Μια είδηση που εφόσον επιβεβαιωθεί επισήμως, αναμένεται να προκαλέσει ραγδαίες γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, φέρνει στο φως ο τουρκικός Τύπος. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της εφημερίδας Hurriyet, η Άγκυρα φέρεται να έχει καταλήξει σε μυστική συμφωνία για την πώληση του αμφιλεγόμενου ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 σε χώρα του αραβικού Κόλπου, με τις επίσημες ανακοινώσεις να βρίσκονται προ των πυλών.
Η συγκεκριμένη κίνηση, εφόσον υλοποιηθεί, δεν αποτελεί απλώς μια εμπορική ή εξοπλιστική συναλλαγή, αλλά μια στρατηγική «κυβίστηση» υψίστης σημασίας για τον Ταγίπ Ερντογάν, η οποία έχει άμεσες προεκτάσεις στο τρίγωνο Άγκυρας-Ουάσινγκτον-Μόσχας, αλλά και στα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας.
Το «αγκάθι» των S-400 και η διέξοδος για τα F-35
Είναι γνωστό πως η αγορά των S-400 από τη Ρωσία αποτέλεσε το μεγαλύτερο σημείο τριβής στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις την τελευταία δεκαετία. Η επιλογή αυτή κόστισε στην Τουρκία την αποπομπή της από το πρόγραμμα του υπερσύγχρονου μαχητικού πέμπτης γενιάς F-35, καθώς και την επιβολή σκληρών κυρώσεων μέσω του νόμου CAATSA. Εδώ και χρόνια, αναλυτές και διπλωμάτες αναζητούσαν την «τέλεια φόρμουλα» ώστε η Άγκυρα να απεγκλωβιστεί από το ρωσικό σύστημα, χωρίς να φανεί ότι υποκύπτει ευθέως στις αμερικανικές πιέσεις.
Η μεταβίβαση των πυραύλων σε ένα φιλικό κράτος του Κόλπου –όπως το Κατάρ, με το οποίο η Τουρκία διατηρεί στενότατους στρατιωτικούς δεσμούς, ή ακόμη και η Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο της πρόσφατης επαναπροσέγγισης– προσφέρει ακριβώς αυτόν τον «έντιμο συμβιβασμό». Με αυτόν τον τρόπο, η τουρκική διπλωματία ελπίζει να ανοίξει διάπλατα την πόρτα για την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35 ή τουλάχιστον να εξασφαλίσει χωρίς εμπόδια τα εξοπλιστικά πακέτα εκσυγχρονισμού των F-16.
Τι σημαίνει αυτό για το ΝΑΤΟ και την Ελλάδα
Μια τέτοια εξέλιξη αλλάζει άρδην τα δεδομένα για τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να εκλάβει την απομάκρυνση των S-400 ως το απόλυτο σημάδι πλήρους επανένταξης της Τουρκίας στο δυτικό άρμα, αφήνοντας πίσω τα χρόνια του «διπλού παιχνιδιού» με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, μια ενδεχόμενη αμερικανοτουρκική επαναπροσέγγιση χτυπάει καμπανάκι. Η Αθήνα έχει επενδύσει σημαντικά διπλωματικά και οικονομικά κεφάλαια στην αναβάθμιση των ενόπλων δυνάμεών της (Belharra, Rafale, F-35), εκμεταλλευόμενη και το κενό που άφησε η τουρκική απομόνωση. Η απεμπλοκή της Άγκυρας από τους S-400 θα σημάνει αναπόφευκτα μια προσπάθεια ανατροπής του ισοζυγίου ισχύος στο Αιγαίο, αναγκάζοντας την ελληνική διπλωματία να αναπροσαρμόσει ταχύτατα τα δικά της αντανακλαστικά.
