«Μέρος της αποστολής μου ως πρωθυπουργός αφορά τη διασφάλιση της επιστροφής των ελληνικών αρχαιοτήτων στην Ελλάδα. Σημαίνει όμως επίσης ότι έχω καθήκον να διασφαλίσω ότι σε αυτήν την προσπάθεια οι συλλογές αυτές θα είναι επίσης διαθέσιμες σε όσο το δυνατόν ευρύτερο κοινό», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τα εγκαίνια της έκθεσης «Cycladic Art: The Leonard N. Stern Collection on Loan from the Hellenic Republic» του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, το πιο εμβληματικό έκθεμα της Κλασικής Ελλάδας στο απόγειό της, αποτελεί μήλον της έριδος εδώ και δεκαετίες.
«Εδώ και δύο χρόνια, έχουμε εποικοδομητικές συζητήσεις με τον πρόεδρο του Βρετανικού Μουσείου για μια πιθανή νέα συνεργασία που θα φέρει τα δύο μέρη των Γλυπτών μαζί, ως ένα, στην Αθήνα» υπογράμμισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Τον Μάρτιο του 2023 επαναπατρίστηκαν τρία θραύσματα από τη βόρεια ζωφόρο, το δυτικό αέτωμα και τη νότια μετόπη του Παρθενώνα, τα οποία φυλάσσονταν από τον 19ο αιώνα στις συλλογές των Μουσείων του Βατικανού. Νωρίτερα το ΥΠΠΟΑ είχε ανακοινώσει την απόφαση του Πάπα Φραγκίσκου να τα δωρίσει στην Ελλάδα και στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Ιερώνυμο με την ανακοίνωση να σημειώνει τον «πνευματικό και φιλάδελφο χαρακτήρα της παπικής χειρονομίας προς την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος».
Τον Ιανουάριο του 2022, δέκα θραύσματα των γλυπτών του Παρθενώνα που φυλάσσονταν για δεκαετίες στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ξαναγύρισαν στον φυσικό τους χώρο, με τον πρωθυπουργό τότε να δηλώνει πως «η επανένωση των γλυπτών της Ακρόπολης, του Παρθενώνα, δεν αποτελεί θέμα απόστασης γιατί, είτε αυτά βρίσκονται εδώ στην Αθήνα είτε οπουδήποτε στον κόσμο, προορισμός τους είναι μόνο ο Ιερός Βράχος και το σπουδαίο αυτό μουσείο».
Μπορείς να δανειστείς ό, τι σου ανήκει;
Το αίτημα της «επιστροφής» των γλυπτών εντός εισαγωγικών υπονοεί τον δανεισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα και όχι την πραγματική επιστροφή τους στο Μουσείο της Ακρόπολης, αφού σύμφωνα με τον νόμο του 1963, απαγορεύεται στο Βρετανικό μουσείο να αποξενώνει τις συλλογές του. Ωστόσο, το μουσείο μπορεί να συμφωνήσει μια συμφωνία δανεισμού.
Η απρέπεια Σούνακ
«Είναι σαν να κόβεις τη Μόνα Λίζα στη μέση. Το ένα κομμάτι να πάει στο Βρετανικό Μουσείο και το άλλο στο Λούβρο. Νομίζετε πως αυτοί που θα βλέπουν θα αξιολογούν τον πίνακα όπως του αρμόζει; Αυτό ακριβώς συμβαίνει με τα γλυπτά του Παρθενώνα», είχε δηλώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επί βρετανικού εδάφους τον Νοέμβριο του 2023, δηλώσεις που φαίνεται πως ενόχλησαν σφόδρα τον Βρετανό πρωθυπουργό, κ. Σούνακ, με αποτέλεσμα να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνάντηση των δύο πρωθυπουργών. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε:
«Εκφράζω την ενόχλησή μου για το γεγονός ότι ο Βρετανός Πρωθυπουργός ακύρωσε την προγραμματισμένη μας συνάντηση λίγες ώρες πριν αυτή πραγματοποιηθεί. Όποιος πιστεύει στην ορθότητα και το δίκαιο των θέσεών του δεν φοβάται ποτέ την αντιπαράθεση επιχειρημάτων.»
Η κλοπή των «Ελγίνειων Μαρμάρων» και η διεκδίκηση
Το αίτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα, γνωστών και ως «Ελγίνειων Μαρμάρων» αποτελεί ένα ευαίσθητο θέμα και ένα αίτημα της νέας γενιάς των Ελλήνων για την πνευματική τους κληρονομιά.
Έχουν περάσει πάνω από 200 χρόνια από τότε που τα Μάρμαρα αυτά αφαιρέθηκαν από τον Έλγιν από το «φυσικό» τους χώρο. Ο μεθοδικός τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι του Έλγιν αφαίρεσαν τις αρχαιότητες γύρω από την Ακρόπολη έχει μείνει στην ιστορία σαν μία από τις πρώτες επιτυχημένες μαζικές «αρπαγές» πολύτιμων αντικειμένων, όχι από μουσείο, αλλά από μία ολόκληρη χώρα. Όλα τα γλυπτά και τα αντικείμενα που κλάπηκαν από τον Έλγιν, στοιβάζονταν σε ξύλινα κουτιά και μεταφέρονταν με πλοία στη Μ. Βρετανία. Οι ξεδιάντροπες κλοπές, ξεκίνησαν, όπως αναφέραμε πιο πάνω, το 1801 και ολοκληρώθηκαν το 1810, εννέα ολόκληρα χρόνια διήρκησε η «μεγαλειώδης» κλοπή.
Το σοβαρό διπλωματικό ζήτημα της επιστροφής τους δεν έπαψε ποτέ να απασχολεί τις κυβερνήσεις.
Οι προσπάθειες ξεκίνησαν το 1836. Από το 1983, με πρωτοβουλία της τότε Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη, η Ελλάδα καταβάλλει νέες προσπάθειες να φέρει τα γλυπτά πίσω στην Αθήνα. «Ελπίζω να δω τα Μάρμαρα πίσω στην Αθήνα προτού πεθάνω. Αν όμως έρθουν αργότερα, εγώ θα ξαναγεννηθώ», είχε δηλώσει η αείμνηστη Μελίνα. Η αναγκαιότητα αυτή επιβεβαιώνεται και από την επίσημη θέση της εκπροσώπου της UNESCO.
Τα αιτήματα Ελλήνων πολιτικών προς τη Βρετανία αλλά και συγκεκριμένα προς το Βρετανικό Μουσείο για επιστροφή των Γλυπτών είναι πολλά αλλά όλα είχαν την ίδια τύχη. Το Βρετανικό Μουσείο θεωρεί ότι είναι «ιδιοκτήτης» των Γλυπτών μετά την κλοπή τους από τον βρετανό Λόρδο Τόμας Έλγιν στις αρχές του 19ου αιώνα και από τη στιγμή που άρχισαν να εκτίθενται στο χώρο του μουσείου.
Και επί πρωθυπουργίας Αλέξη Τσίπρα είχε ζητηθεί από τη Βρετανία και συγκεκριμένα από την τότε πρωθυπουργό της χώρας Τερέζα Μέι η επιστροφή των Γλυπτών, χωρίς όμως να υπάρξει κάποια θετική εξέλιξη ή κάποιες ελπίδες για το μέλλον.
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποτελούν κομμάτι της εθνικής παράδοσης και της ταυτότητάς μας και πρέπει να επιστραφούν στην πατρίδα τους.
