Το σύνολο των δεικτών της Eurostat κατατάσσουν την Ελλάδα πρωταθλήτρια στο κόστος στέγασης για τουλάχιστον 7 συναπτά έτη στο σύνολο των χωρών της ΕΕ. Αναδεικνύοντας, την άμεση ανάγκη υιοθέτησης ενός ολοκληρωμένου σχεδίου στεγαστικής πολιτικής που θα περιλαμβάνει άμεσα μέτρα αναχαίτισης του κόστους στέγασης. Οι καθυστερήσεις σε λογαριασμούς στεγαστικών δανείων, ενοικίων ή υπηρεσιών κοινής ωφέλειας είναι μια άλλη ένδειξη ότι το κόστος στέγασης είναι πολύ υψηλό. Παρόλο που οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά την περίοδο 2010 έως 2023, το ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις σε στεγαστικά δάνεια, ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφελείας στην ΕΕ μειώθηκε από 12,4% το 2010 σε 9,3% το 2023. Τα ποσοστά μειώθηκαν σε 22 χώρες της Ε.Ε και αυξήθηκαν σε 5. Σύμφωνα με την Eurostat, στην Ελλάδα το 47,3% (2022:45,5%) των ατόμων ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις σε στεγαστικά δάνεια, ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφελείας, που αποτελεί το μεγαλύτερο ποσοστό στο σύνολο των 29 χωρών της Ε.Ε., όταν το μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 9,3%. Παράλληλα, αξίζει να αναφέρουμε ότι η αύξηση κατά 10,9 μονάδων σε σχέση με το 2020 (36,9%), αντιστοιχεί σε περίπου 1.100.000 περισσότερα άτομα . Στη λίστα με τις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά για το 2023, ακολουθεί η Βουλγαρία 18,8% (2022:19,9%), η Ρουμανία 14,4% (2022:18,4%) και η Κύπρος 14,3% (2022:13.6%).
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γ. Στουρνάρας στην ετήσια Έκθεση της ΤτΕ για την Νομισματική Πολιτική, επισημαίνει χαρακτηριστικά ότι η σημαντική και συνεχιζόμενη αύξηση των τιμών των ακινήτων, η οποία οδηγεί και σε άνοδο των ενοικίων, αποτελεί μια σημαντική πρόκληση για το μέσο νοικοκυριό, καθώς καθιστά απαγορευτική την απόκτηση κατοικίας και αυξάνει σημαντικά το κόστος στέγασης, ειδικά για τα νέα ζευγάρια. Αυτό επιτείνει την κοινωνική ανισότητα, ενώ έχει αρνητικές προεκτάσεις και στον οικογενειακό προγραμματισμό, δυνητικά επηρεάζοντας δυσμενώς και το ποσοστό γεννήσεων. Παράλληλα ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κάνει λόγο για δυσανάλογα προς το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών υψηλά επίπεδα τιμών. Για την επίλυση του προβλήματος ο κ. Στουρνάρας αναφέρει χαρακτηριστικά ότι, κρίνεται αναγκαία η περαιτέρω λήψη μέτρων για τη διευκόλυνση και ενίσχυση της προσφοράς κατοικίας προσιτής αξίας.
Πολλάκις έχουμε αναφερθεί στα «κλειστά» ακίνητα και κατά πόσο θα μπορούσαν να αποτελέσουν «ανάχωμα» στην ραγδαία αύξηση του κόστους στέγασης αυξάνοντας την διαθεσιμότητα στην εγχώρια αγορά. Η κυβέρνηση υιοθετώντας την πρόταση που έχει κατατεθεί στον δημόσιο διάλογο από το 2023, νομοθέτησε την τριετή φοροαπαλλαγή επί των μισθωμάτων για κατοικίες που διατηρούνταν κλειστές για τουλάχιστον τρία χρόνια. Σύμφωνα με την απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ για το έτος 2021, 526.154 κατοικίες δηλώνονται ως κενές στην Περιφέρεια Αττικής εκ των οποίων 167.109 είναι κατοικίες έως 59τμ, κατοικίες κατάλληλες για νέους, φοιτητές και οικογένειες, ενώ 359.041 είναι άνω των 60τμ. Με βάση την ΕΛΣΤΑΤ, κενή είναι η κατοικία που βρέθηκε χωρίς ενοίκους κατά την ημέρα της απογραφής, επειδή: α) Προοριζόταν για ενοικίαση, β) Προοριζόταν για πώληση, γ) Xρησιμοποιόταν κατά περιόδους ως εξοχική ή δευτερεύουσα κατοικία και δε διανυκτέρευσαν την ημέρα της απογραφής δ) Ήταν κενή για άλλο λόγο, π.χ. μετανάστευσε ή μετοίκησε ο ιδιοκτήτης, ή ήταν στο στάδιο της αποπερατώσεως, ή επισκευαζόταν. Το σημαντικό θα ήταν να γνωρίζαμε την κατάσταση των δηλωμένων ως κενών κατοικιών, δηλαδή, αν χρίζουν μερικής ή/και ολικής ανακαίνισης, καθώς και πόσες κατοικίες έχουν σύνδεση με παρόχους ρεύματος. Το μεγαλύτερο πλήθος κενών κατοικιών καταγράφεται στην Περιφερειακή ενότητα κεντρικού τομέα των Αθηνών που αποτελείται από τους Δήμους ( Αθηναίων, Βύρωνος, Γαλατσίου, Δάφνης-Υμηττού, Ζωγράφου, Ηλιουπόλεως, Καισαριανής, Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας) που καταγράφουν τις μεγαλύτερες ποσοστιαίες αυξήσεις των ζητούμενων τιμών μίσθωσης. Το 48,3% των κενών κατοικιών, είναι κατασκευής 1961-1980, κατοικίες που στην πλειονότητα τους θα χρίζουν τουλάχιστον μερικής ανακαίνισης αν όχι ολική. Ενώ, το 41% των κενών κατοικιών (216.279) είναι κατοικίες κατασκευής μετά το 1981, κατοικίες που στην πλειονότητα τους λογικά είναι κατοικήσιμες ή χρίζουν μερικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, το μεγαλύτερο πλήθος κενών κατοικιών, είναι πολυκατοικίες, 329.845 στην Αττική. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, πολυκατοικία θεωρείται το κτίριο που έχει κτισθεί με σκοπό να κατοικηθεί και έχει τρεις ή περισσότερες κατοικίες. Το 26,7% των κατοικιών έχουν δηλωθεί κενές. Παράλληλα, το 70% των κατοικιών (82.116) είναι κατασκευής 1961-1980, κατοικίες που σίγουρα χρίζουν τουλάχιστον μερικής ανακαίνισης, ενώ 17.929 κατοικίες είναι κατασκευής μετά το 1981.
Σημαντικό είναι να αναφέρουμε ότι στον Δήμο Αθηναίων, το μεγαλύτερο ποσοστό των κενών κατοικιών, είναι κατοικίες έως 79τμ, κατοικίες κατάλληλες για νέους, φοιτητές, εργένηδες και νέα ζευγάρια. Συγκεκριμένα, 88.611 κατοικίες είναι επιφάνειας έως 79τμ., εκ των οποίων οι 52.297 είναι έως 59τμ, κατοικίες κατάλληλες για φοιτητές. Χαρακτηριστικά κατοικιών που τα τελευταία χρόνια καταγράφουν ραγδαίες αυξήσεις των ζητούμενων τιμών, είτε πρόκειται για αγορά, είτε για ενοικίαση. Παράλληλα, είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο Δήμος Αθηναίων καταγράφει ποσοστό κενών κατοικιών 26,79%, την στιγμή που διαθέτει τα μεγαλύτερα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα της χώρας και την υψηλότερη δυναμική στον κλάδο των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Οι Δήμοι που καταγράφουν τον μεγαλύτερο αριθμό κενών ακινήτων σε επιφάνειες 100-119τμ, είναι των Βριλησσίων και Παπάγου – Χολάργου. Ενώ, οι Δήμοι Κηφισιάς, Φιλοθέης – Ψυχικού και Διονύσου, καταγράφουν τον μεγαλύτερο αριθμό κενών κατοικιών άνω των 150τμ. Οι Δήμοι που καταγράφουν το υψηλότερο ποσοστό κενών κατοικιών είναι ο Κορινθίων με 38%, ο Δήμος Ναυπλιέων με 36,92%, ο Δήμος της Καλαμάτας με 30,83%, ο Δήμος Ιωαννιτών και ο Δήμος Χανίων με 27,56%. Το μικρότερο ποσοστό κενών κατοικιών καταγράφεται στον Δήμο Λαρισαίων 19,83%, στον Δήμο Ξάνθης με 22,12% και Κομοτηνής με 24,02%. Εντύπωση προκαλεί το υψηλό ποσοστό κενών κατοικιών στο Δήμο Ναυπλιέων, Καλαμάτας , Ιωαννιτών και Χανιών, διότι διαθέτουν Πανεπιστημιακές σχολές και έντονη δυναμική στον κλάδο των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
