποία πυροδοτήθηκε στα τέλη Μαρτίου, έχει εξελιχθεί σε ένα γεωπολιτικό θρίλερ με τεράστιο κόστος για την παγκόσμια οικονομία, εκτοξεύοντας τις τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων. Ο Λευκός Οίκος δοκίμασε τα πάντα: από λεκτικές απειλές για «εξάλειψη ενός ολόκληρου πολιτισμού», μέχρι την επιβολή ενός ασφυκτικού ναυτικού αποκλεισμού. Όταν τίποτα από αυτά δεν έκαμψε την Τεχεράνη, η αμερικανική ηγεσία προχώρησε στο πιο ριψοκίνδυνο, μέχρι στιγμής, βήμα της, το οποίο όμως κατέληξε σε επιχειρησιακό φιάσκο.
Το Ναυάγιο του “Project Freedom” και ο Ασύμμετρος Πόλεμος
Σε μια απέλπιδα προσπάθεια να σπάσει τον ιρανικό έλεγχο στο πιο κρίσιμο θαλάσσιο «λαιμό» του πλανήτη, ο Ντόναλντ Τραμπ εξήγγειλε το “Project Freedom”. Επρόκειτο για ένα σχέδιο στρατιωτικής συνοδείας από το αμερικανικό ναυτικό, προκειμένου τα εγκλωβισμένα εμπορικά πλοία να διασχίσουν με ασφάλεια τα Στενά.
Η απάντηση του Ιράν ήταν άμεση, κυνική και απολύτως προσαρμοσμένη στους κανόνες του ασύμμετρου πολέμου: εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων και σμήνη από μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) «καμικάζι». Το αποτέλεσμα ήταν ταπεινωτικό για τον αμερικανικό σχεδιασμό. Ο Τραμπ αναγκάστηκε να «παγώσει» την επιχείρηση μέσα σε μόλις 24 ώρες, επικαλούμενος δήθεν «μεγάλη πρόοδο» προς μια συμφωνία. Στην πραγματικότητα, μόλις τρία εμπορικά πλοία κατάφεραν να περάσουν.
Το αμερικανικό ναυτικό διαπίστωσε στην πράξη αυτό που οι στρατιωτικοί αναλυτές προειδοποιούσαν: στο στενότερο σημείο του Ορμούζ (πλάτους μόλις 21 μιλίων), τα τεράστια αμερικανικά πολεμικά πλοία είναι εξαιρετικά ευάλωτα στον ανταρτοπόλεμο των ιρανικών ταχύπλοων και των παράκτιων πυραυλικών συστοιχιών.
Ο Μύθος της Πετρελαϊκής Κατάρρευσης: Η Λάθος Ανάγνωση της CIA
Ο κεντρικός πυλώνας της αμερικανικής στρατηγικής βασίζεται σε έναν τραγικό υπολογισμό, τον οποίο ο ίδιος ο Τραμπ εξέφρασε δημόσια: «Αν δεν εξάγουν το πετρέλαιό τους, ολόκληρη η πετρελαϊκή τους υποδομή θα εκραγεί σε περίπου τρεις ημέρες». Η έρευνά μας, διασταυρώνοντας στοιχεία από ειδικούς της αγοράς ενέργειας (όπως η Obsidian Risk Advisors), αποκαλύπτει ότι αυτός ο ισχυρισμός απέχει παρασάγγας από την αλήθεια.
Η Τεχεράνη δεν βρίσκεται καν κοντά στο όριο της φυσικής κατάρρευσης των υποδομών της.
-
Η ευελιξία της παραγωγής: Ενώ τον Απρίλιο το Ιράν εξήγαγε 1,81 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έχει την τεχνική ικανότητα να «ρίξει» την παραγωγή του στα 200.000 βαρέλια χωρίς να προκαλέσει μόνιμη ζημιά στις πετρελαιοπηγές του (το απέδειξε, άλλωστε, και κατά την πρώτη θητεία Τραμπ).
-
Οι «πλωτές αποθήκες» και το Πακιστάν: Το Ιράν διαθέτει τεράστιες εφεδρείες. Αποθηκεύει το πλεονάζον πετρέλαιο σε παλαιότερα δεξαμενόπλοια –με χωρητικότητα 2 εκατομμυρίων βαρελιών το καθένα, τα οποία λειτουργούν ως πλωτές αποθήκες. Παράλληλα, παρακάμπτοντας τη θάλασσα, διοχετεύει σταθερά ποσότητες μέσω του χερσαίου (οδικού και σιδηροδρομικού) δικτύου προς το γειτονικό Πακιστάν.
Όπως επισημαίνει ο Brett Erickson, ακόμη και αν ο πόλεμος σταματούσε σήμερα, θα χρειάζονταν μήνες για να ομαλοποιηθεί η κατάσταση. Το Ιράν αντέχει.
Το Δόγμα του «Πόνου» και το Ρολόι των Ενδιάμεσων Εκλογών
Το βαθύτερο πρόβλημα του Λευκού Οίκου είναι η αδυναμία του να κατανοήσει τα κίνητρα του αντιπάλου. Κορυφαίοι αναλυτές διεθνών σχέσεων (όπως η Suzanne Maloney του Brookings Institution και η Sanam Vakil του Chatham House) εξηγούν ότι η Τεχεράνη δεν λαμβάνει αποφάσεις με βάση το ΑΕΠ της (G.D.P.). Εάν την ένοιαζε μόνο η οικονομική ανάπτυξη, θα είχε συνθηκολογήσει προ πολλού.
Το Ιράν είναι ένα αυταρχικό καθεστώς με βαθιές ιδεολογικές ρίζες. Δεν αντιμετωπίζει την ίδια πολιτική πίεση από τη βάση του, ούτε κινδυνεύει να χάσει εκλογές λόγω της ακρίβειας. Έχει αποδείξει ιστορικά ότι μπορεί να απορροφήσει περισσότερη οικονομική πίεση από οποιοδήποτε άλλο κράτος στη σύγχρονη ιστορία. Αντίθετα, η αμερικανική πλευρά πιστεύει διαρκώς ότι «ακόμα μία περιστροφή της βίδας» των κυρώσεων θα φέρει τη νίκη.
Εδώ κρύβεται η αόρατη παγίδα: Ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε ένα κυνικό παιχνίδι αντοχής, στο οποίο η Ουάσινγκτον έχει τον χρόνο εναντίον της. Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με τις ενδιάμεσες εκλογές (midterms) το ερχόμενο φθινόπωρο. Η αμερικανική κοινή γνώμη και οι ψηφοφόροι των Ρεπουμπλικανών δεν έχουν καμία απολύτως διάθεση να πληρώνουν τη βενζίνη σε τιμές-ρεκόρ εξαιτίας ενός πολέμου στη Μέση Ανατολή που δεν δείχνει να έχει τέλος.
Η Επικοινωνιακή Ακροβασία του Ρούμπιο: «Ο Πόλεμος Τελείωσε»
Ο πανικός για το πολιτικό κόστος αποτυπώθηκε με τον πιο σουρεαλιστικό τρόπο στις δηλώσεις της αμερικανικής διπλωματίας. Ο Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, έφτασε στο σημείο να ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ «ολοκλήρωσαν τις πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν», επιχειρώντας να παρουσιάσει μια κατάσταση νίκης, την ώρα που ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει και τα πλοία δέχονται επιθέσεις.
Η επιμονή του Λευκού Οίκου να βάλει τον πόλεμο «στον καθρέφτη» και να κηρύξει λήξη, αποτελεί ένα επικίνδυνο ρητορικό άλμα. Μια απλή διακήρυξη δεν αλλάζει την πραγματικότητα στο έδαφος. Το Ιράν έχει σκληρύνει τη στάση του και περιμένει, γνωρίζοντας ότι το κόστος του αποκλεισμού ροκανίζει καθημερινά το εκλογικό κεφάλαιο του Αμερικανού Προέδρου. Στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα, ο χρόνος είναι ο πολυτιμότερος σύμμαχος, και αυτή τη στιγμή, το ρολόι χτυπάει εις βάρος της Ουάσινγκτον.
