Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2023, το μέσο ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος που δαπανάται για στέγαση στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέρχεται στο 19,7%. Ωστόσο, παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών. Η Ελλάδα βρίσκεται στην κατηγορία με την υψηλότερη δαπάνη (35,2%), πολύ ψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Υψηλές Δαπάνες στη Βόρεια Ευρώπη
Οι χώρες της Βόρειας Ευρώπης παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά. Ενδεικτικά, η Δανία (25,9%), η Νορβηγία (25,2%) και η Γερμανία (25,2%) βρίσκονται στην κορυφή της λίστας. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στις υψηλές τιμές ενοικίων, τις δαπάνες θέρμανσης και γενικότερα το υψηλό κόστος ζωής στις σκανδιναβικές χώρες.
Χαμηλές Δαπάνες στη Νότια και Ανατολική Ευρώπη
Στον αντίποδα, χώρες όπως η Μάλτα (12%) και η Κύπρος (11,6%) καταγράφουν τα χαμηλότερα ποσοστά. Οι χαμηλότερες δαπάνες για στέγαση σε αυτές τις περιοχές μπορεί να συνδέονται με την επικράτηση της ιδιοκατοίκησης και τα χαμηλότερα κόστη για ενοικίαση.
Η Γαλλία (20,4%) και η Ιταλία (14%) εμφανίζουν διαφορετικές τάσεις.
Γιατί μια χώρα μπορεί να έχει υψηλό κόστος στέγασης
Το υψηλό κόστος στέγασης αποτελεί ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικοοικονομικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες σήμερα. Παράγοντες όπως η περιορισμένη προσφορά κατοικιών, η αυξημένη ζήτηση, η ρύθμιση της αγοράς ακινήτων, αλλά και ευρύτερες μακροοικονομικές τάσεις, διαμορφώνουν ένα σύνθετο τοπίο που οδηγεί σε εκτόξευση των τιμών.
1. Περιορισμένη Προσφορά Κατοικιών
Σε πολλές περιοχές, η προσφορά νέων κατοικιών δεν συμβαδίζει με τη ζήτηση. Οι αυστηροί πολεοδομικοί κανονισμοί, η έλλειψη οικοδομήσιμης γης και οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις εμποδίζουν την κατασκευή νέων κατοικιών, δημιουργώντας ανισορροπία στην αγορά.
2. Αυξημένη Ζήτηση
Η αστικοποίηση και η εσωτερική ή διεθνής μετανάστευση εντείνουν τη ζήτηση για στέγαση σε συγκεκριμένες πόλεις. Παράλληλα, η στροφή σε τηλεργασία έχει οδηγήσει σε αυξημένη ζήτηση σε προάστια ή αγροτικές περιοχές, πιέζοντας τις τιμές σε αγορές που παραδοσιακά είχαν χαμηλότερο κόστος.
3. Κερδοσκοπία και Βραχυχρόνια Μίσθωση
Η μετατροπή κατοικιών σε επενδυτικά ακίνητα και η εξάπλωση των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης (όπως Airbnb) συχνά περιορίζουν τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών ενοικίων.
4. Χρηματοπιστωτική Πολιτική και Επιτόκια
Τα χαμηλά επιτόκια που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του 2008 ώθησαν τη ζήτηση για δανεισμό, διευκολύνοντας την αγορά κατοικίας. Παρότι η πρόσφατη αύξηση των επιτοκίων έχει κάπως περιορίσει τη ζήτηση, εξακολουθεί να υπάρχει έντονη πίεση στην αγορά.
5. Ελλείψεις Υποδομών και Δημόσιας Κατοικίας
Σε πολλές χώρες, η απουσία οργανωμένων προγραμμάτων δημόσιας στέγασης αφήνει ευάλωτες κοινωνικές ομάδες εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις της αγοράς.
