Η Αθήνα γνώριζε ημέρες πριν τη Ρηματική Διακοίνωση της Λιβύης στον ΟΗΕ, με την οποία η Τρίπολη αμφισβητεί την ελληνική μέση γραμμή και προβάλλει – έστω και εμμέσως – την διεκδίκησή της έναντι της Ελλάδας στηριζόμενη στην «οριοθέτηση» του Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Βέβαια, κρίθηκε ότι η ύπαρξη αυτής της σοβαρής διαφωνίας δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε αναβολή της επίσκεψης για πολλούς λόγους.
Πρώτα και κύρια, έχει αποδειχθεί στον φάκελο «Λιβύη» ότι όσες φορές η Ελλάδα ήταν απούσα, ακολούθησαν δυσάρεστες συνέπειες. Ταυτόχρονα, όμως, μετά την επίσκεψη του Έλληνα ΥΠΕΞ στη Βεγγάζη, θα δινόταν η εντύπωση πως με την αναβολή της επίσκεψης στην Τρίπολη, η Ελλάδα παίρνει μέρος στην εμφύλια διαμάχη, στηρίζοντας την Ανατολική Λιβύη έναντι της Τρίπολης.
Μεταξύ Σταθερότητας και Κρίσης
Και σε αυτή τη συνθήκη, η Αθήνα οφείλει ,όσο κι αν είναι δύσκολο, να τηρήσει ισορροπίες, παρά το γεγονός ότι με την Ανατολική Λιβύη η συνεννόηση από το 2019 και μετά ήταν πιο εύκολη. Η Αθήνα δεν έχει περιθώριο να οπισθοχωρήσει άλλο στη Λιβύη, όπου η Τουρκία επιχειρεί σοβαρή διείσδυση στη Βεγγάζη. Μόλις λίγο πριν λίγο καιρό, ο αντιστράτηγος Σαντάμ Χάφταρ, ένας εκ των υιών του στρατηγού, συναντήθηκε με τον Τούρκο πρόξενο για να συζητήσουν την επαναλειτουργία του Τουρκικού Γενικού Προξενείου στη Βεγγάζη, ενώ νωρίτερα η κυβέρνηση της Τρίπολης υπέγραψε νέα συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας με την Τουρκία.
Η Τουρκία, ενόψει δρομολόγησης πολιτικών εξελίξεων στη χώρα, επιχειρεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τον στρατηγό Χάφταρ, συνεχίζοντας την στήριξη στην κυβέρνηση της Τρίπολης ώστε, εάν προκύψει νέα ενιαία κυβέρνηση, να διασφαλίσει τα κεκτημένα και τη διατήρηση της επιρροής της στη χώρα.
Βεβαίως, αυτή η πολιτική της Τουρκίας έχει προκαλέσει την καχυποψία και από τις δύο πλευρές. Ο Χάφταρ δεν ξεχνά ότι στις αρχές του 2019 θα είχε καταλάβει την Τρίπολη εάν δεν υπήρχε η τουρκική στρατιωτική παρέμβαση στο πλευρό του τότε πρωθυπουργού της Τρίπολης, Αλ Σάρατζ, ενώ στην Τρίπολη βλέπουν με μεγάλη ανησυχία την στάση του Ερντογάν απέναντι τον στρατηγό Χάφταρ.
Ο Γεραπετρίτης θα φθάσει στην Τρίπολη σε μια στιγμή που οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις στη Δυτική Λιβύη έχουν φθάσει στο αποκορύφωμα, με πολλούς φυλάρχους αλλά και αρχηγούς ομάδων πολιτοφυλακής να ζητούν την παραίτηση και αντικατάσταση του Ντμπεϊμπά.
Το κρίσιμο ζήτημα με τις θαλάσσιες ζώνες
Στην Τρίπολη, ο Γ. Γεραπετρίτης αναμένεται να συζητήσει το κρίσιμο θέμα που έχει προκύψει με τις θαλάσσιες ζώνες, όπως αποτυπώθηκε και στη λιβυκή Ρηματική Διακοίνωση στον ΟΗΕ, και θα προτείνει, όπως έκανε και στη Βεγγάζη, τον ορισμό τεχνοκρατικών ομάδων από τις δύο πλευρές που θα ξεκινήσουν συζητήσεις για το θέμα της οριοθέτησης.
Μια τέτοια κουβέντα, παρά το γεγονός ότι η Λιβύη έχει υπογράψει αλλά δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, θα μπορούσε να οδηγήσειτην προοπτική παραπομπής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, της διαφοράς μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης. Η διαφορά είναι πλέον διαπιστωμένη και καταγεγραμμένη με τις επιστολές των δύο χωρών από το 2019 και μετά στον ΟΗΕ.
Η Λιβύη, η οποία συνέπραξε στην υπογραφή του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, σε αντίθεση με την Τουρκία, η οποία βάσει αυτού έσπευσε να ανακηρύξει παρανόμως ΑΟΖ στην πλευρά της «οριοθέτησης» αποτυπώνοντας έτσι την «Γαλάζια Πατρίδα», πέραν των διαμαρτυριών, διαβημάτων και των ρηματικών διακοινώσεων στον ΟΗΕ, δεν προχώρησε μέχρι στιγμής σε κινήσεις επί του πεδίου. Έτσι, δίνει την εικόνα ότι δεν αμφισβητεί εμπράκτως την ελληνική μέση γραμμή. Αυτό φάνηκε και με τα Οικόπεδα που χάραξε, καθώς όλα βρίσκονται στο όριο ή νοτίως της ελληνικής μέσης γραμμής.
Η Ελλάδα, με τον Νόμο 4001/2011, αλλά κυρίως με τη χάραξη των Οικοπέδων και τη διαδικασία αδειοδότησης τους, έχει επιβάλει ένα σοβαρό τετελεσμένο στη Λιβύη. Το τετελεσμένο αυτό ενισχύεται λόγω της εμπλοκής στα οικόπεδα νοτιοδυτικά της Κρήτης της ExxonMobil και της πρόθεσης της Chevron για συμμετοχή στην στα οιικόπεδα νότια της Κρήτης.
Βεβαίως, η συμμετοχή μεγάλων εταιρειών δεν είναι αυτή που διασφαλίζει τη κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα, καθώς τίποτε δεν εμποδίζει και τη μεριά της Λιβύης να προσφέρει οικόπεδα που θα επικαλύπτουν την ελληνική μέση γραμμή σε ξένες εταιρείες. Παρά τις όποιες κινήσεις, η κατοχύρωση ΑΟΖ γίνεται μόνο με διμερή συμφωνία ή με απόφαση διεθνούς δικαστικού μηχανισμού.
Και αυτή τη στιγμή, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί εάν ο διεθνής παράγοντας και κυρίως η Ουάσιγκτον, αποφασίσει να ασχοληθεί με μια κρίση μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, σε περιοχές όπου – εκτός της Τουρκίας και της Αιγύπτου – εμπλέκονται και μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες, όπως η Chevron, φιλοδοξούν να αποκτήσουν σημαντικό αποτύπωμα στην περιοχή, αδιαφορώντας για τις επιδιώξεις των κρατών της περιοχής.
