Η είδηση για το αγεφύρωτο πλέον ρήγμα στις σχέσεις μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν αποτελεί απλώς ένα παραπολιτικό σχόλιο στους διαδρόμους της διεθνούς διπλωματίας. Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες και αποκαλυπτικές αναλύσεις μεγάλων διεθνών μέσων ενημέρωσης, πρόκειται για την ανατομία της ταχύτατης κατάρρευσης μίας εκ των ισχυρότερων και πιο καθοριστικών διμερών πολιτικών σχέσεων στη σύγχρονη ιστορία. Η φράση πως οι δύο ηγέτες «έχουν καταστρέψει ο ένας τον άλλον» συνοψίζει με δραματικό, αλλά απόλυτα ρεαλιστικό τρόπο το πώς μια άλλοτε απόλυτα συμβιωτική συμμαχία μετατράπηκε σε μια τοξική σχέση, εγκλωβίζοντας αμφότερους σε έναν παγκόσμιο γεωπολιτικό εφιάλτη.
Οφείλουμε να προσεγγίσουμε αυτή τη ρήξη όχι μόνο μέσα από το πρίσμα των προσωπικών συγκρούσεων ή των εγωισμών, αλλά κυρίως μέσα από τις βαθιές επιπτώσεις που επιφέρει στον άξονα Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ και στην παγκόσμια σταθερότητα.
Από τη «χρυσή εποχή» στην προδοσία του 2020 και την εύθραυστη επαναπροσέγγιση
Για να κατανοήσουμε το μέγεθος της σημερινής πτώσης, πρέπει να ανατρέξουμε στην πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ (2017-2021). Τότε, ο κ. Νετανιάχου βρήκε στο πρόσωπό του τον απόλυτο, σχεδόν άνευ όρων σύμμαχο. Η Ουάσιγκτον προχώρησε στην αναγνώριση της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ, επικύρωσε τις ιστορικές Συμφωνίες του Αβραάμ και αποχώρησε από την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Ωστόσο, το λαμπερό αυτό οικοδόμημα γκρεμίστηκε απότομα τον Νοέμβριο του 2020, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός συνεχάρη τον Τζο Μπάιντεν για την εκλογική του νίκη. Για τον κ. Τραμπ, η διπλωματική αυτή κίνηση αποτέλεσε την απόλυτη προσωπική προδοσία.
Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια και να φτάσουμε στον Ιούλιο του 2024, όταν ο κ. Νετανιάχου ταξίδεψε στην κατοικία του Mar-a-Lago της Φλόριντα, σε μια αγωνιώδη προσπάθεια να αποκαταστήσει τις σχέσεις του με τον τότε υποψήφιο (και μετέπειτα επανεκλεγέντα) πρόεδρο. Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο φάνηκε, σε πρώτη ανάγνωση, να αναβιώνει τη στρατηγική τους συμμαχία, οδηγώντας μάλιστα και στην υπογραφή ενός φιλόδοξου σχεδίου ειρήνης για τη Γάζα στα τέλη του 2025. Όμως, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, τα θεμέλια της εμπιστοσύνης ήταν πλέον ανεπανόρθωτα σαθρά.
Η παγίδα του Ιράν: το σκοτεινό παρασκήνιο της «Operation Epic Fury»
Το πραγματικό σημείο καμπής που οδήγησε στη σημερινή ολική ρήξη συντελέστηκε στις αρχές του 2026. Ο κ. Νετανιάχου, εκμεταλλευόμενος την τακτική επιτυχία των αμερικανικών χτυπημάτων στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις που είχαν προηγηθεί τον Ιούνιο του 2025, άσκησε ασφυκτική πίεση στον Λευκό Οίκο. Υπενθυμίζοντας διαρκώς στον Αμερικανό πρόεδρο τις ιρανικές απόπειρες δολοφονίας εναντίον του που είχαν αποκαλυφθεί παλαιότερα, τον έπεισε τελικά να προχωρήσει σε μια ολομέτωπη, στρατιωτική επιχείρηση τον Φεβρουάριο του 2026, τη λεγόμενη «Operation Epic Fury».
Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε μια κολοσσιαία γεωπολιτική παγίδα. Αντί για μια γρήγορη και αποφασιστική νίκη απέναντι στο καθεστώς της Τεχεράνης, το Ιράν απάντησε ασύμμετρα, κλείνοντας ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ. Η κίνηση αυτή προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου στην ιστορία, εκτοξεύοντας τις τιμές της ενέργειας στα ύψη. Η αμερικανική κυβέρνηση βρέθηκε ξαφνικά εγκλωβισμένη σε έναν «πόλεμο επιλογής», τον οποίο ούτε μπορεί να κερδίσει εύκολα με συμβατικά μέσα, ούτε να εγκαταλείψει χωρίς να πληγεί το διεθνές της κύρος, πληρώνοντας παράλληλα ένα τεράστιο και άμεσο κόστος για την αμερικανική οικονομία.
Γιατί πλέον «έχουν καταστρέψει ο ένας τον άλλον» στο πολιτικό πεδίο
Η συνειδητοποίηση αυτών των ολέθριων συνεπειών άλλαξε άρδην το κλίμα μεταξύ των δύο ανδρών. Παρά το γεγονός ότι ο κ. Νετανιάχου προσπαθεί απεγνωσμένα στο εσωτερικό της χώρας του να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, κάνοντας δημόσια λόγο για «πλήρη συντονισμό» με τις ΗΠΑ, η πραγματικότητα στην Ουάσιγκτον είναι εντελώς διαφορετική.
Από τη μία πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ αντιλαμβάνεται πλήρως ότι παρασύρθηκε από τον Ισραηλινό ομόλογό του σε μια περιφερειακή σύρραξη που ακυρώνει ολοκληρωτικά το κεντρικό του πολιτικό αφήγημα περί «αποφυγής νέων πολέμων» και εστίασης στην εγχώρια ανάπτυξη. Οι διαρροές από κορυφαίους Αμερικανούς αξιωματούχους αναφέρουν ότι ο Λευκός Οίκος έχει σταματήσει πλέον να συμβουλεύεται το Τελ Αβίβ για τις επόμενες στρατηγικές του κινήσεις. Ωστόσο, το πολιτικό πρόβλημα του Τραμπ είναι πως, εάν εκφράσει δημόσια την οργή του για τον Νετανιάχου, θα είναι σαν να παραδέχεται ανοιχτά στους ψηφοφόρους του ότι έπεσε θύμα διπλωματικής χειραγώγησης.
Από την άλλη πλευρά, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, στην προσπάθειά του να διασφαλίσει την προσωπική του πολιτική επιβίωση μέσω της διαρκούς στρατιωτικής κλιμάκωσης, κατέστρεψε την πιο κρίσιμη διπλωματική του σχέση. Έχοντας ήδη αποξενώσει σε μεγάλο βαθμό το Δημοκρατικό Κόμμα τα προηγούμενα χρόνια, πλέον έχει χάσει και την εμπιστοσύνη της κυβέρνησης Τραμπ. Και αυτό συμβαίνει τη στιγμή ακριβώς που το Ισραήλ χρειάζεται την αμερικανική πολιτική και στρατιωτική ασπίδα περισσότερο από ποτέ, απέναντι σε ένα εξαιρετικά εχθρικό και αποσταθεροποιημένο περιβάλλον.
