Η γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής έχει μετατραπεί εκ νέου σε ένα απέραντο πεδίο μάχης, καθώς η άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν κλιμακώνεται ανεξέλεγκτα. Για έβδομη συνεχόμενη νύχτα, ο ουρανός πάνω από κρίσιμες στρατηγικές υποδομές φωτίστηκε από εκρήξεις βαλλιστικών πυραύλων και σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών, σηματοδοτώντας την οριστική κατάρρευση της προσωρινής θερινής κατάπαυσης του πυρός. Το αμερικανικό Πεντάγωνο, υπό τις σαφείς οδηγίες του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, προχωρά σε καίρια χτυπήματα, την ώρα που η Τεχεράνη απαντά με μια άνευ προηγουμένου διάχυση των επιθέσεων σε γειτονικές αραβικές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις.
Το διακύβευμα της σύγκρουσης υπερβαίνει κατά πολύ την επίδειξη στρατιωτικής ισχύος. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ο απόλυτος έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης θαλάσσιας αρτηρίας για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, με τις διεθνείς αγορές να παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται, απειλώντας την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.
Η κατάρρευση της εκεχειρίας και η σαρωτική επιχείρηση της CENTCOM
Ο αμερικανικός στρατός δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρερμηνείας των προθέσεών του. Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν μπαράζ επιθέσεων που διήρκεσαν αρκετές ώρες, με στόχο την εξάρθρωση του επιχειρησιακού πυρήνα του Ιράν. Τα πλήγματα επικεντρώθηκαν σε υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις επιτήρησης, κρίσιμες υποδομές στρατιωτικής εφοδιαστικής, υπόγειους χώρους αποθήκευσης οπλικών συστημάτων και στρατηγικές ναυτικές δυνατότητες της Τεχεράνης.
Η CENTCOM ξεκαθάρισε ότι η συγκεκριμένη επιχείρηση διεξήχθη κατόπιν ρητής εντολής του αρχιστράτηγου και προέδρου των ΗΠΑ, με σκοπό να καταστήσει το Ιράν υπόλογο για την «αδικαιολόγητη, επικίνδυνη και σαφή παραβίαση της εκεχειρίας». Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι περισσότερα από 50.000 μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων επιχειρούν αυτή τη στιγμή σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, παραμένοντας σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού, έτοιμα να ανταποκριθούν σε οποιαδήποτε ασύμμετρη απειλή.
Το δόγμα Τραμπ για τον ναυτικό αποκλεισμό και οι ελπίδες της διπλωματίας
Η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να ακολουθεί τη γνώριμη τακτική της «μέγιστης πίεσης». Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε επίσημα τη λήξη της συμφωνίας προσωρινής κατάπαυσης του πυρός, διαμηνύοντας μέσω της πλατφόρμας Truth Social την πρόθεσή του να αναλάβουν οι ΗΠΑ τον πλήρη έλεγχο των Στενών του Ορμούζ. Στο πλαίσιο αυτό, ο αμερικανικός στρατός προχώρησε σε πλήρη ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ χθες στις 23:00 (ώρα Ελλάδας).
Παρά την ακραία στρατιωτική ρητορική και τον βομβαρδισμό ιρανικών εδαφών, ο Αμερικανός πρόεδρος φρόντισε να κρατήσει ένα μικρό, αλλά κρίσιμο διπλωματικό παράθυρο ανοιχτό. Σε δηλώσεις του προς τον Τύπο, διαβεβαίωσε ότι η σύναψη μιας ευρύτερης συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παραμένει «πιθανή». Αυτό το παράδοξο μείγμα ωμής στρατιωτικής βίας και διπλωματικών ανοιγμάτων αποσκοπεί στον εξαναγκασμό του Ιράν να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων υπό καθεστώς απόλυτης αδυναμίας, αν και η αντίδραση της Τεχεράνης δείχνει προσήλωση στη σκληρή γραμμή.
Τα αντίποινα της Τεχεράνης σε Κουβέιτ, Ιορδανία και Μπαχρέιν
Η ηγεσία του Ιράν και οι Φρουροί της Επανάστασης, αρνούμενοι να οπισθοχωρήσουν, απάντησαν διευρύνοντας το πεδίο της σύγκρουσης. Τις πρώτες πρωινές ώρες, ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε μπαράζ επιθέσεων εναντίον στρατιωτικών βάσεων που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις σε τρίτες χώρες, προκαλώντας τρόμο στον αραβικό κόσμο.
Στο Κουβέιτ, επλήγησαν η στρατιωτική βάση Αλ Ουντίρι, η βάση Αλί Ας Σαλέμ, η βάση Άχμαντ αλ Τζάμπερ, καθώς και αρκετοί κόμβοι επικοινωνιών. Στην Ιορδανία, στόχος έγινε η αεροπορική βάση Πρίγκιπας Χασάν (Αλ Αζράκ) στα ανατολικά της χώρας. Ωστόσο, ο ιορδανικός στρατός απέδειξε την ετοιμότητα της αεράμυνάς του, ανακοινώνοντας πως κατέρριψε επιτυχώς δέκα ιρανικούς πυραύλους πριν φτάσουν στον στόχο τους, αποτρέποντας θύματα και υλικές ζημιές. Παράλληλα, στο Μπαχρέιν, οι Φρουροί της Επανάστασης στόχευσαν ένα υπερσύγχρονο αμερικανικό κέντρο διοίκησης και ελέγχου μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones). Στη χώρα σήμανε συναγερμός, με το υπουργείο Εσωτερικών να εκδίδει κατεπείγουσα οδηγία καλώντας τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι και να σπεύσουν στα καταφύγια.
Το θρίλερ των δεξαμενόπλοιων και ο γεωπολιτικός γρίφος στα Στενά του Ορμούζ
Πέρα από τα αμιγώς στρατιωτικά χτυπήματα, ο ακήρυχτος πόλεμος στη θάλασσα λαμβάνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Η Τεχεράνη ισχυρίστηκε ότι δύο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια προσέκρουσαν σε νάρκες και τυλίχθηκαν στις φλόγες, μια κατηγορία την οποία η Ουάσιγκτον έσπευσε να διαψεύσει κατηγορηματικά, κάνοντας λόγο για προπαγάνδα.
Ανεξάρτητα από το ποιος ευθύνεται για τα περιστατικά στο νερό, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ είναι ασφυκτική. Το Ιράν, σε μια κίνηση αντιποίνων στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, επιτρέπει τη διέλευση των πλοίων αποκλειστικά από μία στενή πορεία πλεύσης κατά μήκος των ακτών του. Οι ιρανικές αρχές διαμηνύουν πως δεν πρόκειται να επιτρέψουν την επιστροφή στο «status quo ante», δηλαδή στην προπολεμική κατάσταση ελεύθερης και δωρεάν ναυσιπλοΐας, περιφρονώντας ανοιχτά τις προειδοποιήσεις των ΗΠΑ. Ως αποτέλεσμα, ελάχιστα εμπορικά πλοία τολμούν πλέον να διασχίσουν τη θαλάσσια αυτή περιοχή.
Οικονομικοί κλυδωνισμοί στην αγορά πετρελαίου και οι ανθρώπινες απώλειες
Η ευθεία αμφισβήτηση της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται παραδοσιακά τεράστιο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, έφερε άμεσους τριγμούς στις διεθνείς αγορές. Μετά την ανακοίνωση των νέων αμερικανικών επιθέσεων, η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent έκανε «άλμα», ξεπερνώντας τα 76 δολάρια το βαρέλι. Οι αναλυτές προειδοποιούν πως μια παρατεταμένη παρεμπόδιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στον Κόλπο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ραγδαία και ανεξέλεγκτη άνοδο των τιμών της ενέργειας, δημιουργώντας ντόμινο πληθωριστικών πιέσεων στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.
Παράλληλα, οι συγκρούσεις αφήνουν πίσω τους και αιματηρό αποτύπωμα. Εξαιτίας των αμερικανικών πληγμάτων, αναφέρθηκαν ανθρώπινες απώλειες εντός του ιρανικού εδάφους. Σύμφωνα με τον Βαλιουλά Χαγιατί, αντικυβερνήτη αρμόδιο για ζητήματα ασφαλείας στην επαρχία Χουζεστάν, μια αμερικανική επίθεση το πρωί έπληξε αντλιοστάσιο άρδευσης καλλιεργειών στην πόλη Μασάρ. Από το χτύπημα ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή του, ενώ άλλοι τέσσερις τραυματίστηκαν σοβαρά.
Η επόμενη ημέρα για την παγκόσμια ασφάλεια
Οι εξελίξεις των τελευταίων εικοσιτετραώρων αποδεικνύουν πως η Μέση Ανατολή βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί. Η ανάπτυξη δεκάδων αμερικανικών αεροσκαφών και η έντονη παρουσία 50.000 στρατιωτών στην περιοχή, συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό όπου ένα και μόνο λάθος υπολογισμός (miscalculation) μπορεί να πυροδοτήσει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο δίχως τέλος. Η εμπλοκή τρίτων χωρών όπως η Ιορδανία, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν αποδεικνύει ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να «κάψει» ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο εάν νιώσει ότι απειλείται η επιβίωση του καθεστώτος.
