Η δημόσια παρέμβαση του πρώην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ, μέσω συνέντευξής του στο περιοδικό Politico, αποκαλύπτει μια έντονη υπόγεια σύγκρουση ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) και τον διπλωματικό βραχίονα της Ε.Ε. (EEAS), η οποία προκαλεί σοβαρή αναστάτωση στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.
Τα Δύο Αντίπαλα Στρατόπεδα
Η διαμάχη δεν είναι απλώς προσωπική, αλλά βαθιά θεσμική, και χωρίζει τις Βρυξέλλες σε δύο βασικές σχολές σκέψης:
| Στρατόπεδο | Κύριοι Εκφραστές | Η Φιλοσοφία & Τα Επιχειρήματα |
| Οι «Επεκτατικοί» της Κομισιόν | Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Πρόεδρος Κομισιόν), Επίτροποι. | Η Επιτροπή πρέπει να έχει ενισχυμένο, κεντρικό ρόλο στη διεθνή σκηνή, ενσωματώνοντας την άμυνα και τη διπλωματία στις οριζόντιες ευρωπαϊκές πολιτικές. |
| Οι «Παραδοσιακοί» των Συνθηκών | Ζοζέπ Μπορέλ (πρώην Ύπατος Εκπρόσωπος), Κάγια Κάλλας (νυν Ύπατη Εκπρόσωπος), Κράτη-Μέλη. | Η εξωτερική πολιτική και η άμυνα ανήκουν αποκλειστικά στα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η Κομισιόν εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό της και υπερβαίνει τις αρμοδιότητές της. |
Τα 3 Ανοιχτά Μέτωπα της Σύγκρουσης
Η κόντρα αυτή δεν μένει στη θεωρία, αλλά παράγει απτά δείγματα δυσλειτουργίας και αλληλοεπικαλύψεων σε τρία βασικά πεδία:
1. Το Διπλωματικό Χάος στη Μέση Ανατολή
Η στάση απέναντι στο Ισραήλ αποτελεί μόνιμο σημείο τριβής. Ο Μπορέλ κατήγγειλε τη διπλωματική σύγχυση, φέρνοντας ως παράδειγμα την Επίτροπο για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σούιτσα, η οποία συναντήθηκε με Ισραηλινούς αξιωματούχους και εξήρε τις σχέσεις Ε.Ε. – Ισραήλ. Αυτό συνέβη μόλις λίγες ημέρες αφότου το Τελ Αβίβ διέκοψε τις σχέσεις του με τη νυν Ύπατη Εκπρόσωπο, Κάγια Κάλλας.
2. Η Άμυνα και το «Σκιώδες Πεντάγωνο»
Η απόφαση της Φον ντερ Λάιεν να διορίσει για πρώτη φορά Επίτροπο Άμυνας (τον Άντριους Κουμπίλιους) με εντολή να δημιουργήσει μια «Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση» προκαλεί σφοδρές αντιδράσεις.
Ζοζέπ Μπορέλ: «Η αμυντική πολιτική είναι μια διακυβερνητική πολιτική. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Η Επιτροπή δεν μπορεί να προσποιείται ότι είναι ένα σκιώδες Πεντάγωνο. Αν αρχίσεις να χτίζεις αυτό το θεσμικό πλαίσιο πατώντας στις αρμοδιότητες του Ύπατου Εκπροσώπου, η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη».
3. Η Αμφισβήτηση της Κάγια Κάλλας και το Μέτωπο της Μόσχας
Η νυν επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, δέχεται ήδη πιέσεις από ισχυρά κράτη-μέλη, όπως η Γαλλία και η Γερμανία, που εξετάζουν τη ριζική αναδιάρθρωση της υπηρεσίας της (EEAS) λόγω ελλιπούς συντονισμού. Παράλληλα, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ξέσπασε νέος καβγάς: ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επέπληξαν τον Πρόεδρο του Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επειδή επιχείρησε να ανοίξει ανεπίσημο δίαυλο επικοινωνίας με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, χωρίζοντας τους Ευρωπαίους ηγέτες στα δύο.
Η Νομική Διάσταση του Προβλήματος
Όπως υπενθυμίζουν οι νομικοί κύκλοι και ο Μπορέλ, η ίδια η Συνθήκη της Ε.Ε. ξεκαθαρίζει την κατάσταση, αν και στην πράξη οι γραμμές έχουν θολώσει:
-
Η Κομισιόν είναι αρμόδια για την εξωτερική εκπροσώπηση της Ένωσης μόνο σε θέματα που αφορούν το εμπόριο, τη ρυθμιστική αγορά ή τη μετανάστευση (εξωτερική διάσταση πολιτικών).
-
Η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) εξαιρείται ρητά και παραμένει στα χέρια των κυβερνήσεων των κρατών-μελών.
